Rundveehouderij

Foto & video 920 x bekeken

Vakantiehulp krijgt instructies

Tijdens vakanties gaat het werk op het bedrijf gewoon door. Om met een gerust weg te kunnen, draagt Sies Siebenga het werk met een uitgebreide uitleg over aan bedrijfsverzorger Daniël Bouma.

Foto

  • Sies Siebenga (54) heeft een melkveebedrijf in het Friese Oudeschoot. Hij heeft 90 melk- en kalfkoeien en 50 stuks jongvee. De melkproductie ligt op 8.400 kilo met 4,65 procent vet en 3,55 procent eiwit. Het melkquotum bedraagt 665.000 kilo. Siebenga bewerkt 54 hectare land, waarvan 9 hectare snijmais en 9 hectare korrelmais voor CCM. De rest is grasland.
    Siebenga gaat al 25 jaar iedere zomer een paar weken op vakantie. Bedrijfsverzorger Daniël Bouma (links) neemt in die tijd het werk over.

    Foto's: Henk Riswick en tekst: Jacco Keuper

  • Siebenga heeft 25 jaar in maatschap met zijn zwager geboerd. In de vakantietijd waren ze elkaars vervanger. De maatschap is inmiddels ontbonden. Zwager Bennie neemt nu alleen nog in de weekenden waar, door de week komt Daniël Bouma van AB Fryslân de arbeid op het bedrijf rondzetten. Omdat Bouma het bedrijf en de werkwijze van Siebenga niet kent, kijkt hij voordien even over de schouder van de veehouder mee.

  • Siebenga heeft de overdracht van de werkzaamheden goed voorbereid. De uitleg begint bij de papieren. Op kantoor ligt een lijstje met belangrijke namen en adressen van bijvoorbeeld het mechanisatiebedrijf, de melkmachinedealer en de elektricien. Ook moeten er tijdens de vakantieweken zes koeien kalven en natuurlijk kunnen er ook koeien tochtig worden.

  • Bij de schetsen ligt keurig een briefje met de te draaien nummers. Daarbij ook de codes die doorgegeven moeten worden aan het voiceresponcesysteem. Omdat Siebenga een eigen spermavat heeft, zijn die codes net wat anders dan anders. Daarnaast toont Siebenga een voorbeeld van een stalplattegrondje dat hij tekent voor de inseminator. ,,Zo kan hij snel het dier vinden dat jij hebt vastgezet."

  • In de stal hangt ook een instructie voor de melker.

  • Onderop de instructiekaart een opvallende waarschuwing. Toch goed om te weten voor een bedrijfshulp die het bedrijf niet kent.

  • Siebenga heeft ook de behandelmethoden voor mastitiskoeien op papier gezet. Vlokjes in de melk en harde uiers: voor beide zaken is er een specifieke aanpak.

  • In het weekend melkt zwager Bennie. Om te voorkomen dat antibioticamelk in de koeltank belandt, is het goed dat beide melkers van elkaar weten welke behandelingen ze bij welke dieren uitvoeren. Het stukje krijt en de melkstalmuur zijn daarom nu extra belangrijk.

  • In de melkstal redt een bedrijfsverzorger zich doorgaans prima. Handigheidje om te weten in deze melkstal is dat de poortjes werken met zogenoemde tiptoetsen. ,,Een korte druk op de knop is voldoende. Houd je ze te lang ingedrukt, dan haperen de poortjes wel eens."

  • Ook bij de stroomvoorziening wordt stilgestaan. In de stroomkasten staat bij elke schakelaar een kaartje waar die voor dient. ,,Het spreekt eigenlijk voor zich."

  • De lampen in de stal doen het soms niet. Knap lastig als je om 5.00 uur in de ochtend koeien voor de melkstal wilt opsluiten. Door op het knopje rechtsboven op de tijdschakelaar te drukken, gaan de lampen aan en ook vanzelf weer uit na verloop van tijd. ,,Het gebeurt maar eens in de vijf weken, maar je zult het net zien."

  • In de machinekamer staat een goedgevulde medicijnkast. Droogzetten gebeurt met Prevaclox, een antibioticum met een wachttijd van 49 dagen. ,,Tel het altijd even na voor je de melk van pasgekalfde koeien in de tank laat gaan. En kijk naar de kleur van de melk, of het al zover is", is de waarschuwing die de veehouder zijn vervanger meegeeft.

  • In de machinekamer staat ook een wasmachine voor de uierdoeken. De pluizen in het filter rechts onderin moeten voor iedere wasbeurt worden verwijderd, anders kan de machine zijn water niet kwijt. ,,En denk eraan dat je niet tegelijk gaat melken en wassen, want dat kunnen de stoppen niet aan."

