6142 x bekeken 24 reacties

'Mestvergisting: een beroerde businesscase'

Stimulering van mestvergisting belemmert de weidegang in de melkveehouderij. Daarnaast zet Frank Verhoeven vraagtekens bij de waarde van digestaat voor de bodem.

Door onderzoekers als Jaap van Bruchem was ik al snel overtuigd dat je economisch en ecologisch beter presteert, als je minder stikstof en fosfor in je bedrijf stopt en tegelijkertijd meer van je land en uit je koeien haalt. Beter vakmanschap, meer bodemleven, minder scheuren, minder krachtvoer, andere koeien, uitrijden bij regenachtig weer, enzovoorts. Allemaal lowtech-manieren om de efficiëntie te verbeteren.

Maar zo simpel als het soms lijkt, zo anders loopt het steeds in werkelijkheid. Op een of andere manier lopen de meesten binnen onze sector warmer voor een berg techniek, grote installaties, hoge investeringen en hightech-toekomstbeelden. Zo ook bij de mestvergistingscase. Eigenlijk ben ik best wel jaloers, want hoewel ik absoluut zeker weet dat een boer met kringlooplandbouw veel meer geld kan verdienen, krijg ik dat toch niet zo goed verkocht als de mannen achter de mestvergisters. Zij hebben FrieslandCampina zo ver gekregen dat er in 2020 1.000 melkveehouders een installatie bouwen, waarmee ze op de boerderij mest omzetten in elektriciteit. Vervolgens laten ze het ministerie van EZ ook nog meebetalen aan de deal, chapeau!

Business case klopt niet

Het gaat om monomestvergisters. De boer moet een stopcontact hebben en de mest in de vergister stoppen. Met de opgewekte stroom wordt de boerderij klimaatneutraal. Klaar is Klara! En nog mooier: zo werken we ook nog aan oplossingen voor het mestprobleem …

Of toch niet? Want volgens mij klopt er nog heel veel niet aan deze business case. Weegt het geld dat de boer voor groene stroom krijgt, plus de talrijke subsidies, wel op tegen de beroerde mestkwaliteit die eruit komt? Want je haalt de koolstof uit de mest, daar draait de motor op. Die fosfor blijft er gewoon inzitten, hoor!

Als je al een overschot had, moet die fosfaat nog steeds worden geëxporteerd en de acceptatie van digestaat is in de regel slechter dan van gewone mest. Daarnaast ging het over het klimaat, maar van de totale methaanuitstoot wordt meer dan 70% uitgeboerd door de koeien. De rest zit in de mest en gaat verloren bij de opslag en het uitrijden.

'Meer opstallen, dus weer een hogere ammoniakemissie!'

Mestvergisters vangen dus maar een klein deel van de methaan weg. Ook willen we dat de koeien meer naar buiten gaan, dus een groot deel van de mest zal nooit via de vergister gaan. Maar met eenmaal zo’n ding op het erf wordt het toch verleidelijker om er meer dagverse mest in te stoppen? Dus meer opstallen, dus weer een hogere ammoniakemissie!

Belangrijkste zorg: waarde digestaat voor bodem

Mijn belangrijkste zorg zit in de waarde van het digestaat voor de bodem, want in de praktijk hoor ik daar alleen maar slechte verhalen over. Wageningen daarentegen blijft maar zeggen dat er niks aan de hand is, maar voordat die iets hebben bewezen, zijn we al (ver) in 2020. Als je biodiversiteit wilt bevorderen, moet je mijn inziens het bodemleven koesteren.

Kortom; het past allemaal niet in het beeld van de duurzame zuivelketen, die mij voor ogen staat. En het past al helemaal niet bij de uitstraling en reclameslogans als 'het zit in onze natuur', waarmee de melk moet worden verkocht. Als het allemaal zo lucratief zou zijn voor de boer, laat het dan ook maar helemaal aan de markt over. Wanneer er serieus rendabele cases overblijven, die zonder subsidie draaien, dan kun je het later altijd nog grootschalig promoten. Tot nu toe ken ik ze niet.

