Rundveehouderij

Achtergrond 9069 x bekeken 35 reacties

Vos niet enige gevaar voor weidevogels

Wie heeft het gedaan, de boer of de vos? Het emotioneel zwaar beladen debat over de teloorgang van de weidevogels lijkt te draaien om die simpele vraag. Maar de werkelijkheid is ingewikkelder. Toch groeit het draagvlak voor maatregelen tegen predatie.

De stellingen lijken al jaren muurvast te staan: natuurbeschermers wijzen naar de landbouw als oorzaak nummer 1 van de achteruitgang van de weidevogels. Dat er ook eieren en jongen in de magen van roofdieren verdwijnen, wordt niet ontkend, maar zeker niet erkend als belangrijke oorzaak.

Predatie te lang een taboe geweest

“Predatie is te lang een taboe geweest”, klonk het vrijdag 7 april op het congres van BoerenNatuur in Velp. De spreker vertolkt het wantrouwen onder boeren tegen de natuurbeschermers die, zo is de beschuldiging, te lang de vos de hand boven het hoofd hebben gehouden.

Andere ontwikkelingen zouden belangrijker zijn: ontwatering, intensivering van graslandgebruik, vervroeging van maaidata plus het verdwijnen van leefgebied voor weidevogels door aanleg van woonwijken en wegen. Ook de achteruitgang van de diversiteit (kruiden) van plantensoorten in grasland draagt eraan bij. Jonge vogels zijn afhankelijk van insecten, en daarvan zijn er meer in kruidenrijk grasland dan in een egaal groene, hoogproductieve grasmat.

Die oorzaken staan nog steeds bovenaan, maar langzaam komt er ook erkenning voor wat boeren en vogelwachters tot hun ergernis in de praktijk zien: roofdieren.

Vos profiteert van veranderingen

De verliezen door predatie nemen toe, blijkt uit presentatie van Wolf Teunissen van Sovon Vogelonderzoek. Dat heeft verschillende oorzaken. Een ervan is de terugkeer van vos. Het dier heeft geprofiteerd van de bestrijding van hondsdolheid en uiteraard van bescherming, en komt nu voor in gebieden waar hij eind vorig eeuw niet of niet meer leefde. De vos profiteert, net als andere predatoren ook van veranderingen in het landschap. Het wordt toegankelijker doordat percelen groter zijn gemaakt, sloten zijn gedempt en nieuwe wegen zijn aangelegd. Ook buizerd en ooievaar hebben een comeback gemaakt.

Foto: Hans Hut
Foto: Hans Hut

Kans op overleving in kruidenrijk grasland groter

Onderzoek van Roos Kentie, in het team van Theunis Piersma van de RU Groningen, wijst uit dat de gevaren vanuit de veranderende landbouw en de predatoren elkaar versterken. Ze ontdekte dat het broedsucces van weidevogels in intensief grasland en kruidenrijk grasland amper van elkaar verschilt. Maar de kans op overleving van de jongen is veel groter in extensief, kruidenrijk grasland dan in percelen met gangbaar, modern beheer.

Een van de oorzaken is predatie. Rovers kunnen beter uit de voeten in grote, vlakke percelen. Jonge vogels hebben daar niet alleen minder schuilplaatsen, maar ook minder voedsel. Ze zijn daardoor minder sterk, maar moeten wel grotere afstanden afleggen en grotere risico’s nemen om voedsel te vinden.

Andere roofdieren eten ook weidevogels

Een vos kan in zijn eentje veel schade aanrichten in een gebied. Onderzoek met zenders heeft duidelijk gemaakt hoe dit roofdier zich beweegt door een polder. Zo’n beest afmaken of tegenhouden zou veel schade kunnen voorkomen. Daar staat tegenover dat het territorium van een dode vos snel door een soortgenoot wordt overgenomen. Ook leeft de vos van meer dan alleen grutto’s, hij vreet ook predatoren, vertelt Teunissen. Hermelijnen bijvoorbeeld.

De vos is ook bij lange na niet de enige die weidevogels eet. Uit onderzoek met camera’s bij nesten en gezenderde jongen blijkt dat vele dieren meesmullen. Daarbij worden eieren vaker geroofd door zoogdieren (vos, hermelijn en zelfs egels) en kuikens vaker door vogels (zoals buizerd, kraai, reiger en meeuw).

