Rundveehouderij

Achtergrond 5319 x bekeken

2016 jaar van bijtende melkprijzen

Melkprijsjaar 2016 was slecht. De prijzen gingen door de pijngrens en het gat tussen de hoogste en laagste prijs groeide van € 7,60 naar € 8,40 per 100 kilo.

Zo’n slechte melkprijs als vorig jaar heeft de Nederlandse melkveehouderij sinds 2009 niet meer gekend. In de eerste helft van het jaar zag het er redelijk rampzalig uit, maar in de tweede helft was sprake van herstel. Daardoor, en door de grote inspanning van de producenten om toch een zo goed mogelijke melkprijs te betalen, kon de schade iets worden beperkt.

FrieslandCampina slaagde erin om een contante melkprijs neer te zetten van ruim € 31,50 per 100 kilo (inclusief toeslagen). Het peloton erachter betaalde een prijs met een afwijking tot € 4 minder. Het verschil in uitbetaling met 2015 bedroeg in de meeste gevallen tussen de € 1,50 tot € 2,50 per 100 kilo. Dat is net het verschil tussen moeilijk en pijnlijk. In 2015 was de melkprijs in de meeste gevallen nog te doen, al viel het niet mee, vorig jaar hakte de lage melkprijs erin.

Dat ging overigens niet op voor de biologische melkveehouderij. Daar liepen de melkprijzen juist op en nam het verschil met de gangbare melkprijs toe. Bij FrieslandCampina bedroeg het verschil € 20 per 100 kilo.

Terwijl de gangbare melkprijs daalde, steeg de biologische melkprijs. Het meest bij FrieslandCampina.

Sterk oplopende toeslagen

Een verschil met enkele jaren geleden is dat melkveehouders in toenemende mate kunnen kiezen om er iets bij te verdienen, dankzij oplopende toeslagen voor weidegang, andere duurzaamheidsaspecten (zoals energiebesparing, diergezondheid en levensduur) en extra kwaliteit. In zekere zin is 2016 nog een tussenjaar, want in 2017 zetten de meeste verwerkers nog veel grotere stappen. Toch doen de oplopende toeslagen zich in 2016 al stevig voelen.

Bekijk de tabel met toeslagen per zuivelbedrijf in de digitale editie van het vakdeel rundveehouderij van weekblad Boerderij editie 36 (pag. 6)

Traditioneel is Cono de toeslagenkampioen, met stevige plussen voor weidegang en Caring Dairy (ook een soort duurzaamheidsmaatstaf), en in 2017 herpakt de coöperatie zich. In 2016 was daar echter opeens Hochwald Foods in Bolsward, dat met een volledig nieuw duurzaamheidsprogramma zijn leveranciers de kans gaf om er tot € 2 per 100 kilo bij te verdienen.

Voor het lopende jaar staat de maximale toeslag bij Cono op € 2,75 plus een eenmalige vergoeding van maximaal € 2.000 per bedrijf. Wordt de kwaliteitspremie van maximaal € 2 er nog bij geteld, dan loopt het totaal op tot bijna € 5 per 100 kilo.

Een eindje achter Cono posteert zich DOC Kaas op plek 2. Het verhoogt het totaal aan toeslagen € 1 in 2016 naar maximaal € 2,25 per 100 kilo in 2017.

Weidegang maakt onafhankelijker

Voor melkveehouders wordt het steeds moeilijker om deze extra’s te laten liggen, tenzij er gegronde redenen voor zijn, zoals te weinig grond om aan weidegang te doen. De toeslagen zijn goed voor een jaarlijkse plus van niet zelden tienduizenden euro’s per bedrijf. Daarbij maakt een keuze voor weidegang een bedrijf flexibeler en onafhankelijker. Wil je een keer wisselen van verwerker, dan is weidegang vaak een harde voorwaarde om binnen te komen.

Weidegang valt gezien de oplopende toeslagen en, niet te vergeten de vrijheid die het ook de boer biedt, steeds moeilijker te negeren. - Foto: Herbert Wiggerman
Weidegang valt gezien de oplopende toeslagen en, niet te vergeten de vrijheid die het ook de boer biedt, steeds moeilijker te negeren. - Foto: Herbert Wiggerman

Cono melkprijskampioen

Behalve toeslagenkampioen is coöperatie Cono de laatste jaren ook bijna steevast melkprijskampioen. In 2015 moest Cono het op één aspect afleggen tegen FrieslandCampina. Dit bedrijf zette toen de beste eindprijs neer. Dat was dankzij een niet-contante bijschrijving van € 1,28 per 100 kilo. Cono bleef de beste contante melkprijs uitbetalen.

