Rundveehouderij

Achtergrond 1640 x bekeken

Gave kalfshuid geeft betere prijs

De huid van kalveren draagt steeds meer bij aan de totale waarde van kalveren. Het beperken van beschadigingen is daarom belangrijk voor het rendement.

Het is niet het eerste waaraan kalverhouders denken als het gaat om een kwalitatief goed kalf afleveren; behalve het karkas is ook de huid voor de slachterij van waarde. In toenemende mate, want de waarde van de huid verdubbelde in minder dan 10 jaar. Huiden brengen €25 tot €100 per vierkante meter op. Huiden van kalveren zitten wat waarde betreft gemiddeld aan de bovenkant; van grote runderen aan de onderkant. Huiden maken tussen de 12 en 17% van de totale waarde van het kalf uit.

Met kalfshuiden kunnen lederbedrijven het hogere segment bedienen (zie kader Kalfshuid basis voor hoogwaardig leer). Een kalfshuid heeft een aantal specifieke kenmerken, legt Daniel Rompa uit. Hij is directeur van Rompa Leder in Rijen. Rompa nam samen met kalverslachterij Vitelco in 2014 het failliete Hulshof in Lichtenvoorde over. Op die ­locatie vindt het looien plaats; op de ­locatie in Rijen wordt het leer verder ­bewerkt en afleverklaar gemaakt.

Vergeleken met de huid van stieren is de oppervlakte van de kalfshuid kleiner. “Meet een grote stierenhuid soms wel ­zeven vierkante meter; bij een kalf houdt het bij 3,5 meter wel op”, aldus Rompa. Verder is de huid dunner en zachter en de structuur fijner.

Nadelen voor verwerker

Voor de verwerker heeft een kalfshuid ook nadelen. De huid heeft bij de liezen een mindere kwaliteit. Bij een kalfshuid telt dat relatief zwaar door. Verder komt door de dunne, gevoelige huid het verwerken secuurder. “Daardoor zijn de productiekosten hoger.”

Voor de slachterij en de kalverhouder is het belangrijk dat de huid van het kalf zoveel mogelijk opbrengt. De beste huiden qua soepelheid, structuur en gaafheid zitten in de hoogste klassen, die vanzelfsprekend het meeste opbrengen. Een mindere kwaliteit door beschadigingen maakt volgens Henny Swinkels, directeur corporate affairs bij VanDrie Group, tot € 10 verschil in opbrengstprijs, mits er geen heel zware beschadigingen zijn. “Misschien geen groot bedrag per kalf, maar voor de hele sector blijft daarmee € 14 miljoen liggen.”

Kalfshuid basis voor hoogwaardig leer

Van kalfshuid naar lederen tas of schoen is een intensief en bewerkelijk proces. Het produceren van kalfsleer begint in de slachterij waar na het slachten de huid van het dier wordt gevild. De huid wordt geconserveerd door te drogen of te zouten. In de looierij wordt de huid eerst geweekt met kalk en water en worden haren verwijderd. Steeds vaker bieden slachterijen de huiden vers aan, zodat de looierijen verderop in het proces minder middelen hoeven te gebruiken.

De volgende stap is looien, waarbij de huidvezels worden omgezet in leervezels. Er zijn meerdere technieken. Bij de veelgebruikte chroomlooiing zijn verschillende chemische middelen bruikbaar. Door het middel trekt het leer samen, waardoor de vezelstructuur vaster wordt en leervezels ontstaan. Het tussenproduct heet wetblue vanwege de blauwgrijze kleur. Deze worden gesorteerd op grootte en kwaliteit.

De volgende stap is na-looien, waarbij onder andere vocht wordt afgeperst, geschaafd en gedroogd. Ook wordt in deze stap vaak een kleur aangebracht. Het tussenproduct krijgt de naam 'crust'. Tot slot is er de stap finishen, waarbij allerlei behandelingen worden gedaan zoals polijsten, walsen of prenten. Door combinaties van kwaliteit, kleur en afwerking worden honderden verschillende eindproducten gemaakt.

