Rundveehouderij

Foto & video 1537 x bekeken

Hygiënisch werken in een nieuwe stal

Hygiëne en arbeidsbesparing staan voorop in het bedrijf van Eric en Marga Smits. Met 60 uur per week moet het bedrijf met 150 koeien en 120 stuks jongvee rond te zetten zijn.

Foto

  • Eric (38) en Marga (37) Smits houden in Heusden (gemeente Asten) op twee locaties 90 stuks melkvee en 100.000 vleeskuikens. De locatie met melkvee is opgekocht door de gemeente, waarna ze op een andere locatie een nieuw melkveebedrijf ontwikkelden. Eind 2008 willen ze 120 koeien melken.

    Foto’s: Koos Groenewold, tekst: Robert Bodde

  • Het nieuwe bedrijf biedt plaats aan 120 stuks melkvee in een nieuwgebouwde ligboxstal en 120 stuks jongvee en 30 droge koeien in een gerenoveerde stal.

    De gemeente stelde zware eisen aan welstand. Daarom moest de daklijn van de nieuwe stal gebroken worden met drie halfhoge kappen die 10 meter voor de stal uitsteken. Smits raamt de extra bouwkosten hiervan op €30.000. “Dat kost dus ongeveer €2.000 per jaar aan rente en afschrijving. Achteraf geef ik de gemeente gelijk, dit is mooi. Het oogt minder massief.”

  • Smits koos voor een 3+3-rijige stal, met aan elke kant een melkrobot aan de kopgevel. “Dat geeft korte looplijnen en relatief veel voerhek.” Die korte looplijnen zijn van belang doordat hij werkt met personeel, en zo het aantal arbeidsuren drukt. Hij raamt dat het bedrijf bij volledige bezetting 60 uur per week vraagt, buiten het werk op de 65 hectare (45 ha eigendom, 20 ha met gebruikersverklaring).

  • De stal is systeembouw. Alleen de scheidingsmuurtjes in de stal zijn in het werk gestort, alle andere zijn prefab.

    Systeembouw is snel: de put is op 1 mei 2007 gestort, voor de bouwvak zat het betonwerk erin. Op 27 augustus startte het plaatsen van de spanten die vier weken te laat geleverd werden. Op 17 oktober zijn de koeien naar de nieuwe locatie gegaan en is er voor het eerst gemolken, een dag later dan de planning. “Ik koos voor een Lambert Geerkens-stal omdat dat bedrijf als enige harde toezeggingen wilde doen over de oplevering.”

    Bij systeembouw kan tijdens het werk ‘alleen maar met grof breekwerk en tegen heel hoge kosten’ iets afwijkends gemaakt worden van de planning. “Elke wijziging is vooraf doorgenomen en met een handtekening bekrachtigd. Dat is plezierig bouwen.”

  • De boxen zijn voorzien van een koematras. Smits schraapt er twee keer daags de mest en urine af. Hij strooit de boxen ’s ochtends rijkelijk in met zaagsel. “Je moet de koe verwennen als je wat terug wilt krijgen. Als dat een baal zaagsel extra kost, het zij zo.”

    Op de oude locatie was mastitis een probleem, in de nieuwe stal speelt dat niet meer. De betere hygiëne speelt daarbij zeker een rol. Maar ook Smits’ beleid bij de robots. In de ene groep zitten de vaarzen en tweedekalfs koeien, in de andere de oudere koeien. “Die hebben een hoger celgetal. Door ze te scheiden van de jongere dieren, voorkom je besmettingen.”

  • De knieboom (van pvc, onderin) is makkelijk verstelbaar. “Die bepaalt waar de koe gaat liggen.” De schoftboom staat 5 centimeter voor de knieboom, de koe heeft 2,10 (diagonaal gemeten) ruimte. “We zien nu geen beschadigde schoften meer, hoewel in de oude stal ook het voerhek er de oorzaak van kan zijn geweest.”

  • Smits separeert de attentiedieren automatisch via de melkrobots. Bij beide robots is daarvoor een ruimte van 8 × 4 vierkante meter beschikbaar waarin maximaal 3 koeien kunnen.

    Door de hekken wat te verplaatsen is de stal om te vormen tot een U-stal met één groep dieren, waardoor er meer koeien per robot kunnen. Dat geeft meer ziekterisico’s. Een alternatief scenario is plaatsing van een derde robot in de jongveestal. Die is eenvoudig aan te passen om er een groep van 60 koeien te melken.

  • De muurplaat ligt op 3,3 meter hoogte, de nok is 11 meter hoog. Dat geeft enorm veel inhoud. De open nok is lichtdoorlatend, en heeft 40 centimeter opening aan beide kanten. De opening is niet regelbaar. Sturing van de lucht gaat via de opening van de zijgevel. Die is maximaal 1,8 meter open, voorzien van een windbreekgaas.

  • In de stal is een stierenhok gemaakt. Smits werkt alleen bij het jongvee met een dekstier, maar sluit niet uit deze incidenteel in te zetten bij de koeien. “En dan moet je wel veilig kunnen werken.” Als er geen stier in zit, is het hok in gebruik als afleverhok voor slachtkoeien. “Nu kan de transporteur zich alleen redden.”

  • In de stal zit een lichtstraat met natriumlampen. Die branden afhankelijk van de hoeveelheid daglicht tussen 5 uur ’s ochtends en middernacht. ’s Nachts brandt bij elke melkrobot een tl-lamp en middenin de stal brandt dan een losse, hangende tl (links op de foto). “Dat hebben we ook bij de vleeskuikens, het geeft voldoende licht ’s nachts.”

