Rundveehouderij

Achtergrond 3167 x bekeken 5 reacties

Flink te besparen op fosfaat via voer

De fosfaatuitstoot kan flink omlaag. Melkkoeien kunnen veilig met minder fosfor toe en bij de jongveeopfok is nog wat te winnen.

Een AMvB grondgebondenheid, fosfaatrechten op komst en stijgende bedragen voor mestafzet, het duwt de veehouder in één richting: sturen op fosfaatefficiëntie en minder fosfor in de koe. Wie hard maakt dat hij minder fosfaat produceert dan volgens de forfaitaire norm, bespaart voor duizenden euro’s op mestafvoer, of kan binnen het eigen fosfaatplafond meer melk produceren. Intensieve veehouders zullen de grenzen verder opzoeken met het inzetten van fosforarme krachtvoeders en bijproducten en wellicht (nog) meer snijmais. Wat kan er, en wanneer begint het misschien te knellen voor de koe? Leidt lager fosfor tot meer problemen bij koeien?

Ruime voorziening fosfor in rantsoen

Fosfor is essentieel voor jongvee en melkkoeien. Een koe heeft het nodig voor een goede werking van de pensflora en voor de vorming van melkeiwit. Een hoogproductieve koe heeft dan ook meer fosfor nodig dan een droge koe en het jongvee.

Dieren met een fosfortekort hebben een verminderde vruchtbaarheid, lagere voeropname en melkproductie en krijgen botontkalking. Kortom, de algehele weerstand vermindert. Vaak is bloedonderzoek nodig om dat vast te stellen.

De meeste melkveebedrijven hebben een ruime fosforvoorziening in het rantsoen. Gemiddeld zit er zo’n 4,2 gram fosfor per kilo droge stof in het rantsoen en op bedrijven met veel gras zo’n 4,5 gram. Hoogproductieve koeien hebben 3,3 gram fosfor per kilo droge stof voer nodig, oudmelkten kunnen toe met 2,5 gram. Een ruwvoerrantsoen met gemiddeld 3,4 gram fosfor is voldoende om aan de behoefte van alle diergroepen te voldoen.

Op veel melkveebedrijven zal er nog ruimte zijn om het gemiddelde gehalte te laten dalen van ruim vier naar 3,4 gram fosfor in het rantsoen. De verschillen tussen bedrijven zijn groot.

De benutbaarheid van fosfor in (ruw)voeders verschilt nogal. Een goede graskuil heeft 1,9 gram benutbare fosfor, een slechte maar 1,4 gram per kilo droge stof.</p>
<p>Foto: Mark Pasveer
De benutbaarheid van fosfor in (ruw)voeders verschilt nogal. Een goede graskuil heeft 1,9 gram benutbare fosfor, een slechte maar 1,4 gram per kilo droge stof.

Foto: Mark Pasveer

Jongvee over het hoofd gezien bij besparen op fosfor

"Wij doen het al twintig jaar", lacht Gerjan Hilhorst van De Marke. Op het proefbedrijf voor duurzame melkveehouderij wordt in het streven naar fosfaatevenwicht ook gestuurd op fosfaatefficiëntie. Met een rantsoen dat bij de melkkoeien voor 40% uit snijmais bestaat en krachtvoer met laag fosfor kwam De Marke afgelopen jaar op een bedrijfsgemiddelde van 3,3 gram fosfor per kilo droge stof voer.

Hilhorst kent de signalen dat verse koeien vaker problemen zouden hebben op bedrijven die het fosfor in voer verlagen. "Je raakt een stukje verzekeringspremie kwijt, dat is zo. Het risico dat een aantal koeien eerder in de problemen komt, neemt toe. In de rantsoenen is de dekking voor fosfor in orde, maar dat is een gemiddelde. Vraag is of alle diergroepen en individuele dieren het dan ook voldoende meekrijgen." Toch is het volgens Hilhorst te simpel om bij problemen met verse koeien naar een oorzaak als bijvoorbeeld fosfor te wijzen.

Het valt Hilhorst op dat sommige veehouders bij de melkkoeien flink op fosfor besparen, maar het jongvee over het hoofd zien. "Doe je bij jongvee meer en bij de koeien wat minder, dan hoeft het niet zo scherp."

Rekenvoorbeeld

Marco van Boheemen, productmanager rundvee van Agrifirm Feed valt hem bij met een rekenvoorbeeld. "Breng de gemiddelde leeftijd bij afkalven met een goede opfok terug van 26 maanden naar 24, dan maak je verschil."

