Rundveehouderij

Achtergrond 4275 x bekeken 4 reacties

Boeren in de polder met permacultuur

Permacultuur is actueel in de wereld van de alternatieve landbouw. In Nederland beperkt het zich nog tot vooral moestuinen en kleinschalige projecten. Toch zijn er al veehouders mee aan de slag gegaan.

Permacultuur: een samenvoeging van de woorden permanente agricultuur en permanente cultuur. Het idee van deze uit Australië afkomstige vorm van holistische landbouw is 'integraal denken'. Aanhangers van deze stroming die wereldwijd aandacht trekt in alternatieve kring, willen voedsel produceren in een zo natuurlijk mogelijk ecosysteem. Permacultuur is het tegenovergestelde van monocultuur. In de meeste gevallen gaat het om gezamenlijke (moes-)tuinen, maar ook om ecodorpen, voedselbossen, schoon waterprojecten of organische kwekerijen.

In alle gevallen gaat het om een eigen ontwerp van een functioneel ecosysteem. Daarnaast zijn er ook woningbouwprojecten en bijeenkomsten, zoals 'sociale permacultuur'. Van 6 tot en met 8 mei vindt in ecodorp Ppauw in Wageningen (Gld.) de Permacultuur Gathering 2016 plaats. Genoeg reden voor Boerderij om eens te kijken of de landbouw iets van permacultuur kan leren.

Permacultuur is ook in reguliere landbouw mogelijk

Feit is dat de meeste permacultuurprojecten vrij kleinschalig zijn. "Maar dat betekent niet dat permacultuur en grotere projecten niet samengaan", zegt Irma Abelskamp van Leerschool Permacultuur Friesland. "Ook in de reguliere landbouw is het mogelijk. Maar de boeren hier zien te weinig voorbeelden van permacultuur. Dat is jammer. Ze moeten veel meer leren over kringloopdenken; de bodem en ecosystemen."

Toch zijn er enkele voorbeelden. Een van hen is melkveehouder Jaring Brunia in Rauwerd (Fr.). Brunia heeft een bedrijf met 60 melkkoeien, 25 stuks jongvee en 40 hectare land en implementeert sinds 2014 permacultuur in zijn bedrijfsvoering. Zijn ouders hadden 10 jaar geleden een melkveebedrijf van toen gemiddelde grootte - 65 melkkoeien, 45 hectare land. Maar Brunia wilde het bedrijf niet op dezelfde reguliere manier voortzetten. Daarom verkocht hij quotum en melkvee. Alleen jongvee en grond hield hij aan.

Toen Brunia in aanraking kwam met het Pure Graze-concept, jaarrond weiden op kruidenrijk grasland, werd de afstand tussen landbouw en permacultuur kleiner.</p>
<p><em>Foto: Anne van der Woude</em>
Toen Brunia in aanraking kwam met het Pure Graze-concept, jaarrond weiden op kruidenrijk grasland, werd de afstand tussen landbouw en permacultuur kleiner.

Foto: Anne van der Woude

Brunia: "Ik studeerde plattelandsvernieuwing en rentmeesterschap en ging me realiseren dat ik toch iets met de boerderij wilde." De landbouwkennis ontbrak nog, maar Brunia wist wel dat kunstmest- en antibioticagebruik hem tegenstonden. Toen kwam hij in aanraking met permacultuur. "Het interesseerde me en ik volgde een cursus in Engeland. Het was wel veel op moestuintjes geënt, maar ik richtte me op grotere voorbeelden: veehouders met een redelijke bedrijfsomvang. Toen werd het concreter. Zeker toen ik in aanraking kwam met het Pure Graze-concept: jaarrond weiden op kruidenrijk grasland. Het maakte de afstand landbouw/permacultuur kleiner."

