Rundveehouderij

Foto & video 1131 x bekeken 6 reacties

Met de RMO de bergen in

Voormalig Boerderij-fotograaf Mark Pasveer werkt parttime als chauffeur op de melkwagen van de Noorse melkfabriek Tine. Weblogger Vera Wijnveen gaat een dag mee de bergen in.

Foto

  • Voormalig Boerderij-fotograaf Marcus Pasveer werkt parttime als chauffeur op een melkwagen van Tine. Ik ga een dag mee, de bergen van Gudbrandsdalen in. De ronde beslaat 130 kilometer en er wordt melk gehaald bij 25 boeren. Daarvan hebben er twee een loopstal, de rest bezit nog de traditionele grupstal. Deze melkwagen werd vroeger gebruikt, en staat bij de ingang van de fabriek.



    Foto’s: Mark Pasveer en Vera Wijnveen. Tekst: Vera Wijnveen.

  • En met deze wagen rijdt hij nu… een wereld van verschil. Marcus werkt niet voor Tine, maar voor Litra, een transportbedrijf uit Lillehammer. Tine huurt dus wagen met chauffeur van Litra. Voor Tine volgt hij jaarlijks de verplichte opfriscursus. Die bestaat onder andere uit het testen van de smaakpapillen van de chauffeur. Chauffeurs leren het verschil proeven tussen zure en niet-zure melk.

  • Sinds twee jaar worden de verlengde wagens gebruikt. Ze hebben een extra as en daardoor één stel wielen meer dan normaal. Hierdoor is er ruimte voor één extra compartiment waar 5.000 liter ingaat, zodat er totaal 20.000 liter opgehaald kan worden. Standaard is een Tine-melkwagen dus uitgerust met drie compartimenten. Bij de omschakeling naar de verlengde wagens, waren de chauffeurs erg sceptisch. Zal dat allemaal wel passen op die smalle en steile bergweggetjes! Maar de nieuwe wagens bevallen uitstekend.

  • De boeren in Gudbrandsdalen zitten in een moeilijk gebied wat klimaat en steile hellingen betreft. Zo begint het voorjaar laat, en zijn de zomers kort, droog en erg warm, waardoor er beregend moet worden. De opbrengsten per hectare liggen ook lager. De winters duren een half jaar met veel sneeuw en strenge vorst.

  • Tine heeft Noorwegen opgedeeld in zones, en er worden verschillende toeslagen en aftrek op de basismelkprijs gehanteerd. Boeren in Gudbrandsdalen vallen onder ‘berg en fjord’ en in juni en juli betekent dit een toeslag van 8 cent per liter. Voor augustus en september is deze 12 cent. In de overige maanden is er een aftrek van 3 cent op de basisprijs. (dit zijn de prijzen per 2010)

  • Ter vergelijking: onze boerderij ligt niet in een uitgesproken moeilijk gebied en valt onder ‘overige in het land’. Onze zomertoeslagen zijn precies de helft van ‘berg en fjord’, waardoor de totale melkprijs per liter in de afgelopen maanden augustus en september €0,59 was. De melkprijs voor boeren in ‘berg en fjord’ gaat dus richting €0,70 per liter.

  • Je zou denken: zoveel mogelijk melken in die zomermaanden, een paar extra koeien erbij en alle boeren gaan voor de volle mep! Maar de praktijk is anders. Veel boeren willen zo weinig mogelijk werk in de zomer en melken dan het liefst helemaal niet. Ze werken met seizoensgebonden afkalving en zetten zomers alles droog, waardoor Tine te weinig melk ontvangt. Dat is de reden dat de eerder genoemde toeslagen en aftrek weer verhoogd zijn.

  • De werkdag duurt van 6 uur ’s morgens tot 6 uur ’s avonds en wordt inclusief de wachttijd op de fabriek, gerekend als een 12-urige werkdag. Dus als je drie dagen per week werkt, verdien je toch een behoorlijk inkomen en is er daarnaast tijd voor andere dingen. Een prima oplossing als je zoals Marcus freelance werkt voor verschillende bladen en een småbruk (klein boerderijtje) hebt, waar altijd wat te klussen valt.