De vos komt steeds meer in beeld als veroorzaker van het teruglopen van de weidevogelstand. Maar ook andere dieren als hermelijnen en roofvogels blijken hieraan bij te dragen. - Foto: ANP
De vos komt steeds meer in beeld als veroorzaker van het teruglopen van de weidevogelstand. Maar ook andere dieren als hermelijnen en roofvogels blijken hieraan bij te dragen. - Foto: ANP

Bij een onderzoek met camera’s bij nesten in zes gebieden was in de helft van de gevallen de vos de belangrijkste rover. Maar een duidelijke ‘taakverdeling’ is er niet. Predatoren zijn opportunisten. In een hermelijnennest werden de pootjes en zenders van zeven gezenderde gruttokuikens gevonden. De verliezen variëren bovendien sterk per jaar en per gebied.

Afrastering en muizenstroken

Nu predatie erkenning krijgt als factor van betekenis rijst de vraag: wat is er mogelijk? Sovon start hier een onderzoek naar. Teunissen noemt enkele mogelijkheden. Een drastische, kostbare, maar mogelijk effectieve manier is het afrasteren van een gebied. In Friesland is onlangs een deel van een polder afgegaasd.

Rovers ander voedsel aanbieden kan ook, door bijvoorbeeld het aanleggen van een muizenstrook. Er is trouwens een sterke samenhang tussen de stand van muizen en de roofdierdruk. Na de muizenplaag waren de aantallen predatoren nog hoog, maar was er te weinig voedsel. In dat jaar werden er amper weidevogels volwassen.

Bomen weghalen of waterpeil verhogen

Nog een andere maatregel is het weghalen van bomen uit een gebied zodat roofvogels en kraaien minder plek hebben. Of het waterpeil hoger maken – goed voor de vogels en vervelend voor de vos.

Soms werken maatregelen tegen elkaar, aldus Teunissen. In een gebied in Engeland nam na gerichte maatregelen de stand van de kievit toe. Tot in het kader van een ander project de rode wouw, een roofvogel, werd geïntroduceerd. Er zijn keuzes nodig. Niet elk natuurdoel is tegelijk haalbaar.

Volgens de Friese weidevogelcoördinator Willem Attema is het al te laat om de schade door de vos nog te kunnen beperken. Anderen zijn optimistischer. “Een hetze tegen één soort heeft geen zin”, zei een deelnemer aan een kievitproject in Brabant.

Laatste reacties

  • frl

    schuilplekken voor jonge kuikens zijn bijv. greppels maar het is tegenwoordig 1 grote vlakte, gedraineerd land, en dat wordt nog eens extra onderstreept als je alle percelen in 1 keer plat maait zijn ze kansloos.

  • el

    De vogel op de foto lijkt op een ekster, is dat ook een weidevogel?

  • ...............

    Nee, ook een rover.

  • DJ-D

    Nog geen woord over de roverkwekerijen in de gebieden van staatsbos en natuurmonumenten. Sovon houdt hun wel een hand boven het hoofd zij komen met muizenstroken als oplossing!!!! 1 april is al geweest hoor! Daar jagen en vangen van predatoren moet, maar tis nu al te laat.

  • mariapeel

    Zodebemesten afschaffen. Probleem opgelost

  • Bij ons in drenthe hebben we veel ganzen en zwanen deze laten geuren achter. Waar geen onderzoek naar wordt gedaan. De combinatie met nieuwe grazzen die door doorzaaien gebruikt worden kunnen ook invloed hebben maar het is logisch dat de veehouder maximale kwaliteit van zn land wil. Voor 25 aar terug hadden we veel gruto en kieviten
    in ons weiland maar geen ooievaar, vorig voorjaar elke dag zeker 35 stuks!!!!

  • M.harmsen

    Dassen dan?

  • koestal

    Hier zitten wel veel dassen en dassenburchten,geen kievit of grutto meer te zien, wel ooievaars die struinen hier de weilanden af.