Geen officiële spelregels voor bedrijfsvoering

Permacultuur heeft geen 'keurmerk' en dat maakt de bedrijfsvoering enigszins vrijblijvend. Ondernemers proberen het zo veel mogelijk toe te passen, maar soms botsen ze met de praktijk. Dat is bij Brunia niet anders. Een voorbeeld hiervan is biodiversiteit. Hij koos ervoor om geen bomen in het grasland te planten, iets wat op zich prima zou passen bij de permacultuur. Maar bomen zijn slecht voor de weidevogels waarvoor de veehouder 1 hectare van zijn land onder water heeft gezet.

Maar er is meer wat Brunia wél doet. Zo strooit hij geen kunstmest. De bemesting komt alleen van de koeien zelf. De 'begrazing' is echter het belangrijkste. Als de koeien geweid worden, staan ze nooit langer dan een halve dag op één stuk land. "Ik moet vaak als een soort boswachter het land in om het stroomdraad te verzetten en de koeien te verhuizen. Dat is arbeidsintensief, maar het is veel beter voor de bodem. Door het snelle schuiven kan het andere gras rusten." De bodem blijft sowieso al in een betere conditie doordat de koeien op kruidenrijk grasland lopen."

Een ander belangrijk punt van permacultuur is kringloopdenken. Concreet: geen voer aanvoeren en geen mest afvoeren. Dat eerste lukt in de praktijk (nog) niet, maar voor Brunia is het zeker een doel. "Nu zit ik nog op 750 kilo krachtvoer per koe per jaar, maar dat wordt elk jaar minder."

Brunia koos ervoor geen bomen in het grasland te planten, iets wat op zich prima zou passen bij permacultuur. Maar bomen zijn slecht voor de weidevogels, waarvoor de veehouder 1 hectare van zijn land onder water heeft gezet.</p>
<p><em>Foto: Anne van der Woude</em>
Brunia koos ervoor geen bomen in het grasland te planten, iets wat op zich prima zou passen bij permacultuur. Maar bomen zijn slecht voor de weidevogels, waarvoor de veehouder 1 hectare van zijn land onder water heeft gezet.

Foto: Anne van der Woude

Permacultuur kan antwoord zijn op kapotte bodem

Blijft over de vraag: is permacultuur realistisch binnen de landbouw en kan de boer er een boterham mee verdienen? Irma Abelskamp is helder: "Het huidige systeem is verwrongen en leidt tot een 'kapotte bodem'. Permacultuur is een antwoord op dit probleem. Nu wordt de oplossing alleen maar in technologie en efficiency gezocht. Wij zouden daarom heel graag proeven doen, ook op grotere bedrijven."

Het bedrijf van Brunia rendeert alvast, maar hij geeft ook aan dat het niet overal uit kan. "Reëel gezien heeft een bedrijf met 100 melkkoeien minstens 70 hectare land nodig. Anders is een gesloten kringloop niet mogelijk. Ook kunnen Holstein-koeien met zoveel gras niet uit. Daarnaast heb ik 0,0% techniek op mijn bedrijf. Al mijn geld heb ik in kennis gestopt. Dat wil niet iedereen."

Laatste reacties

  • DJ-D

    65 naar 60 koeien. Van 45 naar 40 ha. Achteruit boeren is ook boeren....

  • r.haijtink1

    Vind het een nobel streven om geen kunstmest en voer aan te willen voeren! Maar zolang je via melk en vee wel mineralen afvoert ben je uiteindelijk wel je bodemvoorraad aan het opmaken. Helaas (nog) geen duurzame kringloop dus! Het is misgegaan toen de mens in de stad is gaan wonen en poep en plas via rivier of riolering word afgevoerd...

  • gerben5

    @DJ-D
    achter elkaar aan rennen naar meer,groter en nog meer geeft ook wat problemen

  • DJ-D

    @gerben5 nee tuurlijk als het gebruikt wordt als doel i.p.v middel om kosten over meerdere ha/liters uit te smeren dan geeft het ook problemen. Absoluut.

Of registreer je om te kunnen reageren.