Rundveehouderij

Achtergrond 1540 x bekeken 10 reacties

Meer animo voor kruidenrijk grasland

Melkveehouders krijgen meer interesse in kruidenrijk grasland voor biodiversiteit, weidevogelbeheer en koegezondheid. Een weiland met kruiden is bovendien positief voor het imago voor de sector en koeien vinden het kruidenrijke gras lekker. De droge stofopname van kruidenrijk gras is dan ook hoger dan van regulier gras.

De belangstelling voor inzaai van kruidenrijk grasland neemt toe. Dat merkt Rob Geerts, onderzoeker bij Wageningen Plant Research van WUR. “Ons praktijknetwerk ‘Natuurlijk kruidenrijk gras voor de veehouderij’ heeft bijgedragen aan meer animo voor inzaai van kruidenrijk grasland. Ik krijg veel vragen van veehouders om advies”, zegt Geerts. Natuurinclusieve landbouw is een hot item en de desastreuze daling van het aantal weidevogels en insecten speelt ook een rol in de groeiende belangstelling. Geerts schat dat ongeveer 800 tot 1.000 melkveehouders kruidenrijk grasland inzaaien. “De meesten doen dat voor biodiversiteit, agrarisch natuurbeheer en weidevogels. Een kleiner aantal voor gezonder vee.”

Veehouders die kruidenrijk grasland inzaaien, kunnen besparen op aankoop van structuurrijk ruwvoer, medicijnen, kunstmest en mineralensupplementen. - Foto: Rob Geerts
Veehouders die kruidenrijk grasland inzaaien, kunnen besparen op aankoop van structuurrijk ruwvoer, medicijnen, kunstmest en mineralensupplementen. - Foto: Rob Geerts

Door derogatie is het areaal grasland op melkveebedrijven toegenomen. De voorraden graskuil zijn op de meeste bedrijven erg groot. “Dan komen alternatieven voor regulier grasland in beeld. Bijvoorbeeld weidevogelbeheer met uitgestelde maaidatum. Maar ook natuurinclusieve landbouw is interessant, omdat zuivelfabrikanten hiervoor extra willen betalen”, zegt Jos Groot Koerkamp, commercieel manager veehouderij van Limagrain.

A-ware en Albert Heijn nemen initiatieven waarbij kruidenrijk grasland onderdeel uitmaakt van duurzaamheid met een premie op de melkprijs. FrieslandCampina heeft soortgelijke plannen met een biodiversiteitsmonitor, maar die is nog in ontwikkeling.

In het toekomstige GLB na 2021 kan inzaai van kruidenrijke graslanden ook een rol spelen om inkomenssteun te verzilveren.

Voordelen kruidenrijk grasland

Inzaaien van kruidenrijk grasland verbetert de biodiversiteit van grasland en dat heeft voordelen voor insecten en vogels. Kruidenrijk grasland bevat een grote verscheidenheid aan grassen en kruiden en dat is aantrekkelijk voor insecten. “Ook is dit type grasland door de open structuur en meer insecten zeer geschikt als foerageer- en nestgebied voor weidevogels en boerenlandvogels, zoals patrijzen, graspiepers en gele kwikstaarten. Ook bijen, reeën, muizen, dassen en roofvogels zijn gebaat bij kruidenrijk grasland”, zegt Geerts.

Het verbetert ook de biodiversiteit en dat is positief voor het imago van de landbouw. “Een melkveehouderij die werkt aan natuurontwikkeling, kan rekenen op steun van de maatschappij”, zegt Groot Koerkamp. Structuur- en kruidenrijke graskuil bevordert ook de koegezondheid. Kruidenrijke graslanden zijn bij lage bemestingsgiften productiever dan monoculturen van Engels raaigras. Onder andere door vlinderbloemigen in de mengsels, die stikstof vanuit de lucht binden. Door gebruik van dierlijke mest en meer plantensoorten, legt de bodem meer organische stof vast. Omdat kruiden en bepaalde grassen dieper wortelen dan reguliere grassen, neemt de beschikbaarheid van vocht en nutriënten toe. Dat zorgt voor een grotere doorlatendheid en beluchting van de bodem, waardoor kruidenrijk grasland robuuster is tegen weersextremen.

Wat is er te koop?

Veehouders kunnen kruidenmengsels of losse kruiden zaaien. Leveranciers van kruiden(mengsels) zijn onder andere Biodivers, Cruydt Hoeck, Bio-ron, Hofman, Medigran, Neutkens zaden, PVMBV, Pure Graze, Limagrain en Ten Have Seeds. Zij zien de vraag naar kruiden toenemen. “De laatste 3 jaar is de verkoop van onze kruidenmengsels met 30% gestegen”, zegt Groot Koerkamp. Limagrain verkoopt al sinds de jaren 90 speciale kruidenmengsels voor weidevogels en akkerranden. Dit jaar is het nieuwe mengsel Graslandkruiden geïntroduceerd, speciaal voor het verrijken van weilanden. Barenbrug werkt aan de ontwikkeling van grasmengsels met voederkruiden.