Over 2016 noteert Cono op alle aspecten de beste melkprijs. Met € 33,83 per 100 kilo betaalt het € 2,30 per 100 kilo meer aan contant melkgeld dan FrieslandCampina doet. De prestatie van Cono is des te opmerkelijker omdat het een melkprijs neerzet die amper € 1,00 per 100 kilo onderdoet voor die van 2015. Bij FrieslandCampina werd over 2016 ruim € 2,30 minder betaald dan over 2015.

Ranglijst melkprijzen 2016

Hoogste contante prijs (2015):

  1. Cono (1)
  2. RFC (2)
  3. DeltaMilk (4)
  4. Arla (6)
  5. Bel Leerdammer (7)
  6. Hochwald (3)
  7. Nemelco (5)
  8. Milcobel (8)
  9. A-ware (9)
  10. DOC Kaas (10)

Hoogste eindprijs (inclusief vastliggende reserveringen in de coöperatie):

  1. Cono (2)
  2. DeltaMilk (4)
  3. RFC (1)
  4. Arla (6)
  5. Bel Leerdammer (7)
  6. Hochwald (3)
  7. Nemelco (5)
  8. Milcobel (8)
  9. A-ware (9)
  10. DOC Kaas (10)

Knappe prestatie FrieslandCampina

Het blijft desondanks een feit dat nationale kampioen FrieslandCampina over 2016 een hele stevige melkprijs neerzet. Dankzij de garantieprijs, maar zeker ook dankzij de opnieuw forse nabetaling c.q. prestatietoeslag van € 2,19 per 100 kilo. Daar hebben verliezen op melkpoeders, productieproblemen en alle tumult vorig jaar tussen coöperatie en onderneming, weinig aan veranderd. En dat is knap. Financieel gezien slaagt FrieslandCampina er beslist in om de leden tevreden te houden. Grote internationale concurrenten, zoals Arla Foods en het Duitse DMK brachten het er duidelijk minder goed van af.

De Nederlandse zuivelindustrie betaalt meer dan de Noord-Europese concurrentie.

De totale melkprijs die FrieslandCampina neerzet, is natuurlijk het meest overtuigend. Daarmee zet ze de meeste Nederlandse concurrenten in de schaduw. Toch valt op dat de coöperatie achterblijft op het gebied van toeslagen. Met weidegang en duurzaamheid viel in 2016 € 1 per 100 kilo extra te verdienen. In 2017 komt daar nog 50 cent bij. Bovendien kan een klein aantal leden in het oosten en zuiden van het land nog € 1 per 100 kilo met de productie van melk die is geproduceerd zonder genetisch veranderd voer (bij Cono loopt imiddels ook zo’n proef). Dat het bedrijf achterblijft met toeslagen heeft waarschijnlijk te maken met het grote aantal leden in het zuiden van het land, waar niet iedereen genoeg grond heeft om aan weidegang te doen. Ook heb je met verschillende soorten melk te maken met veel verschillende melkstromen, maar die heeft FrieslandCampina toch al.

DeltaMilk bezet de derde plek

De nummer drie op de lijst van beste betalers is coöperatie DeltaMilk. De kleine Zuid-Hollandse zuivelcoöperatie maakt weliswaar nooit een nabetaling bekend, maar de gewone melkprijs is vergelijkbaar aan die van FrieslandCampina en het is een publiek geheim dat de nabetaling bij DeltaMilk altijd substantieel is. Voormalig voorzitter Teunis Sterk was er trots op dat DeltaMilk altijd in de top drie van beste betalers zat. Die situatie is niet wezenlijk veranderd, zo wordt duidelijk uit signalen van rondom het bedrijf. En ook DeltaMilk betaalt die melkprijs zonder hulp van allerlei toeslagen. Dat is wel aan het veranderen, want voor 2017 is een weidetoeslag van € 1,50 ingevoerd.

Bekijk de actuele melkprijzen van diverse zuivelbedrijven via Boerderij Op Maat

Na de top drie volgen Arla, Bel Leerdammer, Hochwald Foods, Nemelco/Vreugdenhil, Milcobel en Royal A-ware; in deze volgorde. Arla werd door de overname van het Belgische Walhorn een coöperatie met ook Nederlandse leden. Het gaat om zo’n 60 boeren, maar eind vorig jaar ging Arla op pad om meer boeren te werven. Tot nog toe met bescheiden resultaat, want de moedercoöperatie wijfelt.

Voor de fabriek in Nijkerk zijn enerzijds meer boeren nodig, maar Arla is terughoudend met het aannemen van extra leden, wat immers ook meer verplichtingen schept. Daarom worden voorlopig enkel levercontracten aangeboden met een beperkte looptijd.

