Rundveehouderij

Foto & video 2037 x bekeken

Deense ligboxenstal in Friesland

De Thibaudiers bouwden een stal naar Deense inzichten voor 175 melkkoeien. Licht, een zeer lage arbeidsbehoefte en minstens zo belangrijk: tegen lage bouwkosten. De stal kostte €5.350 per plaats.

Foto

  • Luut (54), Coby ( 45) en Piet-Jan (23) Thibaudier houden in Lemmer (Fr.) 100 stuks melkvee en 90 stuks jongvee op 81 ha grasland, waarvan 45 ha in eigendom. Ze bouwden een nieuwe stal met 175 plaatsen voor het melkvee. Het jongvee staat nu in de ligboxenstal uit 1976 die twee keer is uitgebreid. Daar blijft ook de afkalfstal, want die stal staat op korte afstand van het woonhuis.

    foto's: Ronald Hissink, tekst: Robert Bodde.

  • De stal van 85 x 28 meter is heel licht. ,,Ik wilde me niet nogmaals 30 jaar ergeren aan het duister in met name de melkstal”, stelt Luut. ,,Ik wil melken bij daglicht.”

    De 26-stands binnenmelker-carrousel is daarom opgesteld in een ruimte links voorin de stal, waarin door 11 grote raampanelen veel daglicht binnenkomt. ,,We melken er nu vijf weken in. Elke zondag kijken automobilisten vanaf de weg toe hoe we melken.” Met die bedoeling is de stal niet opgezet, maar het is wel prachtige reclame voor de melkveehouderij.

  • In de stal ontstaat een zee van daglicht door de grote luchtinlaten. Aan de westgevel is de opening 3,75 meter groot, bij een muurplaathoogte van 4,30 meter. Aan de oostgevel is de opening 3 meter. Langs die gevel ligt de wachtruimte voor de koeien, wat een hogere dichte zijwand vraagt.

  • Best bijzonder: ook de achtergevel is voorzien van een luchtinlaat, hier met een netto-opening van 2,40 meter. De drie roldeuren (twee aan de kopgevels, een aan de zijgevel) zijn voorzien van elektromotoren en afstandsbediening. ,,Dat kostte in totaal nog geen €500 extra”, vertelt Luut.

  • De stal is vijfrijig. Links voorin is de 26 stands draaimelkstal. Links aansluitend de wachtruimte voor 200 koeien. Dan vijf rijen boxen en slechts aan één zijde een voergang.

    In de linkergevel zitten halfweg de stal twee grote deuren. Daardoor hoeven de koeien nooit over de voergang te lopen. ,,We werken net als in de varkenshouderij met een schone en een vuile weg”, legt Luut uit.

    Er is al geanticipeerd op een uitbreiding. Als je de stal spiegelt en verbindt via de grote deuren, zit de melkstal middenin.

  • De Thibaudiers krijgen veel vragen over hun keus voor een grote inpandige wachtruimte. ,,Veel mensen vinden een grote, aparte wachtruimte veel te duur. Maar het opdrijven van koeien is niet bepaald werk dat de arbeidsefficiëntie verhoogt. In deze opzet kan één man het melken af. Dat lukt je niet als je een rij ligboxen als wachtruimte gebruikt.”

  • Het Deense opdrijfhek is stevig uitgevoerd en er zit een zware motor op. In de eerste vijf weken merkten de ondernemers dat dit prima werkt. Minder te spreken zijn ze over de hekken bij de melkstal. ,,We zijn nog wat aan het experimenteren, we merken dat we de koeien echt in een fuik moeten drijven om de carrousel snel te kunnen vullen.”

  • Zo kunnen veel koeien tegelijk drinken. Ook als er twee groepen geformeerd zijn, hebben beide groepen toegang tot deze set bakken middenin de stal, vlakbij de krachtvoerboxen. Bij de kopgevels staan eveneens grote drinkbakken.

  • De groep verse koeien zit achter een zelfsluitend voerhek, de oudmelkte koeien kunnen vreten tussen twee buizen. ,,Verse koeien moet je vaker als groep behandelen, denk aan het scannen op dracht. Ik houd van geschoren staarten, als je ze allemaal kunt vastzetten is dat zo gebeurd. Als je elke keer enkele koeien moet selecteren, ben je er dagen mee bezig.”

