Rundveehouderij

Achtergrond 1038 x bekeken 5 reacties

Bestrijding IBR en BVD gaat moeizaam

Het in 2014 aangekondigde bestrijdingsplan IBR en BVD ligt er nog niet. De wil in de rundveesector is er, maar geld en regelgeving blijken obstakels.

Een landelijk bestrijdingsplan van de infectieziekten BVD en IBR was jarenlang een heet hangijzer in de veehouderij. Aan de ene kant wil de sector van deze ziektes af, mede ingegeven door het doorpakken van buurlanden. Maar met name rond de eeuwwisseling was de weerstand als gevolg van de problematiek na het vervuilde IBR-vaccin in 1998 groot.

IBR- en BVD-vrije landen

Menig bestuurder schoof het dossier voor zich uit omdat het gevoelig lag bij de achterban. Omdat Nederland omringd dreigt te worden door IBR- en BVD-vrije landen drong de noodzaak van een gemeenschappelijke aanpak door en startten LTO, NZO, Stichting Brancheorganisatie Kalversector, Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) samen met het ministerie van Economische Zaken de stuurgroep IBR/BVD op. Het streven is om in 2020 vrij te worden van beide infectieziekten. Of dat voor IBR nu een artikel 9- of artikel 10- status wordt, is nog niet duidelijk.

Bij de start in augustus 2014 gaf de stuurgroep aan dat er anderhalf tot 2 jaar nodig was om alle zaken te regelen. Inmiddels is die periode afgelopen, maar hoe de aanpak eruit komt te zien, is nog steeds niet duidelijk. Begin dit jaar werd al aangegeven dat 1 januari 2017 lastig haalbaar wordt. Op dit moment lijkt het echt later te worden, al wil werkgroepvoorzitter Toon van Hoof zich niet uitlaten over een datum.

Kalverhouders hebben liever vrije kalveren

Over het uitblijven van het plan van aanpak is de afgelopen tijd door met name melkveehouders met een beschuldigend vingertje naar de kalverhouderij gewezen. Die sector legt immers een bom onder het ziektevrij worden met het importeren van kalveren, stellen de melkveehouders. Dat er geïmporteerd wordt klopt. Dat de kalveren soms van ver komen uit landen zonder een IBR- of BVD-status, klopt ook. Maar waar de melkveehouders aan voorbij gaan, is het feit dat een vleeskalverhouder wel BVD-dragers op stal kan krijgen, maar dat de infectie het bedrijf niet zo eenvoudig verlaat.

Vaccineren is een van de maatregelen die een bedrijf kan nemen om vrij van IBR en BVD te worden. Of er een verplichte vaccinatie komt is nog niet bekend.<br /><em>Foto: Ronald Hissink </em>
Vaccineren is een van de maatregelen die een bedrijf kan nemen om vrij van IBR en BVD te worden. Of er een verplichte vaccinatie komt is nog niet bekend.
Foto: Ronald Hissink

Agressieve BVD type 2

Dit werd duidelijk bij de uitbraak van het agressieve BVD type 2 in 2013. De ziekte kwam via Duitse kalveren op 13 kalverbedrijven binnen en kwam ook niet verder dan die getroffen bedrijven. Terwijl bij een acute BVD-uitbraak niet alleen dier-diercontact maar ook dier-mens-diercontact een belangrijke factor voor verspreiding is. De kalverhouderij heeft zelf genoeg reden om zitting te nemen in de werkgroep. BVD ondermijnt de weerstand van een koppel kalveren wat groei kost en het medicijngebruik verhoogd. Reden voor 42 van de 109 reagerende kalverhouders in een recente poll van het blad De Kalverhouder om aan te geven dat BVD- en IBR-vrije kalveren voor hen het belangrijkste zijn.

Verslikt in kostenplaatje

Nu, 2 jaar na de aankondiging van het landelijk bestrijdingsplan, weten veehouders nog niet waar ze aan toe zijn. Grootste struikelblok zijn geld en regelgeving. Het wegvallen van de productschappen maakt beiden een stuk moeilijker. De samenwerkende sectoren kunnen nu geen waterdichte regelingen opstellen. Daar hebben ze de overheid voor nodig.

Hoe de rol van de sector en overheid nu precies vorm gegeven wordt blijkt lastig vast te stellen. De overheid zal ook niet zomaar met geld over de brug komen voor een bestrijdingsprogramma. Inmiddels is het nationaal bestrijdingsplan dusdanig vorm gegeven dat het ter goedkeuring bij de Europese Commissie ligt. Hoe snel het programma terug komt is afhankelijk van het oordeel van de Commissie en eventuele aanpassingen die daarna nog weer gedaan moeten worden.

Eenmalig tankmelkonderzoek

Vooruitlopend op het bestrijdingsplan hebben veehouders de mogelijkheid om voor 31 oktober een eenmalig tankmelkonderzoek te laten uitvoeren, gesubsidieerd door ZuivelNL. Bijkomende vraag is wel of de GD er klaar voor is om nog meer testen uit te voeren. Nu is het aantal oorbiopten om BVD-dragers op te sporen goed te behapstukken. Het aantal testen neemt nu wekelijks toe. Worden dat echt grote aantallen dan krijgt het GD-lab een flinke uitdaging, erkent Bert de Lange, sectormanager rund. Het tweede laboratorium Beter Vee in Maastricht kan ook testen, maar alleen de uitslagen van de GD worden nu erkend.

