Boerenblog

4637 x bekeken 34 reacties

Management vs fokkerij

Een kalversterfte-index? Er valt meer te verdienen met biestverstrekking.
Dat heeft meer effect op kalversterfte dan zoeken naar genetische verschillen tussen stieren.

GES, de organisatie die fokwaarden publiceert, komt binnenkort met de fokwaarde voor kalversterfte. Die waarde is in Nederland opgelopen naar meer dan 10 procent, en GES ziet verschillen tussen stieren. Daarover 
bestaat trouwens wel wat onenigheid tussen de 
ki-organisaties. Zo ziet CRV invoering van een dergelijk kengetal helemaal zitten, maar KI Samen is mordicus tegen.

Kalversterftecijfers zijn pas betrouwbaar bij grote hoeveelheden dochters, dus bij fokstieren. Dat 
betekent dat fokkers er lang op moeten wachten. En die tijd is er eigenlijk niet, want er is nú vraag naar melk en dus naar vaarskalveren. Als je daarover met een CRV-medewerker praat, zal die altijd beginnen over gesekst sperma. Maar het insemine-
ren van alle vaarzen met gesekst sperma en de 
mindere koeien met Belgisch Blauwen lost niet 
het probleem op van de hoge kalversterfte, en zeker niet dat van de teruglopende vruchtbaarheid 
bij melkvee.

Door de CRV-methode komen bijna alle vaarskalven van vaarzen. Dat betekent dat die kalveren vaak een mindere kwaliteit biest krijgen. Gelukkig heeft iedere veehouder wel goede biest in de diepvries. Een probleem is echter dat het uren duurt voordat een emmer biest klaar is om te verstrekken aan het kalf. De darmsluiting – het moment dat het kalf de antistoffen in de biest niet meer kan opnemen – vindt al binnen een paar uur plaats. Luidde voorheen het advies voor biest verstrekken ‘veel, vlug en vaak’, nu is dat ‘zo veel mogelijk en zo snel mogelijk’.

Op aanraden van onze dierenarts hebben wij een Deens apparaat gekocht, de ColoQuick. De goede biest wordt opgeslagen in zakken in een soort platgeslagen boodschappenmanden, zodat er veel contactoppervlak is bij het ontdooien met warm water.  Daarvoor is er een speciaal opwarmapparaat. Daarin draait het biestpakket rond in water met een temperatuur van 40 graden. Op die manier is de diepvriesbiest binnen een kwartier klaar om aan het kalf te geven. En dan meteen ook 4 liter biest, want dat is de maximale hoeveelheid die een kalf kan opnemen. De veehouder moet dan overigens wel zeker weten dat het kalf nog niet bij de moeder heeft gedronken.

Op deze manier geeft de veehouder de kalveren een enorme lading medicijnen mee tegen allerlei kalverziektes. Medicijnen die zijn eigen koeien hebben geproduceerd. Zo kunnen ook vaarskalveren van vaarzen, of van koeien met slechte (lees: dunne) biest uitgroeien tot grote, sterke koeien.
Dat neemt niet weg dat het interessant is en blijft om te weten van welke stieren meer kalveren vroegtijdig overlijden. Echter, hoe de kalveren worden opgefokt is van veel grotere invloed. Als op een veebedrijf enkele kalveren van een proefstier slechte biest krijgen, aan de diarree komen en doodgaan, zal dat desastreuze gevolgen hebben voor de fokwaarde van die proefstier. En dat heeft dus geen enkele foktechnische achtergrond.

Laatste reacties

  • HJKAT

    Mooi systeem, maar aan Para TBC versprijding gedacht?

  • jaapjo

    Het idee is wel goed,maar 3500€ als ik het goed heb voor colo kwik,daar moet toch wat goedkopers voor te bedenken zijn

  • huubjansen

    gebruik lege frisdrankflessen, het liefst liter flessen van bronwater, van dun plastic, beetje inknijpen voor je ze in de diepvries legt zodat ze niet kapot vriezen, ontdooit supersnel.

  • mau

    en verbeter droogstandsmanagement voor dikkere biest en vlottere kalveren

  • albers.willem

    Ik denk dat het probleem vaker is dat de boer/ kalververzorger andere dingen aan ze'n hoofd heeft of ligt te slapen.....En daarom de biest verstrekking in de knel komt.

  • hansvanbergen

    @Willem Albers wat is dan jouw oplossing voor de 10.5% kalversterfte in Nederland? Niet meer slapen? Niks meer aan je hoofd hebben?
    Het probleem is dat het kalf zo snel mogelijk na de geboorte goede biest moet hebben. Als de moeder een vaars is is die kans al niet zo groot. Als de moeder niet snel opstaat en gemolken kan worden is er nog een probleem. Dan moet er biest uit de diepvries komen en als die in een emmer of in flessen zit dan duurt opwarmen veel te lang. Hoe langer het duurt hoe slechter de opname van anti stoffen. Het water mag obsoluut niet warmer zijn dan 40 graden omdat anders de zeer fragiele H-bruggen loslaten en de biest waardeloos is.

