2610 x bekeken 10 reacties

'Kiezen voor grutto of kraai?'

Aad van Paassen
Bestrijding van de vos in weidevogelkerngebieden kan alleen als laatste redmiddel, vindt Aad van Paassen van LandschappenNL. Pas als aan vijf randvoorwaarden is voldaan, heeft het zin.

Recent verschenen er berichten in de media en werden Kamervragen gesteld over hoge predatie bij weidevogels. Predatie is hier het opeten van eieren en kuikens door predatoren zoals de zwarte kraai en vos. Dit jaar is, net als vorig jaar, sprake van relatief grote predatieverliezen van weidevogelnesten. In 2015 en 2016 bedroeg het predatieverlies van nesten bij de grutto tussen de 25% en 30%, zo blijkt uit gegevens van LandschappenNL.

Predatie is geen probleem

Predatie hoort bij de natuur. Een weidevogelpopulatie in een groot gebied met voldoende opgroei- en schuilmogelijkheden voor kuikens kan heel goed een bepaalde mate van predatie hebben. In zo'n situatie gaat van nature het merendeel van eieren en kuikens verloren, door natuurlijke oorzaken waaronder predatie. Geen probleem, zolang er maar genoeg kuikens groot (vliegvlug) worden om de populatie ten minste in stand te houden.

In ons land zijn er echter nauwelijks nog gebieden waar sprake is van een dergelijke natuurlijke situatie. Helaas ontwikkelt de landbouw zich zo, dat er wel gekozen moet worden tussen kraai en grutto; en dus voor weidevogelbeheer in slechts een beperkt aantal kerngebieden. Maar laat het dan ook een heldere keuze zijn met een dito consistente uitvoering.

Predatie hoort bij de natuur.

Voorwaarden voor predatiebeheer

Het willen bestrijden van predatoren is begrijpelijk: boeren en vrijwilligers die zich inzetten voor weidevogels zien ondanks al die inspanning stelselmatig nesten en kuikens verloren gaan. Maar 'predatiebeheer' is alleen acceptabel nadat aan bepaalde randvoorwaarden is voldaan:

  • Boeren, terreinbeheerders, vrijwilligers en overheden moeten er samen voor kiezen om weidevogels in het gebied te willen behouden en leveren daartoe alle benodigde inspanningen;
  • Er is vastgesteld dat weidevogels het gebied mijden vanwege predatoren of er is meer dan gemiddelde predatie op legsels vastgesteld;
  • Het gebied biedt duurzaam perspectief voor weidevogels: het is minimaal 100 ha groot, de openheid en rust zijn in orde en het sloot/grondwaterpeil is zo hoog dat voedsel (insecten, wormen ) aanwezig en bereikbaar is;
  • Het voorgenomen, dan wel het gerealiseerde weidevogelbeheer biedt goede perspectieven op voldoende broedsucces: er is voldoende kruidenrijk grasland met (tijdelijk) hoog slootpeil, dat pas wordt gemaaid na het vliegvlug worden van de kuikens;
  • De kans op predatie wordt verkleind door - waar passend voor het gebied - het landschap open te houden, met name door bosjes af te zetten en rietkragen te maaien. Maar ook door (op gezette tijden) rust te bevorderen.

Predatorbeheer is alleen verantwoord als goede invulling is gegeven aan bovenstaande randvoorwaarden en maatregelen, en het resultaat desondanks niet heeft geleid tot verbetering van het broedsucces.

Hoe groter de impact, hoe eerder nulbeleid

Van wezel en hermelijn is bekend dat ze een beperkte actieradius hebben en een beperkte impact op weidevogelpopulaties. Vossen hebben een grotere actieradius en in potentie een veel grotere impact op weidevogels. Vandaar in veel weidevogelkerngebieden het nulbeleid voor de vos.

Het predatieverlies van nesten bij de grutto tussen de 25% en 30%, zo blijkt uit gegevens van LandschappenNL.<br /><em>Foto: Hans Hut </em>
Het predatieverlies van nesten bij de grutto tussen de 25% en 30%, zo blijkt uit gegevens van LandschappenNL.
Foto: Hans Hut

Tot slot: predatorbeheer alleen zal niet tot behoud van de weidevogelpopulatie leiden. Het is alleen acceptabel als ook aan andere maatregelen voldoende invulling is gegeven. Een belangrijke vraag in dit verband is hoe de situatie in kerngebieden zich zal ontwikkelen. Misschien reageren predatoren op de hoge concentraties weidevogels in kerngebieden, en komen ze daar juist op af. Dat pleit voor een landbouw met meer fysieke ruimte voor weidevogels, zodat ze zich kunnen verspreiden en predatoren meer moeite moeten doen om ze te vinden. Alleen dan heeft de weidevogel kans om zichzelf in stand te houden. En hoeven we niet te kiezen tussen grutto en kraai.

Aad van Paassen is stafmedewerker bij LandschappenNL, koepelorganisatie en vertegenwoordiger van (onder andere) provinciale Landschappen.

