Rundveehouderij

Achtergrond 4063 x bekeken 4 reactieslaatste update:26 mei 2016

Alleen prijstrend is te voorspellen

De voorspellingswaarde van de melkprijzen is alleen maar afgenomen. Veehouders willen toch graag weten wanneer de prijzen gaan aantrekken.

Na de zomer gaat het beter. De meeste zuivelanalisten leken het er een paar maanden geleden over eens. In de tweede helft van dit jaar zouden vraag een aanbod op de wereldzuivelmarkt weer in balans komen. Hoe anders liggen de verwachtingen nu? De pakhuizen met kaas en melkpoeder liggen al behoorlijk vol en een tweede interventieronde laat deze voorraden alleen nog maar verder toenemen. Herstel van de markt wordt niet eerder verwacht dan eind dit jaar. Opnieuw blijken ontwikkelingen op de zuivelmarkt erg moeilijk in te schatten.

Kleine schommeling heeft grote gevolgen

Niets is zo veranderlijk als het weer. Toch lijkt de melkprijs gedurende het afgelopen decennium een aardig eind in de buurt te komen van deze veranderlijkheid. Sterker, het weer is slechts een van de factoren die een melkprijs, zoals de Nederlandse sterk gerelateerd aan de zuivelprijzen op de wereldmarkt, kunnen maken of breken. Jaarlijks gaat er zo’n 60 miljard kilo verwerkte melk de wereld over. Het gaat om nog geen 10% van de totale melkproductie wereldwijd. Een kleine schommeling in vraag of aanbod heeft dan ook al snel grote gevolgen. Olieprijzen, valutaontwikkelingen en politieke ontrusten kunnen het tij snel doen keren. FrieslandCampina geeft aan dat de belangrijkste melkprijsontwikkelingen door dit soort gebeurtenissen op de wereldmarkt worden bepaald.

Niet alleen in Europa lag de melkproductie afgelopen periode op een erg hoog niveau. Ook in de VS werd stevig doorgemolken.<br /><em>Foto: Henk Riswick</em>
Niet alleen in Europa lag de melkproductie afgelopen periode op een erg hoog niveau. Ook in de VS werd stevig doorgemolken.
Foto: Henk Riswick

Het is voor marktwatchers haast onmogelijk om met alle genoemde factoren rekening te houden. Toch wagen analisten van banken, accountantskantoren, belangenorganisaties en media zich regelmatig aan voorspellingen. De reacties, met name online, zijn niet van de lucht. Die reaguurders zien analisten, vooral als het om negatieve voorspellingen gaat, als onaantastbare bureauklevers die vanuit hun ivoren toren wel even vertellen hoe het allemaal zit. Het risico op afbreuk is voor analisten groot, al zijn het in de regel vaak wel de pessimisten die zich het hardst laten horen. Toch blijft de grote vraag waarom analisten zich überhaupt wagen aan dit soort voorspellingen?

Rabobank: alleen omslagmoment verschuift

Sectormanager Jan van Beekhuizen (44) buigt zich elke drie maanden over het kwartaalbericht van de Rabobank voor de melkveesector. Voor Rabobank is een melkprijsverwachting, inclusief scenarioanalyse daaromheen, van belang om een inschatting te kunnen maken van het verloop van de liquiditeit op het individuele bedrijf. De bank heeft analisten in de zeven belangrijkste zuivelproducerende en -exporterende landen of regio’s waaronder Nieuw-Zeeland, Europa en de Verenigde Staten. Het gaat volgens Van Beekhuizen om mensen die in genoemde regio’s zijn opgegroeid en feeling hebben met de lokale melkveehouderij. Samen komen deze analisten vier keer per jaar tot de Global Dairy Quarterly, waarvan het Nederlandse kwartaalbericht voor de melkveesector een afgeleide is.

