5695 x bekeken 39 reacties

De impasse in de vee-industrie

Roos Vonk
Boeren gaan per dier steeds minder verdienen. De Nederlandse landbouwexport staat onder druk door het grote aanbod, varkensboeren houden steeds minder over per varken, en de melkprijs is dramatisch gedaald sinds het melkquotum eindigde. Om het hoofd boven water te houden, moet de melkveehouder nóg meer koeien houden.

Het is symptomatisch voor de gehele Nederlandse veesector, die wordt gekenmerkt door bulkvolume en bijbehorende lage marges. Supermarkten concurreren op prijs en zetten leveranciers onder druk om goedkoop te leveren.

Lage prijzen worden gehonoreerd; hoge kwaliteit en aandacht voor milieu en dierenwelzijn niet. Gevolg: Ieder jaar neemt het aantal dieren per boer toe, net als de productie per dier.

Race naar de bodem

Op de middelbare school leren we bij Economie dat je in zo'n geval de productie moet verlagen; dan stijgt de prijs. Omdat je van individuele boeren zulke initiatieven redelijkerwijs niet kunt verwachten, kan de overheid sturend optreden, bv. met quota.

Opmerkelijk genoeg wil de boerenlobby juist van die quota af. Op korte termijn lijkt dat gunstig: meer volume, meer omzet. Maar op langere termijn werkt het nadelig: het wordt een race naar de bodem. De eerste slachtoffers zijn boeren die kleinschalig of biologisch willen werken, of die geen middelen hebben om uit te breiden. Banken investeren liever in grotere bedrijven.

Roos Vonk is hoogleraar sociale psychologie en was in 2010 initiatiefnemer van een hooglerarenpleidooi voor duurzame veeteelt.(www.duurzameveeteelt.nl)

Kleine boer gedupeerd

Vooral megastallen profiteren van het huidige beleid dat is gericht op veel volume en kleine marges. Nog groter zijn vermoedelijk de belangen van aanpalende sectoren: de vleesverwerkende industrie, bouwbedrijven, banken als Rabobank, en supermarkten die belang hebben bij lage prijzen. De kleine boer zit hiertussen volledig klem.

Onze regering nu zet in op groei en handel. Een boerenbedrijf moet kunnen groeien als elk ander bedrijf, is de gedachte. Maar 'elk ander bedrijf' veroorzaakt geen mestoverschot, stoot niet zoveel CO2 uit en gebruikt niet zoveel antibiotica die resistente bacteriën veroorzaken. 'Elk ander bedrijf' werkt niet met levende dieren, die in veel stalsystemen niet hun natuurlijke, soorteigen gedrag kunnen tonen.

Vleesalternatieven

Tegen de verdrukking in komen ondertussen steeds betere alternatieven voor vlees beschikbaar: van plantaardige kip tot plantaardige hamburgers en bitterballen. Die zijn gezonder, minder milieubelastend en vrij van dierenleed. Bij een grotere schaal kunnen deze producten goedkoper worden dan dierlijk vlees: rechtstreeks van plant naar product is efficiënter dan met het dier ertussen. De eerste grote vleesverwerker die zich op de groenteburger stort heeft zich al aangediend, Kips van Zwanenburg Foods.

Maar in plaats van de groei van deze niche-markt te stimuleren, organiseert de overheid handelsmissies voor de export van vlees en zuivel, koppig volhardend in de race naar meer volume.

 

Transitie

Buiten de landbouw zijn bulkproductie en bijbehorende lage marges goeddeels uit Nederland verdwenen. Om uit de impasse in de veehouderij te komen, kan de overheid ook in de veehouderij een transitie doorvoeren: van bulk voor de wereld naar hoogwaardige, duurzame en diervriendelijke producten voor de veeleisende markten van Noordwest-Europa, waarvoor hogere prijzen gevraagd kunnen worden. De meerkosten daarvan moeten dan door de hele keten gedragen worden en niet alleen door de boeren.

