Rundveehouderij

Achtergrond 9103 x bekeken 6 reacties

Geen melkvee houden zonder fosfaatrechten

Vanaf 1 januari 2018 is het stelsel van fosfaatrechten van kracht. Dat betekent gegevens en brieven checken en nadenken over koop of verkoop.

Vanaf 1 januari 2018 geldt het stelsel van fosfaatrechten voor melkvee. Een ingrijpende regeling die nog veel vragen oproept. Boerderij zet vragen en antwoorden op een rij.

Voor welke dieren heb ik fosfaatrechten nodig?

Voor de volgende diercategorieën zijn vanaf 1 januari 2018 fosfaatrechten nodig:

  • 100 – Melk- en kalfkoeien die ten minste eenmaal hebben gekalfd en die voor de melkproductie of de fokkerij worden gehouden, met inbegrip van koeien die drooggezet zijn en koeien die worden vetgemest en in de mesttijd worden gemolken;
  • 101 – Jongvee jonger dan 1 jaar voor de melkveehouderij, en vrouwelijke opfokkalveren voor de vleesveehouderij tot 1 jaar;
  • 102 – Jongvee ouder dan 1 jaar: dit zijn alle runderen van 1 jaar en ouder, inclusief overig vleesvee, met uitzondering van roodvleesstieren en fokstieren.

Alle bedrijven met dieren in een van 3 genoemde categorieën hebben vanaf 1 januari fosfaatrechten nodig om die dieren te mogen houden.

Wanneer moet ik mijn melkveeaantallen aanpassen aan mijn fosfaatrechten?

Het gemiddelde aantal dieren gerekend over het hele jaar maal de bijbehorende forfaitaire norm bepaalt de fosfaatproductie. Uiterlijk 31 december moet u voldoende fosfaatrechten hebben voor de berekende fosfaatproductie.

Hoe hoog wordt de generieke korting?

De generieke korting is eind 2017 definitief vastgesteld op 8,3%. Zo moet het aantal fosfaatrechten uiteindelijk uitkomen onder het sectorplafond voor melkvee: 84,9 miljoen kilo fosfaat.

Voor wie geldt de generieke korting niet?

Sommige bedrijven zijn uitgezonderd van de generieke korting, zoals grondgebonden bedrijven. Bedrijven met een klein overschot worden deels gekort. De compensatie voor alle andere knelgevallen is nog niet volledig duidelijk. Naar schatting 0,65 miljoen kilo fosfaat is beschikbaar voor andere knelgevallen. Dat komt neer op bijna 16.000 koeien met 41 kilo fosfaat per koe.
Artikel gaat verder onder de foto‘s.

Illustratie: Herman Roozen
Illustratie: Herman Roozen

Wanneer ben je grondgebonden?

Voor de bepaling van grondgebondenheid wordt gekeken naar de fosfaatplaatsingsruimte en fosfaatproductie in 2015. Bedrijven met een relatief klein fosfaatoverschot (minder dan 8,3% overschot) worden alleen voor dat deel gekort.

  • Fosfaatruimte = de geregistreerde oppervlakte landbouwgrond bij RVO.nl in 2015 x de fosfaatgebruiksnorm in 2015 + de geregistreerde oppervlakte natuurterrein x de hoeveelheid fosfaat die op dat natuurterrein gebruikt mocht worden.
  • Fosfaatproductie = het gemiddeld aantal stuks melkvee in 2015 x de forfaitaire norm in 2015.

Als de fosfaatproductie van melkvee lager is dan de fosfaatplaatsingsruimte is een bedrijf grondgebonden.

Voor wie is de knelgevallenregeling bedoeld?

In ieder geval voor bedrijven die aantoonbaar minder melkvee hadden op 2 juli 2015, bijvoorbeeld door ziekte van de ondernemer of dieren, of door schade aan stallen door storm of brand. Daarnaast zijn er nog twee extra groepen die in een afzonderlijke regeling zijn opgenomen. Dat gaat om gestarte bedrijven en bedrijven met buitengewone omstandigheden vanwege aanleg van natuur, wegen of andere nutsvoorzieningen. De definitieve voorwaarden en informatie over aanmelden komt beschikbaar op RVO.nl. Knelgevallen moeten zichzelf aanmelden bij RVO.nl. Aanmelden moet in ieder geval in 2018, ook als een bijzondere situatie eerder al is meegenomen voor het fosfaatreductieplan.

In 2015 heb ik dieren uitgeschaard, wat nu?

In principe komen de rechten van die dieren bij de inschaarder terecht. De uitschaarder kan verzoeken om die rechten (deels) op zijn naam te krijgen. De inschaarder moet daar wel mee instemmen. Zo’n verzoek moet voor fosfaatrechten vanaf 1 januari opnieuw gemeld worden, ook als dat eerder is gemeld voor het fosfaatreductieplan, en voor 1 april 2018 bij RVO.nl ingediend zijn.

‘Bij melkquotering hadden mensen 20 jaar later nog spijt dat ze geen bezwaar hadden gemaakt’

Kan ik bezwaar maken tegen het toegekende aantal rechten?