'Iedereen lijkt te kunnen verdienen aan deze deal, behalve de bodem en de boer'

Waarom gaat het hele mestvergisten dan helaas toch gebeuren? Tja, zoals het meestal gaat: iedereen lijkt te kunnen verdienen aan deze deal, behalve de bodem en de boer. Mijns inziens moet je koeienmest opwaarderen en er bijvoorbeeld Bokashi van maken, in plaats van de energie eruit te halen. Dat is beter voor het bodemleven, en met meer bodemleven is minder stikstof en fosfor uit kunstmest nodig, komen er meer weidevogels, een betere waterinfiltratie, minder droogtegevoeligheid, enzovoorts. Een dijk van een verkoopverhaal!

Tip voor FrieslandCampina

Rest nog een tip voor Roelof Joosten, CEO FrieslandCampina: 10.000 boeren aan de kringlooplandbouw in 2020, 5.000 staldaken vol zonnepanelen, 2.500 windmolens erbij, 1.000 Bokashi-hopen, dat klinkt toch ook best stoer? Dan laten we die mestvergisters mooi bij de intensieve veehouderij.

Laatste reacties

  • .....

    Onzin verhaal, de Marke geeft al jaren hun grond vergiste mest met prima resultaten en het organische stofgehalte van de bodem daalt niet

  • Ishtar2

    150 miljoen krijgt RFC voor dit project als subsidie van de staat ==> wat dus staatssteun is van geld van harwerkende Nederlanders.
    -RFC wordt een chemische fabriek.
    -dan zal er vast wel en keer wat fout gaan, etc met die mestvergisters waar mensen dood door gaan.
    -de sector heeft afspraken in Brussel gemaakt om derogatie te krijgen, maar wil de afspraken bewust niet nakomen, maw het was tijdwinnen voor korte termijn voordeel.....
    -de sector zou het fosfaat issue wel even zelf regelen zeiden ze, maar als puntje bij paaltje komt doen ze niets.
    -waar zijn de pupulisten nu als Annie van de cDA en Lodders van de VVD, verkiezingen komen er aan, dus ze gaan boeren weer vertellen wat ze willen horen......
    -maw CEO Joosten van RFC is volledig ongeschikt, maar ja 1 miljoen aan salaris is natuurlijk wel lekker om geen verantwoording voor de dragen voor je achterban.
    -VION 2 komt eraan......

  • Piet Piraat

    Inderdaad, weer een verhaal zonder enige waarde. Het is jammer dat boerderij zich steeds vaker leent als podium voor meningen die absoluut niet gebaseerd zijn op feiten en juistheden.

    Afgelopen week hebben we ook gelezen dat Robert Bodde niet op de hoogte was van de communicatie van Frieslandcampina afgelopen lente in de voorjaarsvergadering over het reserveringsbeleid met haar leden. Dan kun je het wel een blog noemen, dan kun je het wel onder het mom van een scherpe discussie schrijven, maar als je feitelijke onjuistheden schrijft dan is het jammer dat de redactie zijn werk niet doet, en hele stukken publiceert die een vakblad onwaardig zijn.

  • robbies

    @ Piet Piraat, Ik denk dat je Verhoeven niet mag uitvlakken als expert op het gebied van kringlooplandbouw en als betrouwbaar beschouwd mag worden als het gaat over de rol van koolstof in de kringloop. Als je feiten en onderbouwing wil, dan zijn er die voldoende te noemen in het artikel. Neem de rendabele businesscase; als monovergisting rendabel zou zijn, dan stonden er meer dan genoeg in de varkenshouderij, waar continu de beschikking is over dagverse mest, de energievraag groter en er geen noodzaak is aan organische stof in de mest. Feit is dat er in NL hooguit een tiental monovergisters staan en dat deze alleen met een flinke subsidie rendabel zijn. Zonder SDE is de businesscase niet rendabel. Dat is wel degelijk een feit.
    @.... op de Marke wordt inderdaad met vergisting gewerkt, maar niet met de techniek (Fermtech) die RFC wil aanbieden. Er zijn verschillende technieken, die elks hun eigen uitwerking hebben op het digestaat. Daarnaast is De Marke een proefboerderij die zich uitstekend leent voor dit soort projecten, maar absoluut geen graadmeter voor het succes van monovergisting.