Alleen verliezers

Dat vraagt leiderschap. Alle partijen lijken nu klem te zitten in de werking van de vrije markt. De boer kan niet anders dan steeds meer produceren. De supermarkt zegt: 'Dit is wat de consument wil'. De consument zegt: 'Laat de overheid er iets aan doen'. En de overheid wijst naar 'Europa' en 'het buitenland' – en kiest ondertussen voor nóg meer vrije markt bij de melkveehouderij. Dit scenario heeft alleen verliezers: de dieren, milieu en klimaat, en uiteindelijk ook de meeste boeren.

Nieuw beleid nodig

Een echte oplossing vraagt een meer intelligente benadering, en meer leiderschap van de overheid. Hierbij worden goede private initiatieven ondersteund en een ander verdienmodel ontwikkeld, waardoor kleinschalige en duurzame productie aantrekkelijker wordt en bulkproductie minder aantrekkelijk. Daarnaast is beleid nodig waarmee andere partijen, zoals supermarkten, worden aangespoord om van koers te veranderen.

Impuls door subsidie

EU-subsidies worden nu gebruikt om de huidige economische perversiteiten te handhaven. Maar ze kunnen ook gebruikt worden om een impuls te geven aan een systeem waarin de boer zich kan differentiëren op vele andere manieren in plaats van enkel productiegroei. Er zijn geen makkelijke oplossingen, maar zonneklaar is dat structurele verandering nodig is. De impasse kan niet worden doorbroken met maatregelen in de categorie 'pappen en nathouden'.

Dit was een eenmalige bijdrage. Roos Vonk is actief op Twitter en Facebook.

Laatste reacties

  • DJ-D

    Bij deze zeg ik het abbonement op

  • flyinghollander

    Plantaardige kip? Waarom willen veganist altijd een verwijzing naar vlees? Net als de vegetarische slager of wel groenteboer.

    Deze transitie is gebaseerd op werkelijke onderzoeken, er komt straks geen lijk uit de kast komt? 

    De prijzen kunnen wel worden hoger met een quota als Europa invoer verbied en alle productie in Europa plaats vind. Maar ja dan komt de ruzie waarom Nederlandmeer mag produceren als Italië bv.
    Aangezien de ambtenaren in Den Haag, Brussel weinig begrijpen en ze worden rond getold door grote coöperaties die zoals we het luxe noemen lobbyen verandert er weinig.

  • vink


    Kun je de (gedeeltelijke) waarheid niet aan?

  • Zuperboer

    FRIESLAND CAMPINA DAIRY FOODS zit toevallig ook in Wageningen Food Valley, mevrouw Vonk. Daar kunt u zo naar toe op het fietsje(#lage CO2 footprint) met Diederik Stapel op de bagagedrager. Daar kunnen ze u alles uitleggen over vermarkting van voedingsmiddelen. Alleen hoop ik als mede-eigenaar dat ze u niet alle benodigde informatie verstrekken, want U heeft als psuedo-wetenschapper een gevaarlijk doel, namelijk de veehouderij die u als industrie betitelt (wat weer makkelijk bekt in de alternatieve hoek) wegwerken uit Europa.

  • tinus888

    gelukkig was het eenmalig...

  • erardus1

    Kunnen jullie be Boerderij deze leugenachtige dierenactiviste vrijwaren. Voor de landbouw is er niets te verwachten van deze mensen. Ik begrijp de eerste reactie!Met vriendelijke groet.

  • agratax2

    Betreffende de race om steeds meer te producern tegen prijzen op of onder de kosten heeft mevr. Vonk gelijk. Dat de overheid denkrt dat landbouw gelijk staat aan industrie of diensten klopt ook aardig alleen hier gaat de overheid de FOIUT in. Mijn adviesbureau kan ik makkelijk verlaatsen naar een goedkopere lokatie, mijn boerderij niet. Deze race naar groter en nog groter, zal leiden tot een landbouw beheerst door het Groot kapitaal waarbij de boeren zijn geworden tot Loonslaven of vervangen door de robot, om kosten te sparen. De groorschalige plantage landbouw en vleesproductie is al op dit punt aangekomen en de veehouderij zal snel volgen. Want ook de zuivelindudtrie nu nog voor een groot deel in handen van de boeren wordt terwille van de vergroting naar de beurs gedreven. Wil de Overheid dit, willen de boeren dit? Dan moeten ze deze weg blijven bewandelen, terwijl er nog een andere weg kan worden gekozen. De landbouw graaft zijn eigen graf onder het motto 'dit is de enige (goede) weg', omdat hen de moed ontbreekt om te pionieren.