Kruidenrijk grasland boordevol bloeiende klaver, margrieten en boterbloemen. Het trekt insecten aan en daarmee vogels en verbetert de biodiversiteit van grasland. - Foto: Rob Geerts
Kruidenrijk grasland boordevol bloeiende klaver, margrieten en boterbloemen. Het trekt insecten aan en daarmee vogels en verbetert de biodiversiteit van grasland. - Foto: Rob Geerts

Volgens Geerts is het voor weidevogels belangrijk om kruiden(mengsels) van inheemse herkomst te gebruiken, zoals die van Cruydt Hoeck en Biodivers. “Inheemse kruiden kwamen vroeger in Nederland algemeen voor in onze graslanden en deze kunnen zich goed handhaven bij een laag bemestingsniveau”, legt Geerts uit. “Mengsels uit het buitenland zijn niet gewenst, omdat ze soorten kunnen bevatten die woekeren en onze inheemse soorten verdringen.” Ook kunnen buitenlandse soorten kruisen met onze inheemse soorten.

Zaad van inheemse kruiden of kruidenmengsels is relatief duur (€ 500 tot € 800/ha), maar biedt wel garanties op het gewenste resultaat om natuurdoelen te halen. Geerts vindt het belangrijk dat veehouders zich laten adviseren in aanleg en beheer van kruidenrijk grasland door agrarische natuurverenigingen en collectieven. Cruydt Hoeck is kweker en leverancier van inheemse wilde plantenzaden en ecologisch passende bloemenweidemengsels. “We willen meer biodiversiteit creëren met bloemrijke vegetaties. We produceren een beperkt volume aan zaden en richten ons meer op advisering”, zegt Roelof Jan Koops, adviseur van Cruydt Hoeck. “Wij geven praktisch en ecologisch advies aan natuurverenigingen en collectieven. Voor biodiversiteit is niet alleen een goed zadenmengsel cruciaal. Minstens zo belangrijk is een goed beheer van bloemenweiden of kruidenrijk grasland, zodat de verschillende soorten zich kunnen handhaven.”

Wanneer kruiden inzaaien?

Volgens de regelgeving over scheuren van grasland geldt voor klei- en veengronden dat de zode tussen 1 februari en 15 september vernietigd mag worden. Voor zand- en lössgronden mag dat alleen tussen 1 februari en 31 augustus. Op zandgrond is het najaar het meest geschikte tijdstip voor nieuw inzaai van kruidenmengsels, want dat voorkomt sterke veronkruiding met eenjarige akkeronkruiden. Ook hebben zaden van veel kruiden een koude periode nodig om te kiemen. Veehouders kunnen ook overwegen om pas na een bouwlandfase, na bijvoorbeeld de teelt van maïs, een kruidenmengsel in te zaaien.

Op klei- en veengronden is het beste tijdstip voor inzaai van kruidenmengsels de nazomer of het vroege najaar, bij voorkeur eind juli of begin augustus. Zeker op veengrond is dan de draagkracht goed en kan een grondbewerking goed worden uitgevoerd. Belangrijk voor kruiden is een zwak zure tot licht basische zuurgraad van de bodem, pH > 4,8. Wanneer veel ongewenste soorten, zoals kweek, in het perceel aanwezig zijn, is het aan te bevelen om voor inzaai de zode dood te spuiten. Bij inzaai werkt een pneumatische inzaaimachine met rol, met een zaaidiepte niet meer dan 1,5 cm, het beste. Als zaaizaadhoeveelheid wordt 20 kilo per hectare geadviseerd.

Doorzaaien van kruiden in een bestaande graszode is geen goede optie. De meeste kruiden kiemen vrij traag en/of hebben een trage begingroei in vergelijking met grassen. De ervaringen met doorzaaien zijn mede daardoor meestal slecht. De groeisnelheid van gras is groter en waardoor kiemplanten door gras worden ‘overgroeid’ door concurrentie om licht.

Het praktijknetwerk ‘Natuurlijk’ kruidenrijk gras voor de veehouderij heeft een brochure opgesteld over de meerwaarde van kruidenrijk grasland voor vee en vogels. Meer informatie: http://edepot.wur.nl/295728.

