Boerenblogger

2415 x bekeken 7 reactieslaatste update:1 mrt 2012

Teloorgang van de Holstein

Het zou Jeroen van Maanen niet erg verbazen als het consequent en eenzijdig yoepassen van genomics het Holstein-ras een flinke knauw bezorgt.

Onlangs zag ik op de televisie Andere Tijden.
Het programma schetste de teloorgang van het in Nederland ooit oppermachtige FH-ras. De beelden waren mooi. Neem alleen al de stierenkeuring met honderden rond-vierkante stieren. De sfeer van het programma was daarentegen redelijk dramatisch.
En op zich was daar wat voor te zeggen; het onderwerp was immers het verdwijnen van een compleet koeienras.
Een ras dat wereldberoemd was, waarvoor fokkers topprijzen betaalden.
Enkele onderzoeken en daarna gezond economisch verstand, luidden het einde in. De door stamboek en fokkers ingezette en gevolgde lijn kon niet voorkomen dat het ras, met name op melkproductie, veruit zijn meerdere moest erkennen in de Holstein. Tot zover de geschiedenis.
Alleen, het nare is dat de geschiedenis zich herhaalt als je er onvoldoende lering uit trekt. Oké, de koe van nu verschilt wezenlijk van de FH-koe van pak ’m beet 50 jaar terug.
30 cm groter, dubbele melkproductie en de uier een stuk functioneler. De overeenkomst is de eenzijdige fokkerij.
Waren de koeien toen te rond om te geven, ze worden nu te scherp om te leven. Het stamboek predikte tóen de enige echte waarheid, gevolgd door commercieel ingestelde topfokkers die deze waarheid omzetten in cash.
Hier ver achteraan kwamen de melkveehouders, die de gevolgen ervan molken. Functioneel of niet.
Dat stamboek van weleer bestaat eigenlijk al niet eens meer. Registratie is een formaliteit en voor de rest is het huidige stamboek een marionet van de k.i. Nog steeds dé waarheid predikend, met af en toe voor de sier inspraakavonden om boeren het idee te geven dat ze invloed hebben. En aldoor hosanna roepend over genomics. De tool genomics is ook wel bruikbaar, doch de wijze waarop de k.i. het momenteel inzet is net zo eenzijdig als de FH-fokkerij van 50 jaar terug.
Rekenaars rekenen net zo lang voorspellers van voorspellers van voorspellers uit, tot de man van de praktijk afhaakt. Vervolgens is de weg vrij voor de marketeer om het gedrocht voor veel geld te verkopen.
Wie betaalt, betaalt dik – voor veelal gebakken lucht.
In 2009 vroeg het blad Holstein International in een enquête wat de meest verkochte genomicstieren van de toonaangevende k.i.-blokken waren. Van de 33 die toen naar voren kwamen, bekeek HI onlangs hoe het hun index is vergaan. Wat bleek? 32 van de 33 hebben nu een lagere index dan de oorspronkelijke, waarmee ze de meest verkochte genomicsstieren werden. 60 procent heeft dochters aan de melk, 40 procent nog niet. CRV-genomics-toppers Sunrise, Lewis en Mazurka daalden 28, 54 en 61 procent in NVI! Tegelijk onderzocht HI de indexen van in 2009 beschikbaar zijnde, dochtergeteste topstieren. Die blijken hun index perfect op peil te houden. Hoe meer we de komende tijd over genomics gaan weten, hoe meer we zullen beseffen dat we nog véél te weinig weten.
Verrast las ik onlangs dan ook een geluid van Pieter Bijma, onderzoeker/universitair docent bij Wageningen UR.
De discussie over genomics is volgens hem een gepasseerd station. Hij stelt dat niet zozeer de betrouwbaarheid van het systeem belangrijk is, maar de sterk verhoogde genetische vooruitgang. Dochtergeteste cijfers van bijvoorbeeld levensduur komen volgens hem veel te laat beschikbaar: een probleem dat bij genomic selection niet meer speelt.
Bijma stelt dan ook dat genomic-indexen het systeem van dochtergeteste indexen zullen vervangen.
Zulke geluiden getuigen van tunnelvisie van iemand die te veel universiteitslucht opsnuift en te weinig koeien melkt.
Volkomen los van de praktijk, van de feiten en waarschijnlijk opgejut door de hete adem van commerciële marketeers die met onderzoekscijfers hun waarheid willen prediken én verkopen. Ik nodig Bijma uit om een jaartje koeien te komen melken. Vóór hij de makers van Andere Tijden over 40 jaar een nieuw onderwerp in de schoot werpt: het verdwijnen van het Holstein-ras.