  • hansvanbergen

    Snel ontdooien kan alleen door tabloid krant vormige containers. De krijg je na gebruik echter nooit meer steriel. Dus moet je werken met zakken. Vervolgens moet je opwarmer hebben waarin de biestpakketten rondraaien in 40gaden water. En dan heb je gewoon het system van de colo quick. Daar ontkom je niet aan. Namaken is zinloos. De kosten zijn zo'n 5 euro per kalf. Google maar eens op colo quick.

  • alco1

    10% kalverstefte. Hoe is dat verdeeld in doodgeboren en dood gegaan. Ik heb altijd de bevrijding, als het kalf maar levend geboren worden. Dood geboren wil niet zeggen door een moeilijke geboorte of 'verslapen', maar simpelweg afgestorven. Ik denk dat we door de steeds verder gaande verschraling, vooral bij extensieve bedrijven steeds meer problemen kunnen verwachten. Alle tekorten zijn op te vangen, maar de kans op fouten onacceptabel groot.

  • jaapjo

    5 euro per kalf ,bij hoeveel koeien is dat?

  • Sjaak

    'Op aanraden van onze dierenarts hebben wij een Deens apparaat gekocht, de ColoQuick.'

    @HansvanBergen. Waarschijnlijk kloppen die cijfers wel, 10% kalversterfte... het is belangrijker te weten, hoe je die cijfers moet interpreteren. Op welke bedrijven, met wat voor een produktie, produktieintensiteit, veeras, komen de meeste problemen voor. Of is de ondernemer het meest bepalend...? Pas dan kun je causale verbanden aangeven!
    Feit is wel, dat wanneer de dierenarts adviseert op een bepaald bedrijf, dat dáár dan iets aan de hand is...

  • hansvanbergen

    @Jaapjo dat is bij een gemiddeld tot iets groter bedrijf. @Sjaak. 10.5% gemiddeld dat betekend tussen de 5 en 25 dode kalveren per bedrijf per jaar in Nederland bij 80 melkkoeien. Dat staat los van produktie of ras. Je kunt wel causale verbanden gaan proberen aan te geven maar je kunt beter je concentreren op de biest vestrekking. Kalverdiarree is op ieder bedrijf aan de hand. Maar meestal sluimert het omdat het met veel poeders wordt onderdrukt.

  • hansvanbergen

    Wat me verder is opgevallen is dat we het apparaat nu een aantal maanden hebben en dat geen enkele veevoervoorlichter ki mensen boekhouder helemaal niemand heeft de apparatuur herkent of had ooit van het systeem gehoord. Interesse in kalver opfok is gewoon geheel afwezig.

  • jaapjo

    5euro op 1000-1500 euro opfokkosten/vaars is niet veel Dat ze er nooit van gehoord hebben is liegen wat ze doen,het zijn problemen waar hun toevallig net geen commerciele oplossing voor hebben
    Kijk eens naar het ovalert systeem,al tig jaar op de markt en nu ligt de halve blauwe bak vol met ovalert-papier

  • dastocker

    Maar gesekst sperma betekent toch ook lichtere kalveren? En daarmee een betere vitaliteit (minder lastige geboorten?)

  • Sjaak

    @HansvanBergen. Als je die 10.5% kalversterfte gaat analyseren, zul je zien dat het een bepaalde groep bedrijven zijn, die dat getal bepalen... en inderdaad, de ondernemer, het management is het meest bepalend, dus dat is dan het causale verband!
    De colo quick is slechts één manier om het kalf van goede biest te voorzien en misschien is dat een extra impuls voor de veehouder om hier meer aandacht aan te besteden. Echter, de bedrijven waar relatief weinig problemen zijn met kalversterfte, hebben de kalveropfok goed in de vingers, ook zonder gebruik te maken van de colo quick!

  • Bison

    Ik had bijna nooit geen kalversterfte na de geboorte, het kalf kreeg binnen een half uur verse biest zo van de moeder.
    maar ja met al die grote koppels koeien tegenwoordig is er vaak geen tijd meer om goed achter de babies aan te kijken vandaar,.. heeft niks met fokwaarde te maken maar alles met management

  • hansvanbergen

    @Sjaak dat is natuurlijk reuze intressant maar wat moet een melkveehouder met die informatie als er bv een vaars heeft gekalfd van een vaarskalf en het is 23.30? Met het c q systeem ligt om 24.00 uur het kalf in zijn hokje met 4 liter goede biest is zijn magen. De vaars blijft in de afkalfstal en wordt de volgende ochtend meegemolken.
    Natuurlijk zijn er miljoenen jaren kalveren geboren zonder c q systeem. Bedrijven worden echter steeds groter en er is minder aandacht. De boerin is meestal ook al van het erf verdwenen.
    Sjaak ik krijg een beetje het idee dat jij nooit koeien gemolken hebt?