  • Zents beheer

    "Een beroerde businesscase" staat boven dit artikel. Dat suggereert dat er een verslag volgt op basis van cijfers en feiten doorgerekend door iemand met ervaring en kennis van de materie. Niets daarvan: de auteur heeft duidelijk voorkeur voor andere oplossingen en niet voor vergisting. Verder kijkend zie ik dat mijnheer eigenaar is van een adviesbureau . Dan ben ik al wat extra op mijn hoede.
    Ik ben niet voor of tegen vergisting en heb ook niets te vergisten. Onze mest verwerken we al jaren tot korrels maar dat ter zijde. Om te beslissen om wel dan niet in te stappen in het FC verhaal heeft een ondernemer toch echt meer nodig dan een opsomming van meningen . Andere adviseur dan maar.....

  • alco1

    Ik kan me wel vinden in het verhaal.

  • Johnny Hogenkamp

    Eens @Zents. Ik heb ook geen oordeel over monovergisting, maar vooral in de laatste alinea wordt het hele pleidooi ontkracht. Argumenteren dat het subsidie kost is geen sterke in het verhaal. Er gaan eveneens bakken subsidie naar zonnepanelen en windmolens en ook deze kennen hun eigen groepen bezwaarmakers. Zelfs grondgebonden landbouw schijnt niet zonder subsidie te kunnen..... Kringlooplandbouw bekt lekker, maar is niet voorbehouden aan extensief. Een intensief bedrijf met weinig grond, welke veel producten uit de levensmiddelenindustrie tot waarde weet te brengen, kan wel meer kringloopwaarde genereren dan een extensief bedrijf. De kringloop is groter te maken dan je eigen postzegel.

  • robbies

    @Johnny Hogenkamp. Nergens wordt er onderscheid gemaakt tussen intensief en extensief. Het varken is in de volledige levensmiddelenkringloop een veel beter kringloopdier dan een melkkoe. Waar Verhoeven (denk ik) op doelt is de kleine kringloop op melkveebedrijven, zoals deze ook gewaardeerd wordt in de kringloopwijzer. Het is vreemd dat een zuivelsector flink investeert in een tool dat evenwichtsbemesting op perceelsniveau mogelijk maakt, om vervolgens het verwijderen van koolstof (essentieel onderdeel in de bedrijfskringloop) te promoten. VWB betreft de subsidiestromen; de groep voorstanders van zonnepanelen is vele malen groter dan het aantal voorstanders van monovergisting. Hoe kun je anders verklaren dat er veel varkensbedrijven zijn uitgerust met zonnepanelen, maar vrijwel geen enkele met monovergisters?

  • boergert

    hoewel je op één been niet kunt lopen ligt er wel degelijk een onderzoek naar de werking van digestaat als meststof, ik dacht op Aver Heino. Of monovergisting de oplossing is weet ik niet, maar bij het terugdringen van broeikasgassen moet je geen mogelijkheden uitsluiten lijkt me en iets breder kijken dan de 'kringloop' op je eigen erf. Er is met mest veel meer mogelijk dan we tot nu toe benutten, en wellicht brengt vergisting ons dichterbij een duurzame veehouderij. Naast natuurlijk zonnepanelen (die al op eigen kracht rendabel zijn overigens) en allerlei andere maatregelen.

  • metal

    Bij de Marke moet er dik geld bij en het loopt voor geen meter .
    De hele mest vergisting is is een grote subsidie zooi heeft nog nooit gewerkt.
    RFC kan beter windmolens plaatsen en zorgen dat de 80 20 eis bij derogatie er af gaat Want meer mais geeft minder methaan uitstoot bij de koeien.

  • Johnny Hogenkamp

    @Robbies / Van Ginneken, laatste regel blog luidt toch echt: "Dan laten we die mestvergisters mooi bij de intensieve veehouderij." Voor wat monovergisting betreft, deze draait beter op rundveemest dan op varkensmest. Bij mestverwerking precies andersom, daarom wordt heel veel varkens- en pluimveemest verwerkt. Kringloopgedachte klopt, zo wordt op ons bedrijf 90% van de voedergrondstoffen vanuit de regio aangevoerd, alles ongewenst/ongeschikt voor menselijke consumptie.