In het kwartaalbericht van december zat ook de Rabobank ernaast. Hoewel; aan de trend verandert volgens Van Beekhuizen niets, alleen het omslagmoment komt verder weg te liggen. Daarvoor zijn verschillende factoren te noemen. Als eerste een minder sterke daling van de melkproductie in Nieuw-Zeeland dan verwacht. Ook in dit land lijken steeds meer veehouders ervoor te kiezen, ook in tijden van lage opbrengstprijzen, door te produceren om de omzet op niveau te houden. Daarbij bleek het negatieve effect van weerfenomeen El Niño op de melkproductie in dit deel van het zuidelijk halfrond tegen verwachting in tot nu toe beperkt. Tegelijk werd er op het noordelijk halfrond flink meer geproduceerd. Gecombineerd met een matige vraag, blijft het door de Rabobank verwachte nieuwe markt­evenwicht voorlopig buiten beeld. Sterker, met ook nog eens een extra Brusselse interventie kan het nog wel tot volgend jaar duren voordat er een nieuw marktevenwicht ontstaat.

De olieprijs is van grote invloed op de koopkracht in zuivelimporterende landen. De bewegingen in de olieprijs en de prijs voor mageremelkpoeder lopen deels parallel.

Veel melkveehouders hadden met dit scenario geen rekening gehouden. Na de zomer zou het beter worden, zo was de algemene consensus op basis van eerdere marktberichten. Van Beekhuizen begrijpt dat veel melkveehouders nu maatregelen moeten nemen. De bank heeft niet voor niets aangegeven te verwachten dat 30% van de melkveehouders dit jaar te maken krijgt met liquiditeitsproblemen. Tegelijkertijd wijst hij erop dat melkveehouders op basis van het laatste kwartaalbericht in de gelegenheid worden gesteld tijdig maatregelen te nemen.

Ten tijde van de melkquotering hebben melkveehouders jarenlang kunnen varen op een rustig verloop op de rekening courant. Dat is sinds 2008, het moment waarop de markt steeds meer werd vrijgegeven, wel anders. De Rabobank wil melkveehouders aansporen hun liquiditeitsplanning goed in de gaten te houden. Tijdelijk een cent meer of minder melkgeld moet het verschil niet kunnen maken.

Zuivel terughoudend

Opvallend wat betreft het bieden van marktinformatie, is de terughoudendheid van zuivelondernemingen. Ook door hen worden de marktberichten goed gelezen, maar zelf houden ze liever hun kaarten tegen de borst. Zo kiest FrieslandCampina er bewust voor het marktbericht in haar ledenblad door een externe zuivelanalist te laten schrijven. Leden krijgen tijdens de ledenbijeenkomsten een inkijkje in de eigen marktverwachtingen, maar uit concurrentieoverwegingen blijft de onderneming over het algemeen terughoudend. Wat naast de concurrentieoverwegingen ook meespeelt, is het mogelijke effect van een bericht op het marktsentiment. Vooral bij negatieve voorspellingen voor de lange termijn windt een deel van de veehouders zich op.

LTO-vakgroepvoorzitter Kees Romijn kan deze boosheid wel begrijpen. De meeste melk vindt volgens hem zijn weg wel. Wat betreft het laatste deel, kan een positief of negatief marktsentiment grote gevolgen hebben. Ook Van Beekhuizen kent deze reactie. Hij denkt niet dat de bank met haar marktberichten inkopers veel wijzer maakt. Die zijn over het algemeen al voldoende geïnformeerd. Mocht dat wel zo zijn, dan werkt het volgens hem vice versa. Dus een positieve prognose zou dan ook langer moeten doorwerken in een betere melkprijs.

