Boerenblog

1441 x bekeken 4 reacties

Geen goede boterham (2)

Noorse supermarkten spannen zich in om Noors voedsel in de schappen te krijgen, maar boeren zien daar financieel niets van terug. Dus voeren ze actie.

De laatste 20 jaar zijn boeren effectiever gaan produceren. Er zijn steeds minder Noorse boeren, maar er is steeds meer geproduceerd voedsel en goedkoper dan ooit tevoren. Agrarisch Noorwegen heeft een flinke herstructurering ondergaan. Voorheen waren er veel kleine bedrijfjes; in 1990 nog 100.000, per vandaag zijn dat er 45.000. Daarnaast kent Noorwegen een (kleine) groei in bevolkingsaantal. In 2016 verwacht men 6 miljoen inwoners, afgelopen maart passeerde het land de 5 miljoen.

Voordelig voedsel
De Noorse boer heeft zich dus flink weten aan te passen aan een nieuwe tijd met nieuwe eisen, maar heeft daar zelf weinig profijt van, zo blijkt. De prijzen in de Noorse winkels zijn hoog, maar dat zijn de kosten en de lonen ook. Wanneer we kijken naar levensstandaard, welvaart en de verhoudingen in het privébudget van de Noorse consument, blijkt dat Noren procentueel gezien minder geld uitgeven aan eten dan consumenten in welk ander land in het rijke deel van de wereld dan ook. Zo bezien is het voedsel in Noorwegen, voor de Noorse consument, voordelig. En dat terwijl de productie plaatsvindt in een land met moeilijke klimaatomstandigheden.

Prijzenslag
De vier grote supermarktketens, die samen 99 procent van de markt in handen hebben, zijn al jaren bezig met  een stevige prijzenslag om de gunst van de Noorse consument. Een prijzenslag die gaat over volume en aantallen, niet over kwaliteit en keuze. Deze grote ketens bieden de Noorse consument goedkoper, vaak geïmporteerd voedsel, in de ogen van veel Noren 'dus' van mindere kwaliteit.

Die focus van de supermarkten wordt betaald, maar niet door hen zelf. Verschillende onderleveranciers betalen per jaar 7 miljard Noorse kronen aan gezamenlijke reclamecampagnes, om maar een plekje in de schappen te krijgen voor de in Noorwegen geproduceerde producten. Dat lukt gelukkig, en men werkt efficiënt genoeg om de kosten op te brengen. Maar de opbrengsten vloeien niet terug naar de boeren.

Supermarkteigenaar is rijk
In de top tien van rijkste bedrijven in Noorwegen staan drie miljardenketens die hun geld verdienen met verkoop van voedsel: Stein Erik Hagen, Odd Reiten en zijn familie, en de Johannson-familie. Ze zijn eigenaar van supermarktketens als Rimi, Rema 1000, Kiwi, Meny, Spar en Joker. Ook eigenaren van andere supermarktketens verdienen honderden miljoenen kronen. Daarnaast hebben honderden lokale supermarktmanagers een inkomen van meer dan 2 miljoen kronen.

Recht op protest
Het is ieders recht om geld te verdienen in dit land. Maar wanneer alleen boeren worden beschuldigd van inhaligheid en hebzuchtigheid en als schuldige aangewezen worden in het debat over duur en slecht voedsel hebben zij alle recht om te protesteren. En protesteren, dat doen ze!

Burgemeesters doen oproep
In mijn regio, de Fjellregionen (de bergregio), roepen burgemeesters de rood-groene regering op het op te nemen voor de boeren. De bergregio is een van de regio's in het land waar de meeste mensen in de landbouw werken. Het resultaat van de voorgestelde plannen van de regering kan in het ergste geval leiden tot sluiting van veel landbouwbedrijven, wat een economische neergang betekent voor veel andere bedrijven en sectoren. Zuivelverwerkers en slachterijen moeten dan hun deuren sluiten, transportbedrijven hebben minder inkomsten, wat grote gevolgen heeft voor de werkgelegenheid op het platteland. Uiteraard lopen de vele agrarisch medewerkers en ook bijvoorbeeld de bouwsector schade op door deze grootschalige bezuinigingen in de landbouw. De burgemeesters in Tolga (waar wij wonen), Tynset, Rendalen, Alvdal, Holtålen, Røros, Os en Folldal hebben de oproep ondertekend. Het zijn allemaal plaatsen waar wij veel komen.