Laatste reacties

  • ate

    Ik begrijp niet dat een gerespecteerd vakblad als de boerderij nog steeds doorgaat met publicaties van de heer van Maanen. Het is alleen maar kritiek op wat niet klopt aan de huidige fokkerij van met name door wetenschappers uitgedachte genetische systemen. Prima dat er kritiek is hoor vanuit de praktijk op de wetenschap zodat beide kampen elkaar wakker houden, doch alleen maar verwerpen zonder een eigen duidelijke visie uit te dragen dat gaat mij te ver. Laat het wel zijn; de Holstein is door kenners en liefhebbers gefokt en voortgekomen vanuit o.a. genetica van ondermeer Nederlandse bodem. In de zeventiger jaren waren wij erg verrast van de kwaliteit en de capaciteit van het Holsteinras; het heeft onze veestapel enorm verbeterd, daaraan hebben pioniers (w.o. Pieter ter Veer ook een wetenschapper) een enorme bijdrage aan geleverd. Goed dat er naast het NRS particuliere initiatieven kwamen, importeurs van sperma, adviseurs en private KI initiatieven. Het heeft ons gebracht waar we nu staan; stabiele veestapels met enorme producties. Het teruggrijpen naar kracht via andere rassen zoals Flechvieh etc is een enorme fout; zoek de kracht in het ras zelf door weer op bloedlijnen (naast genomics, indexeinformatie) te gaan fokken. Kortom zet een weldoordacht fokkerijplan op en kom dan met je (fokkerij) visie naar buiten, zodat we iets aan je regelmatige publicaties hebben. Fokker Endendijk bewijst dat het kan met nog steeds het FH ras nota bene......over visie gesproken!

  • Sjaak Mocking

    Waarom zou de boerderij moeten stoppen met het plaatsen van blogs van de heer van Maanen. Ik lees altijd zeer boeiend zijn kijk op de fokkerij? En ik moet bekennen, in heel veel zaken die hij benoemd, bekritiseerd kan ik me in veel gevallen wel in vinden. Het is net net zoals bij zo veel zaken: Er leiden meer wegen naar Rome. Ik vrees ook dat genomics niet zalig makend is. Alles op 1 paard wedden lijkt mij niet verstandig. Koeien zijn geen robotten al zouden we dit soms wel eens willen.

  • Sjaak Mocking

    O ja. Er is ook nog ene spreekwoord: Fokken is gokken.

  • wzandbergen1

    Genomic-indexen op zich is nog niet verkeerd. Het zal fout gaan wanneer de indexen niet meer op dochter(s) informatie, wanneer bekend, worden gebaseerd.

  • RWCB79

    Ik vind dat Boerderij juist gerespecteerd dient te worden doordàt ze ook de mening van mensen met een kritisch geluid publiceren. Juist in de fokkerij wereld lijken er steeds minder mensen zelf - laat staan anders - te denken. Voor veehouders die zich niet kunnen vinden in het gevoerde beleid en geen gehoor vinden zijn de columns van Jeroen een verademing.

    Ik hoop niet dat Ate zelf in de veeverbetering werkzaam is: door Jeroen uit te dagen met een fokkerijplan en visie te komen schuift hij de taak van de KI (bij ontbreken van een stamboek) in de schoenen van een veehouder. Dat hij FH als voorbeeld voor HF neemt is daarbij spijtig: hij geeft daarmee de door Jeroen gevreesde teloorgang van het Holsteinras al bijna toe.

    Als Ate het werkelijk goed vond dat er in het verleden particuliere initiatieven waren zoals hij beschrijft dan moet hij nu ook niet bang zijn voor kritiek op de huidige veeverbetering . Ook die gaat het ras sterker maken. Initiatieven om het anders te doen worden echter wel steeds lastiger gemaakt met de gecompliceerde en dure techniek die nu als de standaard zou gaan gelden.

    Gr. Rene

  • RWCB79

    Dat veehouders hun productieve veestapels ook zo stabiel vinden zoals Ate suggereert is sterk te betwijfelen, gezien het inkruisen met o.a. Fleckvieh. Jacob Chardon heeft bij zijn vertrek bij CRV in Veeteelt gezegd: ' als kruisen doorgang vindt heeft de Holsteinfokkerij gefaald' . Dat is gewoon wel aan het gebeuren. De veehouders kun je het niet kwalijk nemen. Wel de verantwoordelijken die dus geen consequenties aan hun falen koppelen. Ze gaan door in de wetenschapstunnel richting de genetische vooruitgang op papier. Het alternatief dat veehouders nu geboden wordt is dus op duurzaamheid, gezondheid en vruchtbaarheid met de wetenschappelijke insteek te fokken. Dat wil zeggen via genetische vooruitgang middels verkorting van het generatieinterval en gebruikmakend van de hoogste stieren voor de genomicindexen op deze kenmerken. Dan probeer je het probleem op te lossen met datgene wat ze veroorzaakt heeft. Dat veel veehouders dus gaan kruisen is te begrijpen, zeker als de KI ook F1 en F2 stieren aanbiedt.

  • RWCB79

    Ik ben het echter wel met Ate eens dat er genoeg ruimte binnen het Holstein. Echter, dan moeten de veeverbetering de koe meer als geheel gaan bekijken en verbanden durven te leggen die nu niet gelegd worden. De veehouders moeten Holstein stieren met andere kwaliteiten dùrven te gebruiken. Helaas zijn veel veehouders zo bang gemaakt voor stieren met een lage melkindex dat die drempel nog hoog is. Laat dus de kenners en liefhebbers die dat wel doen op hun eigen manier verder werken aan het Holstein ras, en als ze dat op een originele manier doen lees ik dat met plezier in Boerderij. Ik denk dat Jeroen in zijn columns ook genoeg voorbeelden heeft aangedragen van fokkers die het anders doen , en koeien heeft gepresenteerd waar iedereen een voorbeeld aan kan nemen.

    Groeten,

    Rene

Laad alle reacties (3)

Of registreer je om te kunnen reageren.