  • Wim Toornstra

    Roos vonk ff googlen kom je uit bij Diederik Stapel. Dit soort mensen verdienen geen podium hier.

  • piethermus1

    Inderdaad kan Roos Vonk gelinkt worden aan Diederik Stapel. Ik wil zulke lui wel graag een podium geven , omdat ik graag weet hoe tegenstanders denken. Ik wil lezen hoe en wat zij denken, zodat we ons daar op de juiste wijze tegen te weer kunnen stellen. Mensen die tegenstanders een podium willen onthouden zijn in mijn ogen niet slim bezig, omdat met alleen het geluid wat je graag wil horen en lezen, zul je nooit je tegenstanders aan kunnen pakken.

  • alco1

    Een feit is dat jij geen podium krijgt bij hun Piet.
    En op deze manier gaan veel zwak realistische personen mee met de hype.
    En dat zijn altijd de mensen die aan de zijlijn mee lullen.

  • veldzicht

    Die Roos Vonk,een typische aanhanger van Gr.links en PvdD.de dierlijke producten moeten immers duur blijven of worden ,heeft niks met compassie voor
    de boeren te maken dat interreseert ze geen bal, maar is een concurent voor hun
    hun eigen vegetarische rommel,vegetarisch is voorlopig nog veel duurder als dierlijk voedsel maaar met ook nog een boel klinkklare negatieve onzin uit te kramen
    hoopt men het grote publiek toch te overtuigen van de 'noodzaak'plantaardig te  gaan consumeren.Wat dat betreft heeft  Thieme het aardig voor elkaar, kan een hoop gratis reclame maken voor d,r eigen zaak en krijgt er nog dik voor betaald ook.die huigelaar bah.en nu mag Roos Vonk  ook nog een duit in het zakje stoppen.

  • veldzicht

    GGelukkig staat er het was een 1 malige bijdrage van Roos Vonk,ik ben nu al kotsmisselijk van dat geleuter mens.

  • boerke brabant

    wel een geruststellend artikel. Als een hoogleraar slechts een zo kortzichtig en slecht onderbouwd stuk kan produceren over hoe de landbouw en veeteelt in nederland en de rest van de wereld zich moet gedragen, dan stelt me dat gerust. Niveau van die kant is dus nog niet zo hoog.

  • geen boer

    Roos, iedereen hier in dit land is vrij om zijn eigen keuzes te maken. Er is een kleine minderheid die meer wil betalen voor een wat minder efficient en daardoor duurder productie proces. De overgrote meerderheid wil dit niet, die wil veel voor weinig. Overal op de wereld is dit zo. De supermarkten weten dit als geen ander en bieden aan wat wij, de consument, vragen.
    Nooit in de geschiedenis had Jan met de Pet een goedkoper, kwalitatief hoogstaander, en gevarieerder voedselpakket tot zijn beschikking. Iets doen wij, agrarische sector in Nederland, dus best wel goed. Bezijden dit, neemt de agrische sector het leeuwendeel van het nationale handelsoverschot voor zijn rekening.
    Neem het ons dus niet kwalijk dat we je zweverige lulkoek en onrealistische wens-ideeën hier niet moeten. Jij en de jouwen achten zichzelf moreel superieur. Dat is verder prima, maar probeer dit niet voortdurend aan anderen op te dringen als een stel drammerige Jehova's. 

  • Mozes

    Roos Vonk wil productiequota omdat volgens haar op de vrije markt de kleine boer geen kans heeft. Iedereen die de afgelopen dertig jaar het melkquotum heeft meegemaakt weet dat juist door dit quotum de kleine melkveehouders geen kant op konden. Ze zijn of gestopt of naar het buitenland vertrokken. 

    Verder ben ik het volledig eens met @piethermus in reactie #9. 