Laatste reacties

  • Gijs Gans

    Woon midden in natuurgebied ingericht zoals de heer van Paassen graag wil .
    Er zitten alleen maar vossen. Geen weide vogel te bekennen .
    Alles wordt opgevreten door vossen marters en kraaien .
    Ga die eerst meer eens opruimen dan komt de weidevogel ook wel weer terug.

  • Zuperboer

    Wat is de invloed van bv. de stand van de Buizerd (Niet Buizen Beernd voor de goede verstaander c.q. lezer; daar is er nog steeds maar 1 van in omloop (red.)). Als je de landelijke media (kranten, tv) volgt zie je tal van verhalen over aanvallen op wandelaars en joggers. Dan staat er in een bijzin bij dat de populatie van de buizerd het laatste decennium enorm is toegenomen. Waar leven deze dieren van? Van joggers zeker.

  • alco1

    Die Aad probeert ons weer iets aan te praten.
    Pas gemaaid als ze vliegvlug zijn.
    Er zijn gebieden zat waar als bijvoorbeeld pas in juli gemaaid wordt, maar ook daar zijn ze niet meer.
    Probleem daar is dat er niet meer goed bemest wordt.

  • DJ-D

    Ovp doet aan alle voorwaarden. Wie heeft er cijfers? Of raak men steeds de tel kwijt omdat het krioelt van de grutto's?

    Met bijna geen predatoren was het vroeger eerst nesten opzoeken (hele kunst) gedeelte weiden en maaien. Nesten natuurlijk sparen. En als je wel ging maaien eerst met plastic zakken jongen verjagen.

    Ging perfect. Had een jaar 50 nesten. Maar met al die predatoren nu helpt niets meer. Neptuurgebied paar 100 meter verderop kweekt buizerds vossen en marters. Kraaien lopen in drijfjacht over de percelen. Scholeksters worden zo van nest gepikt door buizerds. Ooievaars kijk ik niet meer van op. Verhoudingen zijn helemaal zoek. Oplossing: schieten en neptuurgebieden kaal maken (van mij part met bijl en zeis door de 'neptuur'jongens en meisjes met een rode zakdoek om)

  • buitenok

    HIER OOIEVAARS en Reigers de grootste rovers

  • boerke brabant

    vanochtend 7 reigers die op een rijtje door de wei lopen.... heb medelijden met de kievit

  • alco1

    Kijk en hier zou het LTO nou bovenop moeten springen en niet zoals zo vaak compromissen willen zoeken.
    Gras langer laten staan tot ze vliegvlug zijn betekend waardeloos vreten.
    Als deze gronden bemest worden is de zode ook naar de mallemoeren.
    Dus weinig bemesten, maar dan komen de weidevogels niet.
    Kortom: Er moet evenwicht komen in het predatoren aantal.

  • vandenbrand

    kiezen voor grutto of kraai of voor de de duosprybemester beter voor het bodemleven erop en onder de grond.

  • Rienk Slings

    Vossenbestrijding hoeft niet alleen met het geweer. Ik heb hele goede resultaten met een elektrisch raster(tje). Je moet wel weten hoe het moet en je moet het regelmatig langslopen met een bosmaaier als het gewas tegen de onderste draad groeit.
    Overigens is de grutto op de foto geen gewone maar een ijslandse grutto.

  • Rienk Slings

    Ik ben zo'n weidevogelbeheerder van zo'n kerngebied van 100 ha waar Aad van Paassen het over heeft. Ons gebied hebben we in de loop der (24) jaren ideaal kunnen inrichten voor vogels. Wij hebben ongeveer 300 territoria van de "meetsoorten" per 100 ha. De aanwas is in 3 van de 4 jaren hoger dan nodig om de populatie op peil te houden. Omdat wij vlak tegen de duinen aan zitten zijn erg veel vossen hier. Als we niets zouden doen zouden wij geen weidevogels meer hebben. We omringen daarom in de broedtijd ons gebied met kilometers lange tweedradige rasters, waar 3-7000 volt op staat. Dat helpt enorm. Alle andere genoemde "rovers" komen hierbij de duinen ook veel voor. Geen wonder dat ze ons gebied opzoeken, want het miegelt er van de vogels. Ze pakken regelmatig volwassen vogels, eieren of pullen. Maar dat heeft weinig of geen invloed op de stand. De vogels zijn een "luchtmobiele brigade" waar rovende vogels een heilig ontzag voor hebben. In sommige jaren, zoals 2015, zijn hermelijnen een groot probleem. Daar heb je je maar bij neer te leggen. Het komt gelukkig heel zeldzaam voor dat het er zo veel zijn. Ik ben het dus helemaal met van Paassen eens: het kAn wel. Wat ik wel bestrijd, is dat een ideaal kerngebied van 100 ha zonder bestrijding (of weren) van vossen kan. Je hebt daarvoor m.i. eerder een ideaal ingericht gebied van zo'n 1000 ha nodig.
    Oh ja, voorstanders van bemesting: wij bemesten niet (of nauwelijks).

Laad alle reacties (6)

Of registreer je om te kunnen reageren.