Rundveehouderij

Achtergrond 3458 x bekeken 5 reacties

Frans Sodiaal wapent zich tegen volatiele zuivelmarkt

In de Franse zuivelsector lijken zaken vaak anders te werken dan in de Noordwest-Europese zuivel, maar ook daar hebben de bedrijven last van de volatiele markt. Coöperatie Sodiaal wapent zich ertegen met diverse middelen, vertelt voorzitter Damien Lacombe.

Het is geen eenvoudige opgave om binnen een zuivelcoöperatie iedereen een goede melkprijs te verschaffen en tegelijk ook iedereen die dat wil de kans te geven zich te ontwikkelen. Damien Lacombe (55), voorzitter van de Franse zuivelcoöperatie Sodiaal, weet ervan.

Probleem bij Sodiaal is ook nog eens dat niet iedereen zich in gelijke mate kan ontwikkelen. Een deel van de leden boert in bergachtige gebieden in Frankrijk, waar het lastiger ondernemen is dan in de vlakkere gebieden in het westen, oosten of noorden van het land.

A- en B-prijzen

"Daarom hebben we besloten om, met het einde van de quotering in zicht, een systeem van A- en B-prijzen voor melk in te voeren. De A-prijs, die wij zelf garanderen, is voor de melk die leden aanleveren op basis van hun historische leveringen. De B-prijs is voor de melkveehouders die zich sneller willen ontwikkelen, zonder de resterende leden daarbij te schaden, en die daarbij ook meer risico willen nemen", legt Lacombe uit. "De B-melkprijs is direct gerelateerd aan de wereldmarkt en varieert sterk al naar gelang de omstandigheden van het moment. In 2015 ontvingen de leden van Sodiaal €31,10 per 100 kilo voor de A-melk, voor de B-melk kwam de gemiddelde prijs uit op €22,90 per 100 kilo."

Wie is Damien Lacombe?

Damien Lacombe (55) is sinds 2 jaar voorzitter van coöperatie Sodiaal. Hij heeft een melkveebedrijf in Barraqueville, Camboulazet. Hij houdt 70 koeien op 59 hectare land. Daarmee is hij niet helemaal een gemiddelde Sodiaal-boer, maar ook weer geen grote boer. Lacombe en zijn vrouw hebben drie kinderen: twee zoons en een dochter. De tweede zoon studeert in Wageningen. Omdat de afstand tussen zijn woonplaats en het hoofdkantoor van Sodiaal in Parijs groot is, woont hij 4 dagen in de week in de Franse hoofdstad.

Kunnen melkveehouders onbeperkt B-melk erbij produceren?

"Nee, ze mogen maximaal 30% B-melk leveren en moeten vooraf opgeven hoeveel extra melk ze willen leveren, zodat Sodiaal rekening kan houden met de te verwachten volumes. Vorig jaar kon een aantal maanden overigens helemaal geen B-melk worden geleverd, wat gezien de markt alleen maar gunstig was voor de leden, want in de nazomer kwam Sodiaal melk tekort en werd alle melk onder het A-kwantum geschoven. Wie op andere tijden in het jaar B-melk produceert en niet binnen het opgegeven volume blijft, krijgt een C-prijs uitbetaald. Dat is de B-prijs minus 6 cent per kilo. "Een ontmoedigingsprijs dus", lacht hij. Hoe groot het totale volume B-melk bij Sodiaal vorig jaar was, kan Lacombe niet precies zeggen. "Door diverse omstandigheden bleef het al met al steken op een beperkt volume."

Sodiaal gaat verder met de A- en B-systematiek. Blijft het daarbij?

"Nee, we willen ook proberen een groter deel van de melkprijs minder volatiel te maken. De huidige lage prijzen maken het melken voor geen enkele veehouder erg interessant, maar voor de melkveehouders die extra willen groeien, wordt de situatie al helemaal onaantrekkelijk. De wereldmarktprijzen zijn extra laag, maar ook in andere tijden kan de zuivelmarkt erg schommelen. Daarom zoeken we naar extra instrumenten om schommelingen van de melkprijs te beperken. We kijken daarbij naar een mix van middelen, zoals het afdekken van het risico op de termijnmarkt. Ook willen we vaker afspraken maken met afnemers van onze ingrediënten, voor contracten met een vaste bandbreedte qua prijzen. Dat geeft hen meer voorspelbaarheid en ons een stabieler inkomen en stabielere marge. Wij zijn daar echter niet uniek in. Glanbia in Ierland werkt er al langere tijd mee."