  • november1966

    gaan we nu ook al dat belachelijke mens roos vonk hier toe te laten boerderij , waar zijn jullie in vredesnaam mee bezig

  • agratax2

    @Mozes. Dat quota niet de oplossing zijn om de kleinschalige landbouw te redden ben ik met je eens. Maar de huidige weg van de race naar de bodem (prijzen) is noch voor de kleine noch voor de grootte boer een zegen. Laten we eens gaan denken over een systeem van quota + redelijk kostendekkende prijzen en dan regionaal beschermt. Laten we de wereldmarkt nu eens los laten, want die heeft tot nu niet meer gebracht dan Schatrijke handelaren en in verhouding straatarm levende boeren. De boeren waren pas rijk na verkoop bedrijf, de familie moest deze kapitalen delen met de fiscus. De fiscus (overheid) zou je dan ook als de twede winnaar naast de handelaren kunnen zien. 

  • fietskip

    Grappig stuk, psychologisch zit het best goed in elkaar voor haar doen. De gewone burger kan hier inderdaad in geloven, maar de boeren zijn iets realistiser. Als je links en rechts wat informatie bij elkaar verzameld kun je tot zo'n conclusie komen, zei het dat dit wel vrij kortzichtig is en eenzijdig is. Als je denkt dat er buiten de landbouw geen (bulk) productie is kijk je toch wel verkeerd, de ene fusie na de andere fusie ontstaat om het steeds goedkoper te kunnen met minder mensen. De enigste fusies waar het weinig oplevert is bij overheids fusies. De ambtenaren moeten toch wel hun baantje kunnen houden! Productie met (zogenaamde) meerwaarde kan net zo goed in het buitenland gemaakt worden en lost dus niets op, het geeft enkel uitstel van executie. De enigste manier is de europese markt te beschermen. Dit verhaal wat ze verteld vertelde ze 10 jaar terug ook al en is niets veranderd alleen geactualiseerd. Zij denkt dat als ik dat maar vaak genoeg vertel gaan mensen dat vanzelf geloven, en daar heeft ze gelijk in. Het is aan ons om de werkelijkheid te laten zien. Als ik mensen op mijn bedrijf laat zien en vertel waarom en hoe het in elkaar zit zijn ze altijd positief. Alleen zulke lui als roos zul je nooit veranderen, die denken toch dat alleen zij gelijk hebben. Niet aan beginnen dus.

  • Foxxy

    Bijzonder idealistisch stuk, met zonder meer een boel feitelijke waarheden!

    Goed van de boerderij om ook zulke artikelen te belichten !

    ze kunnen inmiddels vlees en melk direct uit planten creëeren , en daar is zeker markt voor! 

    Inderdaad lopen ook zij tegen regelgeving aan, en de politiek zit krom in elkaar !

    Mijn voorspelling?: we krijgen hier in de toekomst meer mee te maken, of we het  willen of niet!

  • Kaiser

    Met dit soort artikelen wordt de kwaliteit van onze aller vakblad Boerderij er niet beter op.

  • mldijkstra

    Wat een agressive reacties hier, zullen allemaal wel vleeseters zijn.

  • landboer


    Verbaas mij ook over de reacties ,want er zit zeker wat in!

  • alco1

    Gepaat voor de buhne. Vooral voor dom volk.

  • flyinghollander

    @21 ml Dijkstra heeft stapel  al een enquête opgestuurd? Ohh nee hoeft niet, pakt gewoon word en maak je eigen gewenste resultaten.

  • j.verstraten1

    mevr Vonk verwijst naar de middelbare school lessen economie. Daar is ze volgens mij ook ergens blijven steken. Vervolgens misbruikt ze haar titels om haar ideologisch gedachtengoed continue aan de man te brengen. Onlangs ook nog weer een uitgebreid interview in de Gelderlander van dezelfde strekking. Ze wordt continue een podium geboden om dezelfde grammofoonplaat af te draaien. In feite verwoord zij, de gedachtengang van heel links nederland als het om de landbouw. Ze hebben de klok horen luiden, maar weten niet waar de klepel hangt. Dat geeft op zich niets. Maar net zo goed als dat wij iha aversie tegen deze lieden hebben, hebben zij dat tegen ons. Dus komen we geen stap verder.