  • alco1

    @mariapeel. Schei toch eens een keer uit met dat gezemel over zodebemesten als oorzaak

  • mariapeel

    Alco dat snapt een kleuter nog wel. Alle nesten worden platgewalst Door t zodebemesten dat kan niemand ontkennen! !!!

  • Frederiqe

    Ja de zodebemester staat op de eerste plek we kunnen niet zonder ketsplaat in die tijd waren er wel weidevogels

  • agratax(1)

    Waarom willen de -weidevogel- op grasland zien? Uit ervaring weet ik dat ze netzo graag broeden op akkerland, war ze liefst op de top van een ploegsnede broeden.
    Uit ervaring in het buitenland weet ik dat op de verwilderde landbouwgronden geen kievit te vinden is maar op de zaai klaar liggende akkers wemelt het van de weidevogels.
    Naast alle boven beschreven ellende zitten we nog steeds met hele volksstammen in de vogeltrek gebieden, die zich te goed doen aan o.a. "onze" weidevogels. Dit wordt stil gezwegen, want hier hebben we geen macht over, over de boer wel.

  • farmerbn

    Er zijn al honderden jaren weidevogels maar toen de overheid en de milieumaffia zich over het boerenland gingen bemoeien, ging het fout. Toegeven is moeilijk. Duur onderzoek past hen wel.

  • jan1953

    Zodebemesten verbieden daar word toch ieder nest mee vernield domme sukkels als dat nog niet een keer duidelijk is

  • schrouff

    Ik mis de katten van de burgers?

  • alco1

    @ jan. Als wij zodebemesten is er nog geen weidevogel te zien.

  • 'trot

    ik mis de invloed van de afname van boeren land ten furore van huizen en infra want minder land is minder leef ruimte

  • pieter

    De vos heeft een nare eigenschap net als mensen die bij sommige fast food centra's scheppen veel te veel op hun bord en verspillen veel voedsel.Zou dood de vos alles wat hem voor de voeten komt begraaft er nog wat maar uitroeien is blijkbaar zijn ding. Een goede opmerking"" de vos is te lang de hand boven het hoofd gehouden ""terwijl politieke mensen maar kibbelen en polariseren is de weidevogel geschiedenis.

  • Böhmisch Raubart

    Vos is een cultuurvolger geworden. De weilanden van nu zijn "doodstil".
    Naast de verandering van gebruik van de gronden is het het roofwild in ons land alleen maar makkelijker gemaakt. Vanuit Den Haag alles bedacht maar niet naar de natuurmensen luisteren.

  • Fredrika

    Zou het over een aantal jaren beter gaan als de wolf in ons land is?

  • De eksters eten ook veel eieren ook de jongen weidevogels en andere jongen vogels die net uit het nest vliegen
    Jongen konijnen en hazen

  • g.g

    er zijn bij ons percelen die vol zitten met weidevogelnesten, toen de vogellaars deze percelen wilden toevoegen aan hun weidevogelbeheerpercelen bleek dat de overheid deze plek niet had aangewezen als zijnde subsidiabel perceel voor weidevogels. Wel een ander perceel in de buurt waar geen kip zit......
    Dat is natuurlijk ook een probleem !!

  • mtseshuis

    Zodebemesten heeft nul komma niks met de achteruitgang in weidevogels te maken, net als maaien niet... Als er voldoende mollenbulten zijn (afgelopen najaar winter), zijn er ook voldoende wormen en andere insecten voor de vogels.
    Als er zodebemest wordt is er nog geen weidevogel te zien, pas op het allerlaatst. Maar die leggen wel weer een nieuw nest...
    Als er niks aan de predatoren gedaan wordt, is de rest ook overbodig, want dan gaat er niks lukken. 15 jaar geleden werd er net zo "vroeg"gemaaid en ook zodebemest, maar het stikte nog van de weidevogels, wie kan me dat dan eens uitleggen? Dassen, vossen, ooievaars, marters, buizerds, je zag ze allen sporadisch, daar zorgden de jagers wel voor... Toevallig???