Het afdekken van prijsrisico’s en dergelijke is mogelijk voor beperkte volumes, maar voor de hele plas van 5 miljard kilo lijkt het me bijna onmogelijk.

"Dat kan niet en bovendien willen we ons ook niet helemaal vastleggen. We willen onze leden beschermen tegen de scherpe schommelingen en de diepe prijsdalen, maar we willen ze ook ondernemer laten zijn. Daar komt bij dat het grootste volume van onze productie wordt afgezet op de binnenlandse markt. Daar hebben we wel te maken met een ander probleem, namelijk de enorme macht van het grootwinkelbedrijf ten opzichte van ons als zuivel. Anderzijds zijn de prijzen op de binnenlandse markt doorgaans veel minder volatiel. Dat is weer een voordeel. Een deel van onze leden, met name in het Centraal Massief en andere bergregio’s, produceert overigens ook speciale kazen met een Europese herkomstbescherming. Dit zijn producten met een hoge marge, waarvoor de markt ook minder volatiel is. Die beschermde producten dwingen ons wel weer om op veel plaatsen kleinschalige vestigingen aan te houden, want de kaas moet beslist in de eigen regio worden gemaakt en gerijpt."

Sodiaal produceert ook speciale kazen met een Europese herkomstbescherming, zoals Beaufort.</p>
<p><em>Foto: Sodiaal</em>
Sodiaal produceert ook speciale kazen met een Europese herkomstbescherming, zoals Beaufort.

Foto: Sodiaal

De zuivelsector kan zelf de meeste problemen oplossen als ik u zo hoor.

"Nee. De zaken die ik noemde gaan over de 'normale' markt. Voor uitzonderlijke omstandigheden, zoals met het Russische invoerverbod en andere crises, moeten we naar mijn mening ook betere afspraken maken in Europees politiek verband. Want waarom schommelen de melkprijzen hier in Europa zo heftig, terwijl de markt in de Verenigde Staten relatief stabiel blijft? Natuurlijk is de markt in de VS ook anders dan hier, en heeft die een heel eigen dynamiek, maar ook speelt mee dat men daar andere instrumenten heeft om de markt te reguleren, zoals een margebeschermingsprogramma."

De grootste zuivelcoöperatie in Frankrijk

Sodiaal heeft een omzet van €5 miljard en 4,74 miljard kilo melk, in 2015 de grootste Franse zuivelcoöperatie. Het heeft 12.577 ledenbedrijven met gemiddeld 370.000 kilo melk. Tot de onderneming behoren onder meer kaasmaker Entremont die veel last heeft gehad van het Russische embargo, weispecialist Euroserum en maker van drinkyoghurts en toetjes Yoplait, dat sinds kort ook toetjes naar China verkoopt.

De kaasdivisie is met een omzet van €1,7 miljard het grootst. Hiertoe behoort niet alleen Entremont, maar ook een groot aantal kleinere kaasmakerijen waar traditionele en Europees beschermde kazen worden gemaakt. Daarna volgt melk, room en boter met €1,3 miljard omzet.

De kaasdivisie is de grootste divisie van Sodiaal met een omzet van €1,7 miljard het grootst.</p>
<p><em>Foto: Sodiaal</em>
De kaasdivisie is de grootste divisie van Sodiaal met een omzet van €1,7 miljard het grootst.

Foto: Sodiaal

Is Sodiaal de enige coöperatie in Frankrijk die op deze manier bezig is?

"Andere coöperaties kijken wel met veel interesse naar wat wij doen en wij zijn transparant over onze aanpak, maar wij zijn verder met het nemen van concrete maatregelen dan zij."

Uw verhaal gaat over beschermingsmaatregelen, afdekken van risico’s. Sodiaal kan toch ook nieuwe markten ontwikkelen over de grens?

"We willen de komende jaren ook een groter deel van onze productie exporteren. Nu gaat ongeveer 25% van onze productie de grens over en 10% naar markten buiten de EU. We willen dat aandeel dus verhogen. We zoeken met name nieuwe markten in Azië, het Midden-Oosten en Afrika, kortom wat iedereen doet. Maar ook daar blijven we kwetsbaar voor de volatiliteit die de zuivelmarkt de laatste jaren kenmerkt. Ik denk niet dat we ten behoeve van de export heel hard moeten groeien, zoals jullie in Noord-Europa doen. Bovendien, krijgen jullie de komende jaren niet ook met uitdagingen te maken? Jullie hebben toch problemen met fosfaat?"