  • Sjaak

    Hahaaa....die HansvanBergen, zo ken ik 'm weer! Cynisme voert de boventoon in z'n betoog, wanneer hij zijn ongelijk moet erkennen...

    Wel, collega....ja, melk al langer dan jij, het venijn zit 'm in de staart van je laatste opmerking, namelijk: bedrijven worden groter en er is minder aandacht.
    Dát is de reden, waarom de kalversterfte toeneemt en dat blijkt ook uit de cijfers, wanneer je die nader bestudeert. Het zijn de grotere bedrijven, vaak eenmansbedrijven, waar niet genoeg aandacht besteed kan worden aan verschillende onderdelen van de bedrijfsvoering. Niet alleen de kalveropfok, maar ook het gehele proces rondom het afkalven....Vaak zie je op die bedrijven ook meer problemen met pensverzuring, lebmaagverplaatsing, aan de nageboorte blijven staan etc. etc.
    Bij het groter worden van bedrijven is er naar verhouding méér aandacht per koe nodig om het geheel in goede banen te leiden. Het zogenaamde eenmansbedrijf heeft zijn grens dan ook wel ongeveer bereikt bij 80 koeien, blijkt in de praktijk. Daarboven probeert men met allerlei surrogaat-oplossingen de zaak te corrigeren, maar evengoed succes toegewenst!

  • alco1

    Direct de vaars of koe melken. Kost maar een paar minuutjes als je het voor elkaar hebt en voeren. Ook heb je direkt controle op evt mastitus.
    Maar nogmaals: Hoeveel % gaat er dood in de opvoeding. Hoeveel % door moeilijke geboorte en hoeveel % sterven voor geboorte al.

  • huubjansen

    Hygiënisch werken schiet er ook nog wel een bij in, een schoon hok (lees iglo) schone boer, schone emmers (ga eens met de nagels door de binnenkant van een emmer en wees eerlijk.)

  • el

    Blijven fokken ook op levensvatbaarheid ,lijkt mij noodzakelijk ! Deze koeien zullen ook betere biest produceren

  • tikka

    Hallo,

    Als je twijfelt of een vaars/koe wel goede biest heeft kun je de ingevroren biest toch wat eerder uit de diepvries halen, ik weet vaak wel of het kalf de volgende dag pas geboren gaat worden of de komende nacht! Maar als je het geld ervoor over hebt dan lijkt het me een goed systeem.

    Gegroet.

    Tikka!

  • abtje

    @Sjaak Jij benoemt in enkele woorden wat heel veel boeren meemaken. Het aantal koeien wat ze hadden konden ze leuk aan en die 'paar'extra koeien voor de winst breekt ze aan alle kanten op.

  • hansvanbergen

    Dus Sjaak jouw oplossing is niemand mag meer koeien hebben dan 80 stuks? Ik heb ook wel eens de indruk dat op grote bedrijven meer problemen zijn met kalveren. Maar zeker weet ik dat niet en dat is voor mij ook niet interessant. Ik kan me beter orienteren op mijn eigen bedrijf. Op grote bedrijven heeft men echter vaak veel meer ervaringen met ziektes en problemen en heeft men alle medicijnen op voorraad en vaak worden dingen eerder herkent en adequater aangepakt. Ook is er vaak veel meer aandacht voor preventie.
    Op hele grote bedrijven kalven vaak meerdere koeien tegelijk en is er daardoor vaak meer goede verse biest beschikbaar.
    Maar iedereen moet zijn keuzes maken en boeren kiezen vaak liever voor een mooie Fendt die iedereen kan zien dan investeren in de kalveropfok wat niemand ziet.

  • Piet, Midden-Europa

    Zo is het @Sjaak, theoretisch kunnen wij heel veel !!!... Maar praktisch loopt het wel eens anders !!!... Daarom is de schade die ''schaalvergroting'' veroorzaakt, vaak hoger dan de kostprijsverlaging !!!... Dus per saldo ; VERLIES !!!!!.....

  • hansvanbergen

    Nee Tikka dat is een heel slecht idee!! Biest zit ook boordevol bacterieen, oa door de melkinstalatie en de melkemmer. Natuurlijk moet dat grondig schoongehouden worden en ontsmet maar daarmee is het niet steriel. Het kalf is vanbinnen wel steriel na de geboorte. Biest die je invriest daarin stopt de bacterie groei. Na ontdooien gaat die weer verder. Laat je die ff een halve dag staan dan schud je natuurlijk een bacteriebom in je kalf en is het effect weg.
    Beter dus ontdooien, meteen in kalf en biest anti-lichamen doden de kleine hoeveelheid meegekomen bacterieen snel.