  • J.Bogers

    Hier worden de kievitsnesten leeggeroofd door burgers om ze vervolgens te verkopen

  • Het is niet zo moeilijk,tot zo n dertig jaar geleden werden alle roofdieren als vos havik buizerd sperwer torenvalk kraai blauwe reiger en meer bejaagd en toch niet uitgestorven. Toch .moesten ze zonodig beschermd worden en zijn ze bijna handtam en miegelt het er nu van.Uiteraard moeten ze alemaal eten en dat merken we aan de drastische afname van onze weidevogels mussen spreeuwen merels fazanten patrijzen hazen en nog veel meer.

  • Het is niet zo moeilijk,tot zo n dertig jaar geleden werden alle roofdieren als vos havik buizerd sperwer torenvalk kraai blauwe reiger en meer bejaagd en toch niet uitgestorven. Toch .moesten ze zonodig beschermd worden en zijn ze bijna handtam en miegelt het er nu van.Uiteraard moeten ze alemaal eten en dat merken we aan de drastische afname van onze weidevogels mussen spreeuwen merels fazanten patrijzen hazen en nog veel meer.

  • verzekering

    Natuurbeschermers zouden eens wat "erkennen".
    Nee, het is gemakkelijker om de boeren overal maar de schuld van te geven.
    Ze weten vak precies te vertellen welke aantallen vogels er verdwenen zijn t.o.v. vroeger , maar nooit krijgen we eens cijfers te zien van wat er allemaal voor in de plaats is gekomen aan soorten vogels welke voorheen niet of nauwelijks voorkwamen in een gebied. Kijk je dan vervolgens naar de toename van het aantal roofvogels en ooievaars/reigers plus daar nog eens bij de roofdieren vossen., marters , bunzings en hermelijnen , dan is het een ieder duidelijk hoe het zit. En nu moeten dat soort clubs eens ophouden met het vingertje naar de boeren.

  • tumpie

    ik zeg boven gronds mest uitrijden laten we daar maar weer mee beginnen en het ongedierte gaan bejagen en natuurland terug geven aan de landbouw waar nu gras van een meter hoog staat en geen weidevogel in wil zitten.

  • farmerbn

    Natuurbeschermers hebben recht van spreken als hun (natuur) gronden wemelt van de weidevogels maar dat is niet zo. Ze hebben dus geen recht van spreken. En als ze de wijsheid in pacht denken te hebben dan moeten ze het dan maar eens voor doen. Wel op hun eigen land.

  • alco1

    't Is wel triest.
    Twaalf ha maisland bemest en geen weidevogel gezien.
    En steeds maar weer die zogenaamde beschermers die de werkelijke waarheid van predatie niet willen zien.

  • koestal

    Burgers willen ook geen spreeuwen en mussen meer onder hun dakpannen,ze maken de ingangen onder de dakpannen dicht,want het geeft zo,n rommel.Ze zijn wel lid van de vogelbescherming en hebben ook kritiek op de boeren die niet goed met weidevogels omgaan. Hoe hypocriet kun je zijn !

  • vandenbrand

    alco, nu zitten er al nesten en jonge hazen. wij zijn met bemesten nog niet geheel klaar ...

  • haj146

    Een van de laatste zinnen, niet alle natuurdoelen zijn tegelijk haalbaar, die slaat de spijker op z'n kop.
    WN idd. Meeste bemesten al voor er ook maar 1 weidevogel is. Dit is niet de oorzaak. Hier is maar 1 oorzaak en dat is predatie

  • Jaap39

    De zogenaamde natuurorganisaties zijn zich er zeker wel van bewust dat predatie een enorme rol speelt. Het probleem zit hem in de donateurs van deze clubs. Het is een geldkwestie. De geldstroom moet op peil blijven en de dierengekkies moeten blijven betalen als donateur.
    Het echte verhaal willen ze niet vertellen en dat is het probleem.

  • koestal

    Vorige week een vos geschoten in Nijeveen met 4 dode jonge kieviten in de bek.Foto te zien in Meppeler Courant online. Als die zgn. natuurliefhebbers en terreinbeheerders het nog niet willen geloven,heeft de discussie ook geen zin. Zeg dan maar dag vogels!!!! Wir haben es nicht gewusst !

Laad alle reacties (31)

Of registreer je om te kunnen reageren.