  • Lekker rijden in de bergen… maar je moet wel van manoeuvreren houden, en van de hellingproef en bochtje achteruit. “En heel erg goed in de spiegels kijken, want die boeren zetten hun trekker altijd in de weg!” zegt Marcus, een beetje mopperend.

  • Marcus heeft er al een uur opzitten, wanneer hij me oppikt bij de buurtwinkel in zijn dorpje. Aan deze doodlopende weg ligt niet alleen zijn eigen småbruk, maar ook van een paar boerderijen waar we de melk ophalen. Het zijn dus allemaal buren van hem.

  • Dit is zijn naaste buurman, die ook een groot gedeelte van de 27 hectare die Marcus heeft, voor zijn rekening neemt. Buurman heeft een quotum van 140.000 liter.

  • Dit bedrijf heeft een mooie, authentieke fjøs (stal). Marcus vertelt dat het quotum rond de 100.000 liter is, en dat er pas een nieuwe schapenstal is gebouwd.

  • Marcus weet ongeveer hoeveel melk er gehaald moet worden, want de computer geeft dit aan. Terwijl hij staat te wachten en van het uitzicht geniet, kan ik mooi even rondkijken om te zien hoe die schapenstal eruit ziet.

  • Maar ik stuit eerst op deze prachtige stabbur (vroegere voorraadschuur).

  • Ook de nieuwe schapenstal heeft authentieke elementen, zoals de papklok in het torentje. Wanneer deze vroeger werd geluid, wisten de mensen die overal op het land aan het werk waren, dat het tijd was voor de maaltijd: de pap.

  • Dit zijn de melkmonsters die op de fabriek bewaard worden voor het geval er penicilline wordt gevonden in één van de compartimenten.

  • Bij deze boerderij wordt 600 liter opgehaald. Het is een wat kleiner bedrijfje en de eigenaar is niet alleen boer… hij is ook de postbode van het dorp.

  • Of de post nou vóór de koeien gaat, of dat de boer gisteravond een feestje had… het melken is nog niet helemaal afgerond. Er zijn nog melkstellen in de stal. Daar hoeft Marcus niet op te wachten, want de laatste melk, die in de blauwe ton gaat, is toch voor de kalfjes.

  • Dit bedrijf is de laatste buurman van Marcus die aan dit weggetje zit. Na het legen van de tank, zullen we hier omdraaien en dezelfde weg weer terugrijden.

  • Het gemiddelde quotum ligt in Noorwegen rond de 125.000 liter, 50 procent heeft een quotum beneden de 100.000 liter en 89 procent beneden de 200.000 liter. Deze boerderij ligt met 140.000 liter dus wat boven het gemiddelde. De eigenaar is behalve boer ook loonwerker.

  • De laatste nieuwtjes worden uitgewisseld.

  • En ik bewonder de oude stabbur met ook hier een echte papklok.

  • We zijn nu op weg naar een samdrift dat je kunt vergelijken met een Nederlandse maatschap. Het kan gaan om één (aktieve) boer die quotum erbij heeft van boeren in de buurt die zijn gestopt (de passieve). Ook kan het gaan om drie tot vijf boeren die gaan samenwerken. De quotums worden bij elkaar gevoegd tot een maximum van 750.000 liter (meer is niet toegestaan) en er wordt een nieuwe loopstal gebouwd. De eigen bedrijven worden bijvoorbeeld gebruikt voor opfok van jongvee en de grasopbrengst wordt weer door de maatschap aangekocht.

  • Erg populair in Noorwegen, deze wijze van samenwerken en ik vraag me altijd af, wanneer ik een reportage lees over een samdrift, hoe dat nou werkt in de praktijk. Voordelen zijn legio, maar hoe zit het met de onderlinge samenwerking? Men was gewend alles zelf te moeten doen en te beslissen, en nu wordt de troon gedeeld! In 2010 ben ik van plan de grootste samdrift van Noorwegen te bezoeken om te zien hoe dat reilt en zeilt.