Gezonde koeien dankzij kruidenrijk grasland

De droge stofproductie van kruidenrijk grasland voor weidevogelbeheer is maximaal 7 ton per hectare per jaar en het geoogste gras bevat lagere VEM- en ruw eiwitgehaltes dan regulier grasland. Toch kunnen veehouders 25 tot 30% van hun intensieve raaigraskuil vervangen door silage van kruidenrijk beheersgras zonder dat ze inleveren op melkproductie. Dat blijkt uit voederproeven. “De voeropname van een rantsoen, waaraan structuur- of kruidenrijk ruwvoer is toegevoegd, is hoger. Koeien nemen dan tot wel 2 kilo meer droge stof per dag op en dat werkt positief op de melkgift”, zegt Geerts. De reuk en smakelijkheid van kruidenrijk gras(kuil) bevordert de voeropname. Veehouders die kruidenrijk grasland inzaaien, kunnen besparen op aankoop van structuurrijk ruwvoer, medicijnen, kunstmest en mineralensupplementen.

Kruidenrijk grasland bevat vaak hogere gehaltes aan Ca, Mg, Na, Mn, Zn, Fe, Cu en Se dan gras en dat kan gebreksziekten voorkomen. Ook bevatten kruiden gezondheid bevorderende inhoudsstoffen. Zoals bijvoorbeeld tannine in gewone rolklaver, dat kan helpen tegen maagdarmwormen bij herkauwers. Smalle weegbree bevat aucubine, een bacteriën werende stof en paardenbloem bevat taraxine dat urine afdrijft en de lever-nierfunctie ondersteunt. Ook hebben koeien minder last van pensverzuring door structuur- en kruidenrijk ruwvoer.

Kruidenrijk gras heeft lagere VEM- en ruw eiwitgehaltes dan regulier gras. Maar de voeropname van een rantsoen, waaraan structuur- of kruidenrijk ruwvoer is toegevoegd, is hoger. - Foto: Ruud Ploeg
Kruidenrijk gras heeft lagere VEM- en ruw eiwitgehaltes dan regulier gras. Maar de voeropname van een rantsoen, waaraan structuur- of kruidenrijk ruwvoer is toegevoegd, is hoger. - Foto: Ruud Ploeg

Gras, kruiden en klaver

Pure Graze levert zogenoemde saladebuffetten ofwel mengsels van grassen, kruiden en klavers. De prijs varieert van € 258 tot € 476 per hectare. “Het doel van onze mengsels is een hoge productie van ruwvoer met hoge gehaltes aan spoorelementen, mineralen en gezonde inhoudsstoffen”, vertelt Ado Bloemendal, eigenaar van Pure Graze. De mengsels bevatten onder andere cichorei, karwij, kleine pimpernel, peterselie, paardenbloem, duizendblad en smalle weegbree. “De opbrengst van grasland ingezaaid met saladebuffet is gelijk aan regulier grasland, blijkt uit de ervaring van circa 300 melkveehouders in binnen- en buitenland”, zegt Bloemendal. Negenjarig Amerikaans onderzoek laat zien dat kruiden- en klaverrijk grasland onder droge omstandigheden zelfs 30% meer opbrengt dan graslanden met twee soorten gras. “Onze mengsels dragen bij aan biodiversiteit en een efficiënte melkproductie, waarbij melkveehouders zowel kunstmest als krachtvoer besparen.”

Barenbrug wil in het voorjaar 2019 een mengsel van 50% Engels raai- of rietzwenkgras met 50% voederkruiden beschikbaar hebben. Het zijn kruiden zoals witte en rode klaver, rolklaver, weegbree, cichorei en esparcette, die zich in maai- en weidepercelen handhaven. “Weegbree heeft een remmende werking op mastitis door een hoge concentratie organisch gebonden selenium”, vertelt Edward Ensing, productmanager voedergewassen van Barenbrug. “Cichorei is een natuurlijke ontwormer van runderen en esparcette is een deflatine, waardoor koeien minder scheten en boeren laten. Dat vermindert de methaanemissie en dat is dus ook een milieuvoordeel. Uiteraard hebben onze nieuwe mengsels ook positieve effecten voor de bodem en biodiversiteit.”

Laatste reacties

  • jeannettedekker1

    Alles wat geweest is komt weer.

  • jeannettedekker1

    Wel minder eiwit van eigen land.

  • jeannettedekker1

    100 % Nederlandse kruidenrijk grasland melk of kaas of boter klinkt goed.

  • Trot

    wanneer een kruid onkruid wordt wat dan

  • gerben5

    Zie dat duizendblad maar weer is weg te krijgen

  • mtseshuis

    Wie wil er nou boterbloem in het land???

  • koestal

    Wie wil er nou Ridderzuring of Jacobs kruiskruid in het land ?,zie je steeds meer bij biologische boeren.

  • koestal

    Door gebruik van meer dierlijke mest krijgen we meer plantensoorten,maar dat mag juist niet,dat hoef je de boeren niet te vertellen,dat mag niet niet van de EU.We moeten juist nog kunstmest gebruiken.

  • alco1

    Propaganda artikel waar men van hoopt dat u erin trapt.

  • farmerbn

    Eens met alco1.

Laad alle reacties (6)

Of registreer je om te kunnen reageren.