Gave kalfshuid geeft betere prijs

Werken aan gaafheid

De gaafheid is een aspect waar kalverhouders en slachterij samen aan kunnen werken. In het proces van houderij tot afleveren aan de looierij kan van alles misgaan. Kalverhouders, transporteurs en slachterij kunnen allen het aantal beschadigingen beperken. Voor de kalverhouder ligt de focus in de stal. Denk aan het voorkomen van ongedierte (zoals schurft en teken), een stalinrichting zonder uitstekende delen en spuitplekken.

Het lastige is dat beschadigingen op het oog niet altijd zijn te zien, maar pas later in het verwerkingsproces boven water komen. Zeker als het kalf op jonge leeftijd een beschadiging oploopt, vergroeit het grotendeels maar kunnen onderhuids nog littekens zitten. Zorgvuldigheid begint dus al met de opzet van een nuchter kalf.

Consequenties uitbetaling

Het werken aan een betere kwaliteit huid is ook in het belang van de kalverhouder: hoe hoger de waarde van het totale kalf, hoe hoger de uitbetalingsprijs of vergoeding. Swinkels benadrukt dat niet alleen een gave huid, maar ook andere factoren de faalkosten voor de slachterij doen dalen. Denk aan nuchter, schoon en stressvrij afleveren van kalveren.

VanDrie Group doet aan voorlichting richting kalverhouders. Bedrijven met structureel te veel afwijkingen kunnen een korting krijgen. Een directe koppeling tussen kwaliteit van de huid en de uitbetalingsprijs is er echter niet. Swinkels vindt de huidige systematiek voldoende om kalverhouders te motiveren.

De kalfshuid bepaalt een steeds groter deel van de waarde van het kalf. Een goede kwaliteit is nodig voor de hoogste opbrengst.
De kalfshuid bepaalt een steeds groter deel van de waarde van het kalf. Een goede kwaliteit is nodig voor de hoogste opbrengst.

Ook bij Vitelco – onderdeel van Pali – wordt gelet op de kwaliteit van de huid, maar dat heeft nog geen directe consequenties voor de uitbetaling. “Later in de verwerking is de huid niet meer terug te brengen naar een kalf”, legt Twan de Bie, manager financiën en projecten bij Pali uit. “Terwijl in een aantal gevallen dan pas blijkt dat er beschadigingen zijn.”

Financiële prikkels voor kalverhouders

Het bedrijf inventariseert de mogelijkheden dat wel te kunnen doen. Dat heeft twee redenen: het maakt het mogelijk in de keten beter op de kwaliteit te sturen, en Pali voorziet dat traceerbaarheid steeds belangrijker wordt voor afnemers van lederproducten. Pali bekijkt daarbij ook wat de mogelijkheden zijn van financiële prikkels voor kalverhouders. “Het is logisch om daar op te sturen. Nu betaalt de hele sector mee als een aantal kalverhouders te veel kalveren met beschadigingen aflevert.” Of en wanneer een dergelijk systeem operationeel kan worden, kan De Bie nog niet zeggen.

Van honderden naar twee leerlooierijen in Nederland

Nederland telt nog twee bedrijven die de ruwe huid bewerken (looien) en zes gespecialiseerde leerbedrijven die vanaf halffabricaat verwerken. De twee looierijen zijn Ecco in Dongen en Rompa Tanneries (voorheen Hulshof) van Vitelco / Rompa Leder. In de jaren '60 waren dat er nog honderden. De teruggang van het aantal looierijen is ingezet vanwege zware milieu-investeringen en de benodigde schaalvergroting.

Kalfsleer wordt vooral in het hogere segment gebruikt met gemiddeld hogere opbrengsten per vierkante meter. Belangrijke afnemers zijn Europese modehuizen in Frankrijk en Italië die er kleding, schoenen en tassen van maken. Leer afkomstig van volwassen runderen wordt ook voor meubelen gebruikt en in de vliegtuig- en auto-industrie. Kalfsleer is daar te kwetsbaar voor en de oppervlaktes zijn snel te klein.

Of registreer je om te kunnen reageren.