Leerdammer schuift op

Bel Leerdammer presteerde vorig jaar als een stabiele subtopper. Het schrappen van de nabetaling per 2016 heeft de positie van Bel Leerdammer op de ranglijst van beste betalers vorig jaar niet geschaad. Van een nummer 7-positie in 2015 schoof de kaasmaker in 2016 op naar een nummer 5-positie. Daarbij daalde de uitbetaling met ongeveer € 1,75 per 100 kilo ten opzichte van 2015.

Toch blijft een deel van de leveranciers mopperen. Het lijkt er op dat zij te veel afstand ervaren van het vanuit Parijs aangestuurde bedrijf. Gezien de sterke positie van de Leerdammer kazen, nog verder ondersteund door de overstap naar weidemelk, is Bel Leerdammer prima in staat een mooie melkprijs te betalen aan de leveranciers.

Kaasproducent Bel Leerdammer steeg vorig jaar op de ranglijst van melkgeld-betalers. Met haar merkkazen heeft het een sterke marktpositie. - Foto: Bel Leerdammer
Kaasproducent Bel Leerdammer steeg vorig jaar op de ranglijst van melkgeld-betalers. Met haar merkkazen heeft het een sterke marktpositie. - Foto: Bel Leerdammer

De leveranciers van Hochwald Foods moesten vorig jaar een duidelijk grotere veer laten dan hun collega’s van Bel Leerdammer. De melkprijs van Hochwald daalde met zo’n € 2,60 per 100 kilo ten opzichte van 2015. Met de verkoop van gecondenseerde melk ging het ook duidelijk minder goed dan in 2015. Dat speelde over de hele linie in de zuivel. Er werd minder condens geëxporteerd en verkopers hadden te maken met prijsdruk.

Vreugdenhil Dairy Foods, moederbedrijf van Nemelco, had vorig jaar een lastig jaar. Het werd stevig getroffen door een prijsval bij de melkpoeders.

Melkpoeder on opslag. De forse daling van de melkpoederprijzen trof veel zuivelbedrijven vorig jaar hard en daarmee ook melkveehouders. - Foto: Koos Groenewold
Melkpoeder on opslag. De forse daling van de melkpoederprijzen trof veel zuivelbedrijven vorig jaar hard en daarmee ook melkveehouders. - Foto: Koos Groenewold

Herstel na zwak jaar Milcobel

Bij het Belgische Milcobel speelt eenzelfde soort ontwikkeling, al heeft het een breder productpalet. Milcobel had de pech dat het te maken had met zowel slechte poederprijzen als met lage prijzen voor kaas, waarbij het zich niet sterk genoeg in de markt onderscheidde. Zelfs de grote mozzarella-lijn wist niet veel extra te scoren.

Niet dat Milcobel het bovengemiddeld slecht deed. Het betaalde een kleine € 2 per 100 kilo minder dan in 2015, maar het verschil in uitbetaling vorig jaar en nu is heel opvallend. Van alle zuivelbedrijven in de melkprijsvergelijking presenteert Milcobel wel het sterkste herstel. Gemiddeld over de eerste 4 maanden van 2017 betaalt het een voorschotprijs van € 36 per 100 kilo, meer dan FrieslandCampina nu betaalt. In dat succes speelt de mozzarella-productie van de Belgische coöperatie wel een grote rol.

A-ware vergroot afstand

Kaasmaker Royal A-ware betaalde vorig jaar een maximaal contante melkprijs uit van € 27,41 per 100 kilo (bij 800.000 kilo melk. Dat is ruim € 1,10 per 100 kilo minder dan in 2015. Het is de op een na laagste melkprijs in de vergelijking over 2016.

Toch nam het flink afstand van DOC Kaas. In het voorjaar van 2016 liet A-ware de koppeling aan de melkprijs van DOC Kaas los. Vervolgens ging het er steeds iets verder boven zitten. Dat resulteerde in een definitieve melkprijs dit tussen de € 1,80 en € 2 per 100 kilo boven die van DOC zit. Het precieze verschil staat nog niet vast, omdat DOC Kaas het jaarverslag pas over enkele weken presenteert.

Over de eerste 4 maanden van het nieuwe jaar bedraagt het verschil in melkprijs (inclusief toeslagen) bij 800.000 kilo ongeveer € 0,50 per 100 kilo. Zonder weidegang bedraagt het verschil € 1 per 100 kilo.

DOC Kaas hekkensluiter

DOC Kaas blijft ook na afronding van de fusie met DMK onderaan staan en betaalt een maximaal contante melkprijs uit van ongeveer € 26,30 per 100 kilo over 2016. Dat is € 1,80 minder dan werd betaald over 2015. Voor dit jaar ziet het beeld er gelukkig beter uit voor de DOC-leden. Over de eerste 4 maanden is de melkprijs inclusief toeslagen gestegen naar maximaal € 34,19 per 100 kilo.

Of registreer je om te kunnen reageren.