  • robbies

    @johnny Hogenkamp
    in de melkveehouderij is de noodzaak tot mestverwerking nooit zo groot geweest. Tot voor kort waren de meeste bedrijven grondgebonden en konden het relatief kleine overschot in de omgeving afzetten. Grotere melkveebedrijven vond je vooral in de polder, waar samenwerkingen met akkerbouwers werden aangegaan. Pas sinds een jaar of 8 komt er meer behoefte aan verwerking in de melkveehouderij. In de varkenshouderij en pluimveehouderij is de behoefte aan een constante afzet , met uitsluiting van de grillen van de markt, er al langer. Ik denk dat dat een grotere rol speelt in de ontwikkeling van mestverwerking dan jouw stelling dat de pluimvee- en varkensmest beter te verwerken valt. Ik waag te betwijfelen of RVDM zich beter leent voor monovergisting. Belangrijk in het proces is de hoeveelheid organische stof die een m3 mest bevat. RVDM bevat ongeveer 6% OS, terwijl VLVDM ongeveer 6,4% bevat. Zeugenmest bevat inderdaad de helft aan OS, maar op een gesloten varkensbedrijf zou je de VLVDM aan kunnen wenden om de energievraag bij de zeugen in te vullen. Buiten een proefopstelling op VIC Sterksel zie ik dat vrijwel nergens. Tegelijkertijd zie ik wel zonnepanelen gelegd worden, warmtewisselaars geplaatst worden in de luchtstroom naar de luchtwasser en verwarmde luchtinlaten om het energieverbruik maar te drukken. RFC wil ons leden doen geloven dat monovergisting daadwerkelijk de oplossing is voor zowel energieverbruik als het mestprobleem (door een extra bewerking achteraf). Als dat zo is, dan zou deze techniek toch als eerste door de varkenshouderij omarmd moeten worden? Kun jij mij antwoorden waarom dat er (vrijwel) geen enkele monovergister op een varkensbedrijf draait?

  • wvdweijden1

    Dit artikel is me uit het hart gegrepen.

  • Bennie Stevelink

    Monovergisting is volgens mij vooral interessant voor melkveebedrijven die het digistaat op eigen bedrijf kunnen plaatsen. Op grasland hoeft mest niet veel organischestof te bevatten omdat oud grasland zelf zijn organischestof vormt. Organischestof in mest is alleen van belang voor akkerbouw.

    Monovergisting moet alleen worden gezien als alternatieve manier van energie-opwekking en niet als alternatieve manier om van de mest af te komen. Daarom is Monovergisting ook niet interessant voor de varkenshouderij.

  • wvdweijden1

    Dit artikel is me uit het hart gegrepen. Mestvergisting past in een industrieel ontwikkelingsmodel voor de melkveehouderij, maar dat is niet het model dat de samenleving wil. De meeste veehouders ook niet, vermoed ik.

  • wvdweijden1

    Dit artikel is me uit het hart gegrepen. Mestvergisting past in een industrieel ontwikkelingsmodel voor de melkveehouderij, maar dat is niet het model dat de samenleving wil. De meeste veehouders ook niet, vermoed ik.

  • m.en.mh.miedema

    Helemaal eens met dit verhaal van Verhoeven. Mestvergisten is trekken aan een dood paard. Al een aantal jaren geleden serieuze plannen voor een vergister. Voor het opwekken van electrisch en gas voor eigen gebruik is zo n vergister veel te duur, dat moet je goed (lees: mbv veel subsidie) kunnen verkopen. Alleen op mest is de opbrengst aan gas veel te laag, met bijprodukten wordt dat al veel beter, 1+1=3. Alleen is het dan wel een mestvermeerderaar ipv een verwerker. Verder hoe groter de installatie hoe beter het rendement, liever voor 200+ koeien dan voor 150. Het onderhoud is ook niet mis, alleen al het olieverversen van de gasmotor bv, wel eens aan gedacht hoeveel uur die wel niet moet draaien? Voor mij toen voldoende redenen om er niet aan te beginnen. Maar goed ook, een derde vd vergisters is inmiddels failiet (ondanks de subsidies) een derde is uit gebruik gesteld en een derde draait min of meer zoals bedoelt.
    FC wil het wiel opnieuw uitvinden? Ze lopen zelf geen risico, voor tekorten/mislukkingen kort je toch (weer) gewoon op het melkgeld?!