Gros veehouders wil er vanaf

De komende maanden zijn cruciaal voor de invoering van de landelijke bestrijding. Alleen is het de vraag hoe de veehouderij het nu werkelijk aanpakt. Veel veehouders zijn de afgelopen jaren zelf op hun bedrijf aan de gang gegaan, maar aan de andere kant zijn er nog altijd veehouders die een bestrijdingsprogramma absoluut niet zien zitten. Hun weerstand wordt vooral ingegeven door de vrees voor eventuele verplichte vaccinatie, gebaseerd op de problemen na het vervuilde IBR-vaccin in 1998.

Vervuild vaccin houdt gemoederen nog bezig

Vaccinatie is een goede en snelle manier om infectieziektes als IBR en BVD te bestrijden. Hoe vaccinatie in het komende bestrijdingsprogramma wordt opgenomen is nog niet bekend. Wel houdt de vaccinactiediscussie die stamt uit de problemen na met BVD vervuild IBR-vaccin in 1998 de gemoederen bij veehouders nog altijd bezig.
Op de vraag of veehouders vertrouwen hebben in IBR/BVD-bestrijding door middel van vaccinatie reageerde 55% van de 208 veehouders in de Boerderij-enquête negatief. Naast kosten of het feit dat veehouders vaccineren niet als een oplossing tegen ziektes zien is het opvallend dat er nog behoorlijk wat veehouders verwijzen naar 1998. Van de 93 veehouders die hun reden om wel of niet te vaccineren aangaf, haalde er 35 de problematiek aan als reden om niet te willen vaccineren.
Werkgroepvoorzitter Toon van Hoof is bekend met deze argumenten van veehouders maar heeft deze zelf nooit tijdens informatieavonden te horen gekregen. "Het is vervelend dat het destijds mis is gegaan en ik snap dat er mensen zijn die er een trauma van hebben. Maar vaccineren is tegenwoordig echt veilig. Wij moeten veehouders hier straks goed informeren en zoveel mogelijk van hun vragen wegnemen." 
Of er in het programma een vaccinatieverplichting is opgenomen is nog niet bekend. In Duitsland en België geldt wel vaccinatieplicht. De Diergezondheidszorg Vlaanderen en de Duitse Landwirtschaftskammer geven aan dat gedurende de afgelopen jaren geen meldingen zijn geweest over problemen met vaccinatie.

Maar aan de andere kant geven veehouders in een enquête van Boerderij aan dat de kosten van ziektebestrijding op hun bedrijf een lastig punt zijn. Maar aan de andere kant geeft 65% van de 273 reagerende veehouders dat de huidige BVD- en IBR-situatie in Nederland hen geld kost. Niet alleen de directe kosten maar juist de indirecte kosten zijn een doorn in het oog. Zo geven veel veehouders aan te blijven vaccineren, ondanks hun vrije status, omdat collega’s in de buurt dat niet zijn.

Lakse houding

De soms lakse houding van collega’s steekt veehouders. Zo ook het al dan niet bewust importeren van risicodieren uit Duitsland eind 2014 en begin 2015 om bij de quotumafschaffing de stal vol te hebben staan. Ook de moeilijker wordende exportpositie steekt fokkers, die al jaren vaarzen voor de export verkopen. Duitsland is altijd al een grote concurrent op exportgebied geweest, maar nu dat land de vrije status met rasse schreden nadert wordt die concurrentie alleen maar groter. Opfokbedrijven van rosékalveren merken nu dat hun export naar Belgische afmestbedrijven in het gedrang komt nu ook België hard op diezelfde weg bezig is.

Versneld afvoeren

Een van de maatregelen om van onder andere dragers af te komen die veehouders wel zien zitten, is verplicht slachten. In de Boerderij-enquête gaf 75,5% aan het hiermee eens te zijn. Alleen is het nog wel een grote vraag wat er met de BVD-dragerkalveren moet gebeuren. Doden van dragers zal gevoelig liggen en het is de vraag of de kalverhouderij in de gezamenlijke aanpak nog dragers gaat opnemen. Het is bekend dat in eerste instantie BVD-dragers uit Duitsland en België in de Nederlandse kalverstallen terecht kwamen. Inmiddels mogen Duitse en Belgische veehouders dragers niet meer in de handel brengen en alleen voor de slacht afvoeren. Volgens Peter Heimberg, dierenarts bij de Landwirtschaftskammer Noordrijn-Westfalen is het daardoor theoretisch niet meer mogelijk om dragers te exporteren, omdat deze kalveren in veel deelstaten geen paspoort meer krijgen. "Maar omdat er nog altijd deelstaten zijn waarvoor dat niet geldt durf ik geen garanties te geven. Wel weet ik dat de BVD-uitbraken die zich nu nog in onze deelstaat voordoen, vooral op afmestbedrijven zijn waar de dragers die eigenlijk direct geslacht worden toch aangevoerd worden."