In getallen: per vaars die 2 maanden eerder kalft, gaat het over 60 dagen à 10 kilo droge stof ruwvoer met 4 gram fosfor. Dat is 2,4 kilo fosfor en omgerekend 5,5 kilo fosfaat (x2,29). Wat neerkomt op 4 kuub mest met 1,4 kilo fosfaat. Bij 70 stuks jongvee is er dan 140 kuub minder mest af te voeren. Of anders ruimte voor 5 melkkoeien extra.

Ruw fosfor en benutbaar deel van fosfor

Evengoed blijft de aanvoer van fosfor via het krachtvoer een belangrijke knop om aan te draaien. Het ruwvoer op de bedrijven voorziet voor driekwart in de fosforopname en aan de gehaltes kan de veehouder niet veel sturen. Het lijkt erop dat we snel gewend raken aan onderscheid tussen ruw fosfor en het benutbare deel ervan. Schothorst Feed Research ontwikkelde het systeem voor darmverteerbaar fosfor. Gangbaar is om uit te gaan van 75% benutbaarheid van ruw fosfor, maar het varieert sterk. Graskuil bevat zo’n 4 gram fosfor. In een goed verteerbare graskuil is 1,9 gram benutbaar, in een slechtere kuil is dat maar 1,4 gram.

Onderscheid in aanwezig fosfor en benutbaar fosfor (nP) maakt rantsoenen nauwkeuriger op fosfordekking

Door van alle voeders in het rantsoen met het opneembare deel te gaan rekenen, valt veel nauwkeuriger vast te stellen hoe de voorziening is. En of er voldoende veilige ruimte is om krachtvoer met een verlaagd fosforgehalte in te passen. Agrifirm is daar al behoorlijk actief mee en spreekt van het netto P-systeem. Van Boheemen: "Bij elke rantsoenberekening brengen we de netto fosfordekking per dier in beeld. Is dat in het basisrantsoen ruim, dan is het zonde om daarbij een mineralenmengsel te gebruiken met fosfor. Een mengsel zonder fosfor is nog goedkoper ook."

Droge koeien krijgen vaak een rantsoen met stro. Het is opletten met de fosforvoorziening. Stro is negatief in benutbaar fosfor.</p>
<p>Foto: Henk Riswick
Droge koeien krijgen vaak een rantsoen met stro. Het is opletten met de fosforvoorziening. Stro is negatief in benutbaar fosfor.

Foto: Henk Riswick

Gezondheid koeien op langere termijn

Wil de veehouder het fosforgehalte in zijn rantsoen verder omlaag brengen dan zijn er bij Agrifirm van verschillende krachtvoervarianten ook netto P-versies beschikbaar. Het is mogelijk de fosforaanvoer met 1 gram per kilo krachtvoer te verlagen. Bij 2.500 kilo krachtvoer per koe per jaar is dat 2,5 kilo fosfor. Bij 100 koeien bespaar je dan 250 kilo fosfor, omgerekend 570 kilo fosfaat. Dat zijn 14 melkkoeien of 400 kuub minder mestafvoer.

Wilfried van Straalen, clusterleider herkauwers van Schothorst Feed Research zegt dat het zeker mogelijk is om verantwoord minder fosfor te voeren. "Het kan heel goed, maar tegelijk is meer onderzoek nodig naar de grenzen voor de gezondheid van de koe op lange termijn." Van Straalen heeft uit onderzoek ‘sterke indicaties’ dat meerdere jaren laag fosfor in het rantsoen dat dit bij oudere verse en droge koeien problemen geeft met de energiehuishouding. "Dit verhoogt het risico op problemen rondom afkalven en slepende melkziekte."

Laatste reacties

  • ...............

    Houdt de P pillen maar op voorraad, kan wel eens handig zijn.

  • Wv01


    Lekker door slaan met z'n allen, koeien zijn of worden er de dupe van!

  • alphons1

    fosfor zorgt voor aanmaak van rode bloed lichaampjes. die moete de zuurstof transporten door het bloed. vinde ze het gek da de koeien eerder hitte stres krijge.

  • oorspronkelijk

    gelukkig
    fouten zijn er al genoeg gemaakt.
    ooit moesten kalveren ijzervrij wit vlees produceren
    3 reacties die niet alleen voor meer of minder gaan
    chinees spreekwoord (vrij vertaald )
    kap alle bomen verhandel alle deeg dan blijkt dat je geld niet kunt eten

  • vandenbergfarm

    Op intensieve bedrijven geld de regel "minder fosfor in rantsoen, minder mestafzet" allang niet meer.
    Stikstof ofwel ruw eiwit verlagen in het rantsoen is hier de enige manier om mestafzet te verlagen. Vooral door de verplichte verwerking gaat er dikke fractie weg met n/p verhouding van 2/1. Hierdoor krijg je vaak al een negatieve p balans.( p tekort).

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.