  • boergert

    Bij al de bovenstaande negatieve geluiden mis ik een alternatief om wat te doen aan de hoeveelheid broeikasgas die vrijkomt bij opslag enuitrijden van drijfmest. We hebben natuurlijk het voerspoor (vooral kansrijk bij intensieve bedrijven) maar verder hebben we niet veel mogelijkheden, Al zou monovergisting maar 20 procent van de broeikasgassen afvangen dan lijkt het me de moeite waard om op in te zetten vooral wanneer er dmv subsidie een redelijke bussinescase van te maken is voor de komende 10 jaar. Het is geen mestverwerking, daarvoor is een nabewerking nodig.

  • frl

    IK las dat grasland CO2 kan vastleggen, dus hoe meer koeien hoe slechter, dan zou je juist de extensieven moeten belonen of zie ik dat verkeerd?

  • Bennie Stevelink

    @frl, als je akkerland inzaait tot grasland stijgt in de loop van een aantal jaren het organischestof-gehalte. Hiermee wordt een bepaalde hoeveelheid koolstof (CO2) vastgelegd. Wanneer na een aantal jaren het organischestof-gehalte zijn maximum heeft bereikt wordt er geen CO2 meer vastgelegd. Ga je het grasland scheuren en maakt er weer akkerland van dan daalt het organischestof-gehalte waarbij de CO2 weer vrijkomt.

  • Farmer4life2

    Alternatief is:
    - er is een additief in ontwikkeling door Wageningen, die het boeren van de koe verminderd. Tot 25% minder mangaan uitstoot. Gooi dit door de brok...

    - opslag verplichten te werken met Aero mixsysteem. Je mixt lucht door de mest. waardoor mangaan gebonden wordt.Google voor verdere info.

    Emissie arm uitrijden verplichtingen.

  • robbies

    @Boergert, op welke broeikasgassen doel je? CO2 kan op andere manieren dan mestvergisting gecompenseerd worden en methaan blijkt volgens Verhoeven niet met vergisting opgelost te kunnen worden. zie de reactie van Farmer4life als alternatief.

  • boergert

    Het gaat mij om methaan, omdat dat gezien wordt als sterk broeikasgas. Ik heb begrepen dat 75 procent van de methaanuitstoot de koe als gas (boeren etc) verlaat, maar dat 25 procent vrijkomt bij de opslag en uitrijden van drijfmest. Dat deel zou kunnen worden vermeden met monovergisting. Natuurlijk zijn ook additieven en voeraanpassingen belangrijk, maar ook daarvoor geldt dat er nog niet heel veel bewijzen liggen. Voor de duidelijkheid ik weet het ook niet precies, maar dat lijkt me geen reden om vergisting 'af te branden' voor dat er goede alternatieven zijn vooral ook omdat vergisting en wkk zorgt voor vrijkomende energie die gebruikt kan worden om mest/digestaat te bewerken om zo beter geschikt te maken voor de markt en het eigen bedrijf.

  • robbies

    Ook ik vind dat we best mogen kijken naar de mogelijkheden om broeikasgassen ter verminderen. Maar als we methaanuitsoot willen verminderen, dan moeten we beginnen in het voer. Dan kunnen we 100% van de methaanuitstoot verminderen. Monovergisting is te omslachtig en te duur om 25% van de methaanproductie uit de veehouderij te reduceren. Als RFC onderzoek naar beter of ander voer wil faciliteren, dan hebben ze mijn zegen.

Laad alle reacties (20)

Of registreer je om te kunnen reageren.