  • Siebenga heeft een hekel aan onnodig geld uitgeven. Door twee kranen om te zetten in de machinekamer gaat niet het water van de ketel maar van de warmtewisselaar naar de kraan. ,,Dat is voor handen wassen en zo. Het is zonde om daarvoor heet water af te koelen door koud water bij te mengen, als het ook zo kan."

  • Bouma zal ook de kalveren moeten verzorgen. In de oude stal is de opslag van zakgoed. Hier wordt de meegebrachte emmer met warm water voorzien van melkpoeder. Ook wijst Siebenga zijn vervanger hier nog even het bedrijfstoilet.

  • De melk wordt verdeeld over de emmers die aan de eenlingboxen hangen. Na de koffie moet de bedrijfsverzorger er nog een keer naar terug met een emmer water. Ieder kalf krijgt dan 2 tot 3 liter water aangeboden. Dan is ook het moment om even het hooi te verversen. ,,Als je ziet dat de kalveren last hebben van vliegen, kun je even wat Veerust spuiten."

  • Daarna wijst Siebenga waar hij de kalveren binnen hooi en kuilvoer verstrekt. De ligboxen worden eenmaal daags schoongemaakt.

  • Bij de werkoverdracht staat Siebenga uitgebreid stil bij het voeren. ,,Melken hoef je een bedrijfsverzorger niet te leren, maar voeren gebeurt op ieder bedrijf net even anders. Als ik weet dat ik het systeem op ons bedrijf goed heb uitgelegd, kan ik met een gerust hart op vakantie."

  • Ook hier is papier onmisbaar. Het mengsel voor de melkkoeien levert namelijk een flinke lijst op met allerlei ingrediënten. Als blijkt dat de koeien meer voer nodig hebben of door bijvoorbeeld een temperatuurstijging met minder toekunnen, moet Bouma aan het rekenen. ,,Dan moet je alle componenten navenant bijstellen en niet alleen wat meer of minder kuil toevoegen."

  • Dan volgt de praktijk. Het voermengsel begint met het laden van kleine producten als raap/soja, maismeel en citruspulp uit silo's waar je onderdoor kunt rijden. Siebenga laadt de eerste wagen zelf. De tweede wagen kan zijn vervanger doen. Tegen Bouma zegt hij: ,,Ik ga daarbij niet toekijken, maar blijf wel in de buurt voor het geval je vragen hebt."

  • Andere kleine componenten als krijt en mineralen worden afgewogen.

  • Het laden gebeurt met een shovel. Links voorin de cabine kan het lijstje met voercomponenten en hoeveelheden eenvoudig op een klembord worden gehangen. ,,En dan is dit de belangrijkste handel: zo ga je vooruit, zo achteruit!"

  • Voerladen is hoofdrekenen. Voor iedere nieuwe component, moet je de te laden hoeveelheid optellen bij het begingewicht om te weten tot hoever de weegschaal dan moet oplopen.

  • De zomer is een broeigevoelige periode. Bij de maiskuil laat Siebenga zien dat hij steeds dunne laagjes weghaalt. Hij rijdt niet met halve bakken naar de mengwagen, maar kiept de mais van de buitenkanten voor het midden van de kuil. Vervolgens schept hij daar de bak vol voordat hij naar de mengwagen rijdt.

  • De veehouder kiept mais niet direct in de wagen, maar voegt daar eerst de afgewogen kleine componenten aan toe. Bouma voegt de emmer met een broeiremmer toe.

  • In de stal staat een oude Fendt Farmer 2Z voor de voerband. Het starten van de oldtimer is een trucje; even wat startspray in de luchtfilter spuiten en dan de startknop indrukken.

  • De kleine trekker wordt ook gebruikt om de voerresten weg te vegen. Het afval van de melkkoeien gaat subiet naar de mestvaalt, niet naar het jongvee aan de andere kant van de voergang. ,,Die dieren zijn al zeer ruim in conditie."

  • Als de bak schoon is, kan het nieuwe voer voor het voerhek. Bij het voordraaien van het mengsel kijkt Bouma vanaf het trapje mee.

  • Op de kuilen ligt een flink pak grond. Er staat een bats in, maar die is alleen voor de afwerking. Want ook het open leggen van de kuil is een trucje dat geleerd moet zijn. Met een kraan aan de shovel ontstaat een soort verlengde giek. Daarmee drukt Siebenga het zanddek op de kuil verder naar achteren. ,,Daarna hoef je alleen de laatste restjes zand met de hand weg te scheppen."

  • Tot slot wordt nog even stilgestaan bij het voorkomen van hittestress. Hiervoor heeft Siebenga drie ijzers in het vuur. Als de thermometer 20 graden aangeeft, moet Bouma eraan denken dat hij de ventilatoren in de stal aan zet. Bij 24 graden moet ook de sproeier op het dak aan. En boven de 25 graden kan hij drie keer per dag even de sprinklerinstallatie boven het voerhek aanzetten, om de koeien de nodige verkoeling te brengen.

Of registreer je om te kunnen reageren.