  • Deze samdrift valt me in ieder geval behoorlijk tegen. Het gebouw is zo lang dat het niet op de foto past, en het is alles behalve modern. Waar zijn de uitnodigende openstaande deuren? Alles zit potdicht! Door de kleine vieze raampjes kan ik net één halve koe zien. Vandaar alleen deze mestsilo met view op het dal. Marcus vertelt dat hij normaal gesproken rond de 3.900 liter ophaalt bij dit bedrijf, maar dat men begonnen is de koeien te verhuizen naar de twee seters. Zodoende zit er vandaag minder melk in de tank. Een seter is een bergboerderij, waar zomers het vee naar toe gebracht wordt.

  • Dit bedrijf is een gecombineerd geiten- en koeienbedrijf, daarvan zijn er 22 in Noorwegen. Er zijn 464 bedrijven die alleen geiten houden. Helaas ben ik vergeten te kijken, hoe de melkapparatuur eruit ziet. Die is voor geiten toch anders dan voor koeien, zodat er twee systemen zijn voor twee kleine veestapels. Bijzonder!

  • Als je zoals ik, nietsvermoedend de stal nadert, en je in de deuropening aan de ene kant geitenkoppies ziet, en aan de andere kant een koe, kijk je wel even op. Er worden acht melkkoeien gehouden, en ook wat jongvee staat op de grup.

  • Men zegt dat wanneer er verschillende dieren in één stal worden gehouden, de boer gekort wordt op de melkprijs (KSL-aftrek). Bij koeien ligt dit op vijf cent en bij geiten op vier cent de liter. Er zijn ontzettend veel regels met betrekking tot hygiëne en veiligheid waar je aan moet voldoen om niet gekort te worden. Navraag bij diverse instanties heeft tot aan het maken van deze serie foto’s, geen duidelijk antwoord opgeleverd.

  • Er zit 500 liter in de tank, en Marcus vertelt dat in de tank voor de geiten meestal rond de 300 liter zit. Deze zal een andere dag door een collega geleegd worden. Opletten dus, dat wel de goede tank geleegd wordt!

  • In de vier compartimenten zit circa 17.000 liter, dus we rijden nu eerst naar de fabriek in Ringebu… wordt vervolgd.

    Lees ook de weblog van Vera over deze rit »

Laatste reacties

  • no-profile-image

    boer

    een leuke reportage.mocht van de boerderijen wel een paar fotoos meer zien.

  • no-profile-image

    Vera

    Dag, boer in Beltrum, mocht ik weer zo'n serie maken, zal ik dat zeker proberen. Maar: *het ophalen van de melk duurt nog geen 10 min. waardoor er weinig tijd is. *Toestemming vragen, praatje maken enz. kost ook tijd, want ik vind dat je niet maar zo ongevraagd overal naar binnen kan gaan. *Ik ben geen professionele fotograaf en had door de felle zon veel tijd nodig om de juiste positie te bepalen. Maar leuk dat je de serie leuk vindt, groet

  • no-profile-image

    Rene

    Leuke reportage over deze seters. Op www.allesovernoorwegen.nl heb ik het begrip Seter opgenomen en een link geplaatst naar het artikel.

  • no-profile-image

    Wesley.

    Heel leuk artikel !
    Gaat toch weer een heel stuk anders als in Nederland. Is deze rid van het zomer genomen? Het ziet er allemaal zo groen uit.

    Gr Wesley

  • no-profile-image

    Vera

    *Rene bedankt, ik zal je over een paar weken de link sturen v.d. blog over de budeia, dat is de persoon die de seter beheert. De bijbehorende foto's zijn gemaakt in Maihaugen, openluchtmuseum van Lillehammer.
    *Wesley, de foto's zijn eind juni gemaakt en dit staat in het 2de deel v.d. fotoserie. Ik wist vantevoren niet dat het 2 series zouden worden, en heb er niet aan gedacht dat ook in het 1ste stuk te zetten.

  • no-profile-image

    Ed Bakker

    Marcus ik neem aan dat je een automaat in de Volvo hebt zoniet weet ik maar al te goed dat vol optrekken op die steile inritten niet altijd meevalt mijn eigen ervaring met volvo gaat terug naar de N88 ook de mercedes 1413 op het eerste plaatje heb ik ooit gereden Verder hele intersante reportage met mooie fotos En natuurlijk de beste wensen voor het nieuwe jaar

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.