  • Piet, Midden-Europa

    Geachte @hansvanbergen, over grote bedrijven gesproken, ---waar ik niets op tegen heb---, ben je afhankelijk van gemotiveerde medewerkers/sters die gevoel hebben voor hygiene en warme biestmelk !!!... Slordige mensen leveren een grote bijdrage aan de Kalversterfte !!!... Uiteraard moet de huisvesting ook goed zijn. Zakelijk/economisch gezien is dan die mooie grote FENDT bijzaak. Laatst hoorde ik een Megaboer ---2500 melkkoeien--- zeggen ; als de kalversterfte niet boven de 25% gaat ben ik tevreden (?) Het is maar waar je van houdt he ?!

  • hansvanbergen

    Klopt Piet maar in Nederland hebben we zo'n bedrijf niet. Het gaat dan ook aan mijn voorstellingsvermogen voorbij dat als zou het zo zijn dat alleen het beperkt aantal grote bedrijven wat we hebben in ons land het sterftecijfer van een acceptebele 5% omhoog trekken naar 10.5% gemiddeld.

  • Achterland

    Heb aandachtig jullie reacties zitten lezen en wil toch even reageren. Wij hebben sinds februari 2012 een coloquick in gebruik en zijn er ZEER tevreden over. De kalversterfte is gezakt van 12-16% naar 1-2%. Ik heb het hierbij over de kalversterfte NA geboorte. Ik moet toegeven wij komen vanuit een probleem situatie met de kalversterfte en het aantal melkkoeien is in 4 jaar tijd verdubbeld. De verdubbeling van het aantal melkkoeien is nu geen probleem meer dankzij de coloquick waardoor we een vast protocol hebben en goede biest (4 liter) binnen 2 uur in het kalf. Bijkomend voordeel is het feit dat we nagenoeg GEEN antibiotica meer hoeven te gebruiken bij de kalveren en ook BIOPECT of electrolytenmix is zelden nodig. Kortom veel plezier met de kalveropfok en goede resultaten. De totale kalversterfte INCL doodgeboorten is nu 7%.

  • Rub

    En dan heb je een klein vaarskalfje voor de handel: 3 weken de beste poedermelk verstrekt, 3 maal daags de eerste week, eerste 3 dagen biest van eigen moeder, eerste biest gelijk na de geboorte om 3 uur snachts, geen diaree. En wat brengt het op? Helaas doodgespoten op de verzamelplaats want ze was te klein ten opzichte van haar koppelgenoten. Maar geen kalversterfte........... hoera hoera hoera!

  • bartdereu

    Ik snap ook niet waarom zo'n systeem zo duur moeten zijn. In geval van geen biest hebben we altijd 2L PET flessen in de diepvries zitten. Ontdooien gebeurt in een oude microgolf. Kalveren krijgen 4L biest en dan 24u niks meer. Werkt opperst best .

  • boerhendrik

    maar waarom dan 24 uur niks meer?

  • hansvanbergen

    Je bedoeld een magnetron? Biest die opgewarmd is in een magnetron is toch niet meer goed? De beste manier is toch warm water van 40graden volgens mij.

  • Dutch Sense
    Bedrijf

    Interessant om jullie reacties te lezen. Daarom ook een paar opmerkingen van mijn kant.

    Magnetron zorgt voor plaatselijk erg hoge temperaturen. Boven 60 graden gaan de antistoffen kapot. Meeste fouten worden gemaakt tijdens het ontdooien van biest. (te heet water of magnetron)

    50% van biest bevat te weinig antistoffen. Liever goede biest van de buurvrouw verstrekken dan slechte van de moeder.

    Para kan verspreid worden via biest maar veel aannemelijker via mest. Hygienisch werken is erg belangrijk. Een kalf met een goede weerstand is minder vatbaar voor alle ziektes.

    Binnen 4 uur is er al 40% minder opname capaciteit van antistoffen.

    4l goede biest binnen 30min na geboorte zorgt er voor dat het kalf 18-24uur geen behoefte heeft aan een volgende voeding.

    Goed biestmanagement voorkomt noodzaak voor enten of preventief medicijnen toepassen (Halocur).

    Binnenkort meer in de Boerderij over coloQuick en de praktijk ervaringen in Nederland

    Met vriendelijke groet,
    Joost van Kreij (Dutch Sense) 0655877198; joost@dutchsense.nl

Laad alle reacties (30)

Of registreer je om te kunnen reageren.