In januari stuurt RVO.nl een brief met daarin de aantallen toegekende fosfaatrechten, met daarin de generieke korting verwerkt. Adviseurs raden aan om bezwaar te maken als u het er niet mee eens bent. Doe dat binnen 6 weken. Jurist Aagje Tymersma van Countus: “Bij de melkquotering hadden mensen 20 jaar later nog spijt dat ze destijds geen bezwaar hadden gemaakt.” Na de beslissing op bezwaar is er opnieuw 6 weken tijd voor beroep. Daarna is er nog de mogelijkheid om naar het CBb te gaan, het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Dan ben je wel een paar jaar verder. Sommige juristen raden zelfs aan om tegen elke mededeling vanuit RVO.nl bezwaar kenbaar te maken, ook als dat volgens RVO.nl niet mogelijk is.

Hoe zit het met de afroming van 10%?

Bij elke overdracht van fosfaatrechten houdt de overheid 10% in. Bij overdracht van losse fosfaatrechten, maar ook bij bedrijfsoverdrachten of -splitsingen. Uitzonderingen zijn overdrachten van fosfaatrechten bij erfopvolging en overdrachten aan familie in de eerste, tweede of derde graad. De afgeroomde rechten gaan in een potje, de fosfaatbank. Hieruit worden op termijn rechten uitgedeeld aan bepaalde categorieën bedrijven. Hoe dat eruit gaat zien was eind december nog niet duidelijk, maar grondgebondenheid zal ook hierbij een rol spelen.

Wie op de peildatum jongvee bij iemand anders had lopen, moet hiervan melding maken, anders komen de rechten bij de inschaarder terecht. - Foto: Ronald Hissink
Wie op de peildatum jongvee bij iemand anders had lopen, moet hiervan melding maken, anders komen de rechten bij de inschaarder terecht. - Foto: Ronald Hissink

Geldt de afroming ook bij lease?

Ja. Als de rechten na afloop van de leaseperiode teruggaan naar de eigenaar, wordt opnieuw afgeroomd. Alleen als dit binnen hetzelfde kalenderjaar gebeurt, wordt er niet dubbel afgeroomd.

Is het verstandig gekorte rechten bij te kopen?

Dit hangt helemaal af van de bedrijfssituatie. Accountants van verschillende organisaties zijn eensgezind in hun advies: ga niet blind voor aankoop. Volgens Countus is bijkopen maar voor een vijfde van de melkveehouders een serieuze optie. De kritieke melkprijs, ofwel de prijs die je nodig hebt om aan alle verplichtingen te kunnen voldoen, stijgt op een bedrijf met een miljoen kilo melk met 2 cent per kilo melk als je de gekorte rechten terugkoopt voor € 200 per kilo fosfaat. Het overgrote deel van de bedrijven moet eerst aan andere knoppen draaien om het bedrijf te optimaliseren.

Lubbert van Dellen van Accon avm benadrukt dat lang niet iedereen kán kopen. “Van de 10 die roepen dat ze willen kopen, zijn er maar 3 die het ook echt kunnen.” Van Dellen ziet in optimalisering van de veebezetting per hectare nog een mogelijkheid waar veel winst te halen is. In veel gevallen is er een overschot aan grond en dus aan ruwvoer. Hij ziet een omslagpunt bij 3 grootvee-eenheden per hectare. “Wie daar onder zit, laat geld liggen.”

Klopt het dat de fosfaatrechten afgeblazen worden als de EU geen derogatie geeft?

Nee. Daarover is wel politiek gesteggel geweest en er is een Kamermotie over geweest. Maar die was boterzacht, en vereiste geen garantie van derogatie maar alleen zicht op derogatie, aan het eind van 2017. Dat zicht is er, volgens het ministerie. De rechten komen er dus, derogatie definitief of niet.


Proefproces pacht kan snel starten

De fosfaatrechten worden toegekend aan de veehouder. Die is dus in eerste instantie eigenaar. Maar wat gebeurt er bij verkoop?

Pachters en verpachters verschillen hierover van mening. Pachtersorganisatie BLHB zegt: de opbrengst behoort helemaal toe aan de pachter. Verpachters vinden dat zij recht hebben op de helft van de opbrengst.

Om hierover helderheid te scheppen, gaat zo snel mogelijk in januari een proefproces van start bij de pachtrechter of mogelijk meteen bij het pachthof. BLHB en ‘een grote verpachter’ werken hierin samen en hebben een pachter bereid gevonden om hierin op te treden.

Bedoeling is jurisprudentie op te bouwen, een richtlijn voor de rest. Dit gaat wel tijd kosten, mogelijk wel 1,5 jaar, aldus Dries van Rozen van de BLHB. Tot die tijd adviseert hij pachters om niks te doen, en het eventueel bij een geschil voor de rechter te brengen. Hij gaat in tegen accountants en advocaten die pachters adviseren om zelf afspraken te maken met de verpachter.

Bij melkquotum was de verdeling 50/50, dierrechten en inkomenstoeslagen zijn helemaal voor de pachter.