Door meer te exporteren, staan jullie ook sterker tegenover de machtige supermarkten, want dan kunnen jullie gemakkelijker kiezen met wie in zee te gaan.

"Dat is waar. Dat is dus ook een reden waarom we toch een groter deel export willen hebben. Maar hoe onze strategie daarin zal zijn, kan ik nog niet helemaal zeggen. We zijn nog bezig om een aangescherpte strategie voor de periode na 2020 uit te werken."
Lacombe houdt even in en vraagt zich af of hij toch niet een aanvullend accent moet leggen. "Uit wat ik nu heb gezegd kan de indruk ontstaan dat we defensief bezig zijn, in tegenstelling tot de manier waarop de zuivel bij jullie bezig is, maar dat wil ik toch tegenspreken. Ook wij werken hard een het versterken van het belang van onze leden, maar wel op een iets andere wijze dan bij jullie."

Sodiaal is de grootste Franse zuivelcoöperatie, maar niet het grootste Franse zuivelbedrijf. De particuliere ondernemingen Danone en Lactalis zijn groter. Maken die jullie het leven niet moeilijk?

Lacombe glimlacht: "Ik zou zeggen: integendeel. We kennen ze goed, Danone heeft het kantoor vlak achter ons. Doordat die andere bedrijven zo actief bezig zijn op de buitenlandse markt, zijn er voor ons vaak extra mogelijkheden op de interne Franse markt. Dat is natuurlijk ook een grote markt."

Laatste reacties

  • halbe

    Het systeem van A en B prijs voor de melk zit iets anders in elkaar dan in dit artikel staat beschreven. Wij leveren aan Sodiaal en hebben er dus me te maken.
    Na het afschaffen van het quotasysteem door de EU hebben de franse zuivelcoöperaties besloten om niet onbeperkt de melk van hun leden te verwerken. Er moest dus en rem worden ingebouwd. Sodiaal heeft besloten om het historische quotum op te delen in een A en een B referentie. 90% A melk met een min of meer gegarandeerde melkprijs en 10% B melk betaald naar de dagprijs voor boter en mager melkpoeder (dat kan dus zowel hoger als lager dan de A prijs worden uitbetaald). Alles wat boven het historische quotum wordt geleverd wordt als C melk gezien en wordt 60€/1000 l. betaald.
    Alle leden mogen extra melk aanvragen. Daarvoor moet wel eerst extra geld op de ledenrekening worden gestort, wat veel weerstand oproept. Voor gewone uitbreiding wordt die extra melk als B melk uitbetaald. Grote uitbreiders, die rekenden op een hoge wereldmarktprijs, hadden ineens een groot deel van hun melk die veel lager werd uit uitbetaald en kwamen in de problemen. Daarom heeft Sodiaal bijgestuurd om aan deze boeren tegemoet te komen en besloten dat maximaal 30% van de geleverde melk als B melk wordt uitbetaald. Jonge boeren kunnen tot 300.000 liter melk aanvragen die als A melk wordt uitbetaald.

  • halbe

    Om de zomerdip in de aanvoer op te vangen wordt alle melk die geleverd wordt in de maanden augustus - oktober als A melk uitbetaald, ook als het boven de refentiehoeveelheid uitkomt. (Kunt u het nog volgen?)
    In de praktijk heeft het tot gevolg dat iedereen een andere melkprijs ontvangt en dat veel leden het spoor bijster zijn. Zelf vraag ik me af hoe lang Sodiaal dit systeem blijft omarmen, want het resultaat is dat ze afgelopen jaar 1,5% minder(!) melk heeft ontvangen en veel melkveehouders zijn niet gemotiveerd om bij dit systeem te investeren.

  • Bennie Stevelink

    De prijs voor A-melk moet worden gemaakt met toegevoegde waarde producten. Dát is het kapitaal van de coöperatie. Dat boeren voor de levering van extra A-melk eerst moeten storten op de ledenrekening, het eigen vermogen van de coöperatie, lijkt mij dan ook terecht.

  • landboer

    Mij ook had hier ook gemoeten ,hadden we geen fosfaatrechten gekregen!

  • alco1

    Een addertje onder het gras is ook dat door hun quoterings systeem de melk ook verplicht geleverd wordt.

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.