'Informatiebehoefte melkveehouders is groot'

<strong>Naam:</strong> Kees Romijn, <strong>Plaats:</strong> Langerak, <strong>Functie:</strong> voorzitter LTO-melkveehouderij.<br /><em>Foto: Jan Willem Schouten</em>
Naam: Kees Romijn, Plaats: Langerak, Functie: voorzitter LTO-melkveehouderij.
Foto: Jan Willem Schouten

"De doorsnee melkveehouder doet nog weinig met marktvoorspellingen. Desondanks is de informatiebehoefte groot. De marges zijn klein en melkveehouders willen, met het oog op hun inkomens- en liquiditeitspositie, toch weten welke kant het op gaat. Het voorspellen van de melkprijs lukt tot nu toe zeer matig. Wat betreft trends gaat dat beter. Het vertrouwen voor de lange termijn staat nog steeds overeind. Er is wereldwijd een toenemende vraag en dat zal ook komende jaren zo blijven. Helaas loopt deze toename niet in rechte lijn mee met de stijging van de productie."

"Ik denk dat het goed is om marktsignalen door te blijven vertalen naar boerenerf, maar we zien tegelijk dat je als veehouder, door het aanpassen van je productie, niet in een keer de melkprijs met 10% kunt laten stijgen of dalen. Wel kan een veehouder proberen zijn out-of-pocket- kosten te minimaliseren en zijn omzet te maximaliseren."

'Voorspelling kunnen markt beïnvloeden'

Zuivelanalist Mark Voorbergen, verantwoordelijk voor de marktberichten in het ledenblad van FrieslandCampina, geeft aan dat niet valt uit te sluiten dat voorspellingen de markt beïnvloeden. Sterker, hij houdt regelmatig een verhaal voor grote groepen melkveehouders en is wel eens bang dat hij samen met collega’s, niet alleen het sentiment maar ook de volumes in de markt beïnvloedt. Als analisten met stelligheid beweren dat de melkprijs rond de Kerst weer op 35 cent zit, lopen ze volgens hem het ­risico dat ze, met het optimisme dat ze daarmee onder Europese melkveehouders creëren, direct hun voorspelling ondergraven. Daarom ontkomen analisten er volgens Voorbergen niet aan om in het publieke domein hun verhaal met een zekere terughoudendheid en veel mitsen en maren te doen.

Voorbergen is desondanks overtuigd van de meerwaarde van marktberichten. Iedere melkveehouder dient zich toch te verdiepen in de markt waarvoor hij produceert, ook als er geen direct contact is met de eindgebruiker. Al is het alleen maar voor de eigen liquiditeits- en investeringsplanning. Natuurlijk heb je bij een voorspelling te maken met aannames. Hoe verder weg de voorspelling, des te groter de kans dat er zaken veranderen. Het inschatten van het aanbod is stukken makkelijker dan de vraag. Politieke processen, de ontwikkeling van de olieprijs en voorraadposities in de keten laten zich moeilijk voorspellen. Dat betekent volgens Voorbergen niet dat er niet veel waarde zit in een beargumenteerde visie op de markt. Als een analist maar transparant is in de aannames die hij doet.

De containers met geëvaporeerde en gecondenseerde melk van FrieslandCampina Leeuwarden gaan via de MCS-containerhaven met binnenvaartschepen naar Rotterdam. Daar worden de containers overgeladen op zeeschepen. Op een binnenvaartschip, dat ongeveer 21 uur onderweg is, gaan meer dan 100 containers.<br /><em>Foto: Mark Pasveer</em>
De containers met geëvaporeerde en gecondenseerde melk van FrieslandCampina Leeuwarden gaan via de MCS-containerhaven met binnenvaartschepen naar Rotterdam. Daar worden de containers overgeladen op zeeschepen. Op een binnenvaartschip, dat ongeveer 21 uur onderweg is, gaan meer dan 100 containers.
Foto: Mark Pasveer

Relatief hoge kostprijs

Eerlijkheidshalve moet gezegd worden dat lang niet alle voorspellingen en verwachtingen uitkomen. De vele variabelen maken dit ook zo goed als onmogelijk. Toch is duidelijk dat een deel van de melkveehouders geholpen is met alle marktinfo die ze weten te bemachtigen. De kostprijs in Nederland is relatief hoog en de marges zijn klein. Zonder maatregelen is er niet veel voor nodig om problemen te krijgen met de cashflow. Je kunt in tijden van slechte melkprijzen net zo lang door melken tot het benodigde gezinsinkomen is behaald, maar er wordt als gevolg van deze strategie op ketenniveau veel waarde weggegeven. Wanneer je je verdiept in de markt en vooruitkijkt zijn er ook slimmere mogelijkheden om met marktvolatiliteit om te gaan.