  • Al nagenoeg standaard bij nieuwbouw: een mestrobot om de roosters schoon te vegen. Smits koos er een van Lely. Het bedrijf leverde ook de melkrobot en krachtvoerboxen.

  • Achter de stal is een muurtje van 3 meter lang geplaatst in het verlengde van het voerhek. De laatste voerresten van het melkvee schuift Smits of zijn medewerker met de loader naar buiten voor het muurtje. Het muurtje biedt tegenkracht bij het opladen ervan.
    Omdat overal met de loader gewerkt moet worden, is gekozen voor schuifdeuren. Roldeuren vragen een sponning, die gevoelig is voor vervorming.

  • Voorin de stal is een flinke stalen wasbak geplaatst, in een open ruimte van 3 × 1,5 meter. Smits kan er makkelijk gebruikte emmers reinigen. Let ook op de koelkast: alle medicijnen worden in de stal bewaard.

  • Bij een van de twee melkrobots (Lely A3) is een vaste kast gecreëerd. Daarin staat een van de drie pc’s die de melkrobots en de veeadmininistratie sturen. “Deze staat echt in de looproute, hier kom ik wel 10 keer per dag langs. Elke keer kijk ik even naar bijzonderheden.” Een tweede pc is in het schone bedrijfsgedeelte bovenop de robots geplaatst, een derde in het kantoor in huis. “Het netwerk werd toch aangelegd, dan daar ook maar verbinding met de robots.”

    Smits zit aan 3,1 melkingen per koe per dag, dat is 0,4 meer dan Lely adviseert. Hij drijft ongemolken koeien tweemaal daags door de robot. “Ik wil niet dat koeien langer dan 13 uur ongemolken zijn.”

  • Iedere bedrijfsmatige bezoeker moet zich omkleden in bedrijfskleding en bedrijfslaarzen. Een douche is ook al geplaatst. “Als de ontwikkeling in de varkens- en pluimveehouderij maatgevend is, moet elk bedrijf die over 10 jaar hebben. We bouwden nieuw, het gaf nauwelijks extra kosten.”

  • Er is een 14.000 liter melktank geplaatst. Ruim, voor 140 melkkoeien zou 11.000 liter voldoende zijn. “De tank mag niet de beperkende factor zijn voor uitbreiding, de laatste liters kostten weinig.”
    De tank is voorzien van een snelreinigingssysteem. De melkrobots kunnen daardoor 45 minuten na de start van de reiniging weer aan de slag.

  • De droogstaande koeien en het gros van het jongvee zit in een verbouwde ligboxenstal (bouwjaar 1994). Deze was de laatste jaren in gebruik als aardappelberging en is geheel gerenoveerd.

  • Bij de jongste dieren is geen zelfsluitend voerhek geplaatst. “Als het goed is, zijn de dieren als ze hier komen al geënt tegen longworm. Dan hoeven we ze niet meer op te sluiten of te vangen. Waarom dan kosten maken?” Bij de oudere dieren is wel een zelfsluitend voerhek geplaatst. “Bij insemineren moet het makkelijk gaan. Een man moet dit bedrijf aankunnen.”

  • In de jongveestal is een hok voor drie net drooggezette koeien gemaakt. “Als ze nog melk uitliggen is dat direct te zien. Door afzondering in de eerste dagen voorkom je eventuele besmetting van andere dieren en kun je de dieren anders voeren dan in de melkgroep. Zo is maximale controle mogelijk.”

  • De koeien die net voor afkalven staan, komen ook in een aparte groep. Van daaruit kunnen ze in een ruim afkalfhok (circa 50 vierkante meter) voorzien van een dikke laag stro en makkelijk te reinigen.

    Rechts zit een grote schuifdeur, een verreiker kan daardoor. Die plaatst de grote balen stro op de zolder.

  • Bij de vaarzen en dragende koeien staat een krachtvoerbox (achteraan, investering: €2.500). De hoogdragende vaarzen krijgen de laatste twee weken toegang tot die box. Ze wennen dan aan het ratelen van krachtvoer en het opgesloten zijn. “Een training voor de melkrobot.”

    Ook bij het melkvee zijn krachtvoerautomaten geplaatst. “Om capaciteit te houden bij de melkrobots moet je daar niet meer dan 6,5 kilo brok voeren. Een melkrobot is om te melken, niet om te voeren.” De investering in krachtvoerboxen wuift hij weg. “Die kosten maar €2.500, een melkrobot een ton.”

  • De rij ligboxen langs de zijgevel komen van het oude bedrijf. De eerste 32 boxen (2 x 16) staan al op de breedte voor koeien, 1,10 meter. De volgende groep (2x8) staat op 1,05 meter. De laatste groep (2x8) staat op 90 centimer. De krachtvoerautomaat kan eruit, er past op die plek een melkrobot. De boxbreedte van de rij aan de zijgevel kan eenvoudig aangepast worden omdat de boxen vastgeklemd zitten aan een stang. Daardoor zijn hier eenvoudig 60 melkkoeien te houden.

  • In de loods zitten de jongste kalveren deels op stro. Smits wil er nog 2 × 6 eenlingboxen plaatsen voor nuchtere kalveren. “Zes is net voldoende bij deze omvang. Door een extra set te plaatsen, is schoonmaken met leegstand altijd mogelijk. Dat vermindert de besmettingsdruk.”

Of registreer je om te kunnen reageren.