  • Mozes

    Er zitten in het artikel nogal wat onjuistheden. Zo wordt gesteld dat men van quota af wil om meer te kunnen produceren. Men wil van quota af omdat deze geen invloed meer hebben op de prijs maar wel de kapitaalsintensiteit van een melkveebedrijf enorm verhogen. 
    Er wordt gesteld dat door een groot volume te produceren er geen kwaliteit is. Welke aanwijzing heeft mevrouw Vonk dat vroeger, toen de landbouw kleinschaliger was, de kwaliteit beter was? De kwaliteit is in de loop van de jaren juist alleen maar beter geworden en niet slechter. 
    Er wordt gesteld dat door vrij te produceren boeren die biologisch willen werken dat niet meer kunnen. Waarom zou boeren die biologisch willen werken dat niet meer kunnen? Biologisch producten hebben een eigen duurdere markt. Kijk naar de biologische melk die op dit moment nog steeds duur is. De enigste beperkende factor voor biologische boeren is de zeer geringe verkoop. Dat probleem ligt bij de consument, de agrarische sector is daar machteloos in. 
    Wordt vervolgt......

  • farmer4life1

    Uiteindelijk is er niets mis met Vonk haar stelling. Dat mag gegeven worden. Echter is duidelijk dat ze het tactische heeft aangepakt. Het begin is waar en goed omschreven. Het is een race to de bodem. Het beleid en marktwerking ten hede dagen is een doodlopende weg. 

    Het 2e stuk komt meer haar eigen doelstelling zichtbaar. Mensen kunnen prima uit de voeten met alleen plantaardige producten. Waarbij we geen (productie) dieren nodig hebben. 

    We hebben productie natuur nodig. Ik zal u vertellen dat alles wordt ingericht als plantaardige productie we alsnog richting verwoesting gaan. Omdat de bodem verminderd. Je kunt niet ongelimiteerd product van een hectare afhalen. Zonder mest, compost of andere organische stoffen terug te stoppen. Een evenwicht hierin is erg belangrijk. Ah, kijk de kringloopwijzer. Hebben we al bedacht. 

    3e stuk is over hoe we de race to the bodem kunnen aanpakken. Niet over hoe we al het vee uit Nederland/Europa krijgen... 

  • Mozes

    ....vervolg:
    Er wordt gesteld dat bulkproductie buiten de landbouw grotendeels uit Nederland verdwenen is. Is olieverwerkenking in Pernis geen bulkproductie? De staalindustrie wat wereldwijd bulk is die zich niet van elkaar onderscheiden. Is de transportsector geen bulk-dienstverlening die zich niet van elkaar onderscheiden en op prijs tegen elkaar uitgespeeld kunnen worden? De binnenvaarders, wat vaak kleine zelfstandigen zijn, net als de boeren, die zich niet van elkaar onderscheiden en op prijs uitgespeeld worden? De bouwsector die allemaal precies hetzelfde kunnen en leveren en waar dus ook harde prijsconcurrentie heerst. Steeds meer winkelmerken waardoor het product in wezen een bulkproduct wordt waardoor verschillende producenten op prijs tegen elkaar uitgespeeld kunnen worden? Waren de producten van onze kleinschalige grootouders geen bulkproducten? Leverden zij merkproducten die zich van elkaar onderscheidden? Waren er toen geen financiele crisis en armoede in de landbouw? 

    Wordt vervolgt.....

  • Mozes

    ....vervolg:
    Er wordt gesteld dat de overheid een transitie zou kunnen doorvoeren van bulk naar 'hoogwaardige' producten voor de Europese markt. Het is allang bekent dat consumenten alleen gericht zijn op fysieke kwaliteit tegen de laagste prijs. Wij boeren weten dat wij in een markteconomie leven waar de consument bepaalt.  Veel (linkse) activisten redeneren alsof wij in een planeconomie leven waar de overheid of aanbieders bepalen wat consumenten kopen. Met een dergelijke onrealistische manier van denken kun je gemakkelijk oplossingen voordragen. 