Boerderij-notering prijzen fosfaatrechten

De prijzen voor fosfaatrechten liepen tegen het eind van het jaar op naar ruim boven € 200 per kilo. Het nieuws dat ze fiscaal afschrijfbaar worden, gaf de prijs een duw omhoog. Veel handel was er trouwens nog steeds niet. Werkelijke handel in rechten kon ook nog niet, zolang ze niet toegekend waren. Wel zijn er transacties afgesloten, op basis van referenties. Bemiddelaars verwachten dat de handel pas echt op gang komt na de toekenning van de rechten, dus in de loop van januari.

Boerderij heeft sinds 18 december een eigen notering voor fosfaatrechten. De notering wordt op basis van prijzen die in de handel worden betaald vastgesteld en wordt wekelijks gepubliceerd in Boerderij en op de afdeling marktcijfers van www.boerderij.nl/opmaat.


Effect korting verschilt per bedrijf

De gevolgen van de generieke korting op fosfaatrechten verschillen sterk per bedrijf. Binnen de groep melkveebedrijven van Countus Accountants en Adviseurs is de kritieke melkprijs voor het gemiddelde melkveebedrijf € 36,18 per 100 kilo melk. De kritieke melkprijs is de melkprijs die nodig is om alle betaalde kosten plus aflossingen en privé-uitgaven te kunnen betalen. Op de 25% beste bedrijven is dat € 29,97 en op de 10% best scorende bedrijven € 27,51 per 100 kilo melk.

Door de generieke korting worden de kosten en uitgaven verdeeld over minder melk. De kritieke melkprijs loopt dan op naar € 37,54 voor het gemiddelde bedrijf en naar € 30,97 voor de groep 25% beste bedrijven en € 28,28 voor de 10% best draaiende bedrijven.


Rechten afschrijven mag van de fiscus

Vlak voor kerst maakte minister Carola Schouten bekend dat de fosfaatrechten evenals varkens- en pluimveerechten fiscaal afschrijfbaar zijn. Want, zegt ze, de regeling is bedoeld als tijdelijk, met 2028 als datum waarop het doel van dit beleid bereikt moet zijn. De afschrijfbaarheid geldt ook voor de varkens- en pluimveerechten over fiscaal jaar 2017.

Hiermee maakte de minister een eind aan onzekerheid hierover en kwam ze tegemoet aan wensen van de sector en de Tweede Kamer. Fiscale afschrijving is in principe gunstig voor ondernemers. Al is een direct gevolg wel dat de prijs stijgt. Dit was al merkbaar een paar dagen na het bericht van de minister.

Fosfaatrechten die volgend jaar gekocht worden, kunnen worden afgeschreven over een termijn van 10 jaar. Hetzelfde geldt voor varkens- en pluimveerechten. Ook de dierrechten die in 2017 zijn aangekocht, kunnen toch worden afgeschreven. Daarvoor geldt een termijn van 11 jaar.

De fosfaatrechten worden ‘gratis’ verstrekt. Ze komen voor waarde nul in de boeken. Fiscale afschrijving gaat pas spelen bij veranderingen: aankoop, bedrijfsoverdracht en dergelijke.

De brief moet vooral gezien worden vanwege de fiscale kant ervan. Dat de rechten worden afgeschaft in 2028 lijkt nu onwaarschijnlijk.


Melden knelgevallen en overdracht via RVO.nl

Bijzondere omstandigheden (knelgevallen) voor de toekenning van fosfaatrechten kunnen vanaf 1 januari 2018 worden doorgegeven via RVO.nl.

Handel in fosfaatrechten kan vanaf 15 januari worden gemeld via RVO.nl. Eind december zijn de uitvoeringsregels voor knelgevallen en de generieke korting gepubliceerd in een zogenoemde AMvB. Daarin zijn staan de voorwaarden voor de knelgevallen regeling en is de generieke korting definitief vastgesteld op 8,3%. Bij de bijzondere omstandigheden gaat het om ziekte van ondernemer of vee, vernieling van de stal of verbouwingen waardoor er op 2 juli 2015 minimaal 5% minder fosfaat is geproduceerd dan normaal het geval zou zijn geweest. Bij de knelgevallen gaat het om 2 categorieën:

  1. Nieuw gestarte bedrijven die geen volledige stalbezetting hadden op 2 juli 2015;
  2. Bedrijven die op 2 juli 2015 minder dieren hadden of minder fosfaatruimte door aanleg van natuur of infrastructuur.

Medeauteur: Johan Oppewal

Laatste reacties

  • landboer

    Koeien die worden drooggezet en vervolgens vetgemest ben je dus geen fosfaatrechten voor nodig?

  • Martin Oldenhof

    @landboer, dan moet je ze wel verplaatsen naar een andere diercategorie volgens mij.

  • breebaart

    Wat ik nog steeds niks van gelezen of gehoord heb, hoe het gaat als einde van het jaar blijkt dat je meer fosfaat heb geproduceerd dan toegestaan

  • 344412

    Economisch delict

  • alco1

    En de hoogte van de boete?

  • Attie

    Taakstraf...??
    Koeien melken...

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.