Voor wat betreft de tweede helft van dit jaar is duidelijk dat melkveehouders zich schrap moeten zetten. Melkveehouders die hun kostprijs kennen, weten waar ze voorlopig aan toe zijn. Vriend en vijand lijken het er wel over eens dat de vooruitzichten voor de lange termijn goed zijn. Een gemiddelde wereldwijde vraagstijging per jaar van 2% biedt perspectief. Maar tegelijk gaat het goed mis als de productie in één jaar met 3,5% toeneemt. Rabobank rekent bij financieringsvraagstukken desalniettemin nog steeds op basis van een gemiddelde melkprijs van 34,5 cent en Van Beekhuizen maakt duidelijk dat de Rabobank voorlopig niet van zins is aan deze melkprijsverwachting te tornen.

‘Markt Europees inschatten en sturen’

<strong>Naam:</strong> Harm Wiegersma, <strong>Plaats:</strong> Rinsumageest, <strong>Functie:</strong> voorzitter NMV.<br /><em>Foto: Mark Pasveer</em>
Naam: Harm Wiegersma, Plaats: Rinsumageest, Functie: voorzitter NMV.
Foto: Mark Pasveer

“We moeten ervoor zorgen dat het Europese Milk Market Observatory (MMO) meer invloed krijgt en verder kan professionaliseren. Een goede inschatting en sturing van de markt moet je op Europees niveau aanpakken en niet nationaal. Ik erger me aan markberichten die telkens weer veranderen. Sommige analisten lijken te werken met een foutenmarge van 100%. Vroeg of laat komt er natuurlijk altijd wel wat uit. Ik zie de markt voorlopig niet beter worden, ook al verwacht de Rabo dat het eind dit jaar of begin volgend jaar weer beter wordt."

"Hier in de omgeving komen steeds meer bedrijven te koop en ik verwacht dat een fors aantal melkveehouders gaat stoppen. Misschien is invoering van de fosfaatregels dan wel helemaal niet meer nodig. Bij de huidige melkprijzen komt niemand goed uit wat betreft zijn liquide middelen. Mijn boerenverstand zegt dat het goed is om voorlopig een pas op de plaats te maken.”

Laatste reacties

  • Foxxy

    Het enige positieve wat ik tussen de regels door lees, is dat banken m beginnen te knijpen! Immers met een lagere melkprijs financieren doet afbreuk aan de verwachting! Daarnaast, als fosfaatrechten worden ingevoerd, zou er wel eens een vlotte daling van de grondprijs, die al zakkende is, versneld kunnen worden. Daardoor krimpen de onderpanden onder de bedrijven, en met onze liquiditeitsposities beginnen dan de poppen pas echt te dansen

  • Peerke1

    Foxxy, de soep wordt niet zo heet gegeten en geef mij liever vaste grond onder mijn voeten dan al die luchtbellen, de fosfaatrechten, want geloof mij die fosfaatrechten zullen geen lang leven hebben en dus in rook opgaan.

  • tonny60

    Er is altijd wel een reden waarom voorspellingen niet uitkomen
    Jammer voor degene die er hun inkomen van moeten halen

  • landboer

    Het wordt gewoon na de volgende zomer weer beter...
    Grondprijzen dalen? Hier stijgen ze nog eerder!

Of registreer je om te kunnen reageren.