Boeren voeren zelf actie
Daarnaast voeren boeren zelf actie. Sommige boerenverenigingen kopen al het brood en meel op uit de winkels. Andere boeren blokkeerden de laaddocks van vertrekkende vrachtwagens bij de meelmolens in Oslo, Trondheim, Skien en Vaksdal bij Bergen. Het doel is dat mensen brood gaan hamsteren, zodat de schappen leeg staan. "Noors eten is niet vanzelfsprekend", zegt Kjell Sølverød, leider van boerenbond Telemark. Samen met acht andere boeren blokkeerde hij met trekkers de uitgangen van de molens. "We willen niet irritant zijn, maar markeren dat we ontevreden zijn over de vastgelopen onderhandelingen."

'Eerlijke prijs en fatsoenlijk inkomen'
Veel boeren protesteren in hun thuisplaats bij het gemeentehuis. Ook boer Sjaak Mocking in Grong: "Zonder boeren geen voedsel! Niet in Noorwegen en niet in de hele wereld. Je bent ervan afhankelijk", zegt hij. "We voeren als boeren in Grong actie tegen de regering.  Dit omdat de staat met een voor de boeren belabberd aanbod is gekomen dat niet strookt met het meerjarenplan dat ze zelf hebben uitgevaardigd. We komen op voor een eerlijke prijs voor onze producten en een fatsoenlijk inkomen. Daarnaast produceren we als boeren het belangrijkste dat de bevolking nodig heeft: voedsel. Geproduceerd op een eerlijke en veilige manier en erg goed van kwaliteit. Daar willen we ook in de toekomst een eerlijke prijs voor ontvangen."

Burgers staan achter boeren

In de reacties op de protesten – veelal geparkeerde trekkers op parkeerplaatsen, langzaamrijdend verkeer op de snelweg en leuzen langs de openbare weg – blijkt dat er een maatschappelijke en politieke wil is ontstaan om de Noorse landbouw economisch te herstructureren. In de laatste peiling bleek 80 procent van de burgers achter de boeren te staan. Een discussie ontstaat over importheffingen, subsidies en verdeling van het geld. Maar met alleen de wil zijn we er nog niet. De grootste uitdaging is om hardwerkende boeren meer terug te geven voor het werk dat ze doen. Het heeft namelijk niet alleen zijn weerslag op de Noorse boer, maar ook op het eten dat op het bord van élke Noorse burger terechtkomt, en op de hele samenleving, vooral die van het platteland.

Laatste reacties

  • varkenshouder1

    Lees ik hier nu Nederlandse eigenschappen in het Noorse land !!!! In Nederland doen supermarkten het momenteel niet anders dan daar. Het enigste verschil is dat ik nog geen Noorse supermarkt eigenaar met de rally Parijs-Dakar heb zien deelnemen !!!

  • Flyinghollander

    Sorry, maar dit si wel erg kort door de bocht.
    De boer is niks schuldig, je schrijft het zelf, alles is meer effiecent/meer tonnen/liters/kg's product per boer. Dus meer dan genoeg aanbod, dus zouden de boeren ipv met de vinger alleen naar de supermarkt ook een vinger naar zich zelf kunnen wijzen, dat zich niet aanpast, door minder ha's/koeien/varkers/etc te gaan houden tot dat prijs weer gezond is.

  • Hodalen

    dat gaat niet helemaal op het is zelfs zo dat Tine 30 miljoen liter te kort komt
    en met de handen in het haar zit,waar ze de melk vandaan moet halen oftewel de vraag is er maar de melk niet, en de boer meer stimuleren door meer per kg melk uit te betalen gaat ook niet omdat dan de overheid de importheffing verlaagd waardoor de noorse boer nog niets verdiend

  • joannes

    @Hodalen op het moment dat er melk geimporteerd moet worden zou de Noorse regering moeten ingrijpen. Maar er zal wel een verdag ergens liggen dat Noors gas wordt geexporteerd in ruil voor agrarische producten ergens uit de EU. Het gevolg is een complete bedrijfstak in de misere omdat deze opgeofferd wordt voor een ander meer lucratieve. Op het moment dat landschap onderhoud en een plattelands gemeenschap minstens zo belangrijk zijn dan veel geld verdienen voor een paar landgenoten die toevallig eigendoms rechten over olie en gas hebben, wordt boeren weer intressant. Wie weet is men in Noorwegen zover?

Of registreer je om te kunnen reageren.