Van de ondervraagde veehouders geeft ruim 30% aan nog te kampen met BVD en IBR. Veehouders raken sneller BVD-vrij door dragers op te sporen en af te voeren, maar zijn daar nog weinig mee bezig.</p>
<p><em>Foto: Ronald Hissink</em>
Van de ondervraagde veehouders geeft ruim 30% aan nog te kampen met BVD en IBR. Veehouders raken sneller BVD-vrij door dragers op te sporen en af te voeren, maar zijn daar nog weinig mee bezig.

Foto: Ronald Hissink

Veehouders wachten niet af

Het invoeren van een landelijke bestrijdingscampagne mag op zich laten wachten, maar veel veehouders wachten daar duidelijk niet op. Uit cijfers van de Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) blijkt dat bijna 60% van de melkveebedrijven die deelnemen aan tankmelkonderzoek IBR-vrij of –onverdacht zijn. Voor BVD ligt dat percentage net onder de 50. Daar staat tegenover dat uit bloedonderzoek naar voren komt dat vorig jaar op 15,6% van de melkveebedrijven IBR-antistoffen zijn aangetroffen. Op niet-melkveebedrijven was dat 9,6%.
BVD-antistoffen werden vorig jaar aangetroffen bij 14,5% van de niet-melkveebedrijven en bij 8,7% van de melkveebedrijven. Het percentage tankmelk-vrij of onverdacht voor beide virusziekten stijgt de laatste jaren gestaag.
Ook het aantal deelnemers neemt volgens de GD toe. Daaruit valt op te maken dat steeds meer veehouders niet wachten op een landelijk bestrijdingsprogramma, maar zelf aan de slag gaan. Uit een enquête van Boerderij blijkt dat van de 266 deelnemende veehouders 71,4% vrij is van zowel IBR als BVD, daar staat tegenover dat 10% van de bedrijven beide ziektes nog op hun bedrijf hebben rondgaan. Voor alleen IBR of BVD geeft respectievelijk 9 en 9,4% aan dat hun veestapel de ziekte onder de leden heeft. Van de bedrijven die nog niet vrij zijn geeft 52,1% aan deel te nemen aan een bestrijdingsprogramma van de GD.
Opvallend is dat in de aanpak van BVD het opsporen van dragerkalveren door middel van bioptoormerken nauwelijks wordt toegepast, slechts 13,8% van de reagerende veehouders gebruikt deze oormerken. Oormerkleveranciers onderschrijven het beperkte gebruik. Het aandeel bioptoormerken op de totale verkoop komt niet boven de 5% uit, al zien de leveranciers de laatste paar jaar wel een sterk stijgende lijn in de vraag.

Laatste reacties

  • Nick1983

    Wij doen gewoon bloed tappen tegelijk met onthoornen. Zie de meerwaarde van bioptoormerken niet erg. In theorie zou je het eerder kunnen weten of het beest drager is, als je elk biopt direct op de post doet. Maar dat gebeurt in de praktijk ook zomaar niet. En volgens mij heb je dan ook elke keer een starttarief van 10 euro ofzo.

  • Farmer4life2

    Wij vaccineren de kalveren vanaf 3 maand en tot ze afkalven. Dan is het kalf altijd beschermd... wat een 10/15 jaren plan is om van bvd af te komen. Omdat je de oude dragers met natuurlijk verloop weg doet.

    Wij zijn inmiddels onverdacht. Nog even en dan weer helemaal vrij.

  • mr

    Goed bezig. Maar het gaat er om dat heel Nederland vrij wordt. En dat kan niet anders dan dat er zo snel mogelijk een verplicht programma komt. Dan zijn we ook van dat dure enten af. Want wij lopen als zogenaamd vooruitstrevend land echt hopeloos achter.

  • awhurenkamp1

    Van hoof. je hoeft het niet goed te praten en goed voor telichten. eerst maar is praten en zorgen dat de oude problemen opgelost vergoed worden..

  • Nick1983

    @Farmer4life2

    Het kan dus nog zijn dat er melkkoeien tussen je koppel lopen die drager zijn. Die kunnen kalveren op de wereld zetten die ook drager zijn. En ook andere koeien besmetten die dan ook kalveren kunnen krijgen die drager zijn. Vaccineren van jongvee helpt daar nix aan. Als je zo'n kalf aanhoud en hij word melkkoe, dan kan die zomaar opeens gaan verspreiden.

    Een dier kan drager worden in de moederbuik als de moeder tijdens de dracht in aanraking komt met BVD. Als een kalf 1maal drager is, komt ze daar nooit meer vanaf. Ook niet met vaccineren. Daarom bloedtappen en als blijkt dat het kalf drager is -> afvoeren. Want je kunt niets meer voor dergelijke kalveren betekenen.

    Er is maar 1 manier om de officiële BVD vrij status te verkrijgen, dat is bij GD meedoen met BVD vrij programma.

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.