  • Het voerhek loopt als een L door de stal. Aan het kopeind zijn ook 40 vreetplaatsen gecreëerd. ,,Vader vond het belangrijk dat alle koeien tegelijk kunnen vreten, dat kan in deze opzet”, stelt Piet-Jan.

  • Een discussiepunt tussen de twee generaties was of de 100 koeien de eerste tijd de hele stal tot hun beschikking moesten krijgen of slechts ruim 100 plaatsen. Het werd uiteindelijk de hele stal, en de maten zijn het er over eens dat dat goed is uitgepakt. ,,De koeien zijn verschrikkelijk opgeknapt in vier weken tijd”, stelt vader Luut. ,,Ze zijn veel vitaler”, merkt zoon Piet-Jan op. Het celgetal daalde van 150.000 naar 136.000 en in de nieuwe stal is nog geen mastitis opgetreden. Bovendien valt bij binnenkomst in de stal de rust onder de dieren op.

  • De stal is gedekt met sandwichpanelen. De open nok is de goedkoopste oversteeknok die op de markt is. Aan de oostzijde van de stal is een rij lichtdoorlatende platen geplaatst. ,,Dit voorkomt opwarming door instraling van direct zonlicht”, stelt Luut. ,,We hebben veel open dagen bezocht. Daar waar sandwichpanelen waren, was het altijd een stuk koeler in de stal”, motiveert Piet-Jan de keus voor de geïsoleerde panelen.

  • De eindgevels zijn niet geïsoleerd. ,,Dat moet met iets als Dupanel-platen en dat is vragen om ongewenste stalbewoners als ratten en muizen.”

  • Boven de dieren hangt een lichtstraat met natriumlampen. Die branden, afhankelijk van de hoeveelheid daglicht, van 4 uur ‘s ochtends tot 9 uur ’s avonds. Daarna branden alleen de 5 tl’s boven het voerpad. ,,Activiteit van tochtige koeien zie je dan prima’’, aldus Luut.

  • De boxen zijn tweedehands gekocht op marktplaats.nl, waarmee de maten meer dan de helft uitspaarden. De montage ging geheel in eigen beheer. De Thibaudiers strooien stevig zaagsel: krap vier zakken per dag bij 100 koeien. ,,Ze moeten er strak bijliggen.”

  • Onder de rubbermat ligt een koematras.

  • Ook de zes Nedap-voerstations zijn tweedehands en zelf geplaatst. Door inzet van eigen arbeid en gebruik van tweedehands materialen bleef de investering beperkt tot €5.350 per plaats, inclusief btw, inclusief melkstal en inclusief de bouwrente.

  • De 26 stands binnenmelker is door Piet-Jan tweedehands gekocht in Denemarken. Het is de eerste van Strangko die in Nederland draait. De ondernemers hebben deze zelf gedemonteerd en opnieuw opgebouwd. De wanden zijn van ter plekke gestorte beton.

    De carrousel is niet onderkelderd, de rest van de stal wel. Er is ruimte voor 4.000 kuub mestopslag, genoeg voor ruim een jaar. In de oude stal wordt nu jongvee opgefokt, eronder zit nog eens 1.000 kuub mestopslag.

  • De koeien krijgen geen voer in de melkstal. ,,De melkstal is geen voerstal”, vindt Piet-Jan. Om de koeien vlot in de carrousel te krijgen, experimenteren Luut en Piet-Jan nog met de draaisnelheid. Een iets lagere snelheid lijkt de toevoer te verbeteren.

  • De melkstal is opvallend licht. Daglicht werkt plezierig, vinden de maten.

  • Onder het tanklokaal is een opslag van 40 kuub regenwater gemaakt. Deze wordt gevoed via 1.200 vierkante meter dakoppervlak. Dit maakt het mogelijk om goedkoop met ruim water te kunnen reinigen. De reiniging van de carrousel neemt minder dan een kwartier per melkbeurt in beslag.

  • Wat niet helemaal goed ging bij de bouw is de hoogte van de pompputten. Inbrengen van de mixer moet nu met een voorlader omdat de muren te hoog zijn. Maar als straks het erf opgehoogd is, is dit probleem ook opgelost.


    Bekijk de video waarin Piet-Jan Thibaudier ingaat op de financiering en de strategie rond aankoop van melkquotum.
    Op zaterdag 25 april is er Open Dag.

Of registreer je om te kunnen reageren.