    Mevrouw Vonk geeft nergens aan hoe zij haar ideaal denkt te realiseren. Een geheel beschermde markt heeft vergaande consequenties. Wij zullen in Europa alle export moeten opgeven die wij juist nodig hebben als compensatie voor onze importen. Specifiek voor Nederland geldt dit in nog veel sterkere mate. Hoe mevrouw Vonk de gevolgen denkt op te vangen wordt nergens duidelijk. Sterker nog: de gevolgen worden niet eens genoemd, er wordt net gedaan alsof ze er niet zijn. 

  • alco1

    Goed wakker @Mozes.
    Geachte redactie:
    Kunnen reacties #26. #28. #29. Ook breed uitgemeten worden in alle kranten!!!!!

  • A1967

    Mozes, daar is geen speld tussen te krijgen, goed stuk.

  • veldzicht

    @,Mozes,Prima geschreven ,alleen staat nu al vast dat Roos Vonk toch niet op andere gedachten is te brengen ,dergelijke lui lopen de hele dag in hun eigen kringetje elkaar na te papegaaien, net zo als in de 70tiger jaren iedereen socialist of communist moest worden en als je het er niet mee eens was,was je een zielepoot die er niets van begreep.

  • alco1

    Veldzicht. Het gaat er niet om, om Roos te bekering!
    Het gaat erom dat zulke mensen niet meer verder kunnen infecteren. Daarom vindt ik het vreemd dat er een podium wordt geboden in een agrarisch blad.
    Mozes zijn reacties komen ook niet in het partijblad van de PvdD.

  • Mozes

    Ik vind het juist goed dat de redactie Roos Vonk in de gelegenheid stelt om een column te schrijven in de Boerderij. Het geeft ons de gelegenheid om inzicht te krijgen in hun argumentatie. 
    Ik moet zeggen dat de column van Roos Vonk zeer verhelderend was. Het heeft mij duidelijk gemaakt dat zelfs een column wat speciaal voor de boeren geschreven is niet verder komt dan het niveau van populisme. En dat door een hoogleraar en voormalig voorzitster van WakkerDier. 
    Dierwelzijn is belangrijk en verdient serieuze aandacht. Wij moeten er echter wel onze eigen weg in zoeken want van WakkerDier hebben wij niets te verwachten. 

  • veldzicht

    Alco dat ben ik met je eens,nu mag van mij iedereen denken en zeggen wat ie wil,
    en als je iets hebt tegen het eten  van vlees of dierlijke producten dan eet je het toch niet,vind ook nog best,waar ik mij aan loop te ergeren is dat  de  boeren de hele dag  hun best doen op hun bedrijf en de dieren het zoveel als mogelijk naar de zin te maken vaak voor een hongerloontje, en dat lieden als Roos Vonk en vele anderen met allerlei leugenachtige praatjes de boeren proberen weg te zetten als een stel waardeloze, vervuilende, grondstof verspillende niksnutten,niets
    is minder waar het meeste land waar vee loopt is alleen geschikt als grasland en
    meeste veevoer zijn restproducten van voedingsmiddelen en die z.g. vervuiling is ook voor 99% uit de duim gezogen.als alles waar was wat die dieractivisten beweren lagen we nu allemaal op de grond naar adem te snakken en was er nauwelijks nog leven op deze aardbol.

  • veldzicht

    Dat Roos Vonk voorzitster was van wakker dier wist ik niet,maakt voor mij  een
    hoop duidelijk.

  • alco1

    Mozes. ik begrijp het ook van jouw standpunt uit dat Roos mag schrijven in ons agrarisch dagblad. Maar er zijn er zovelen die te dom zijn om daar doorheen te kijken.

  • piethermus1

    Goeie bijdrages Mozes 26, 28, 29

  • veldzicht

    Ik heb nog ,n keertje dat verhaal van Roos Vonk overgelezen,
    zelden zoveel lulkoek bij elkaar gezien als hier.wakker dier, milieu defencie
    PvdD,vegetariersbond  zullen wel bij elkaar zijjn geweest ,hoe kunnen we de veehouderij zoveel als mogelijk beschadigen, ze verkondigen allemaal precies het zelfde. en toch heeft het maar weinig vat op het grote publiek.

Laad alle reacties (35)

Of registreer je om te kunnen reageren.