Rundveehouderij

Achtergrond 4249 x bekeken 5 reacties

Voedergranen zijn prima krachtvoervervanger

Melkveehouders kunnen als derde gewas kiezen voor graan. Granen leveren veel energie en vervangen een deel van het krachtvoer.

Met graanteelt kunnen melkveehouders ook voldoen aan de vergroeningseisen voor de teelt van een derde gewas. Het telen van granen geldt alleen voor gewasdiversificatie en niet voor het inrichten van 5% van het bouwland als ecologisch aandachtsgebied.

Een graangewas past goed in de vruchtwisseling met gras-klaver. Graan is een product met veel energie met een laag eiwitgehalte. Melkveehouders kunnen graan inzetten voor gedeeltelijke of volledige krachtvoervervanging. Daarvoor is opslaan van graankorrels en deze voeren als geplet graan de methode.

Voor voergraan kunnen veehouders kiezen uit twee graantypes: naaktzadigen (tarwe, triticale en rogge) en bedektzadigen (gerst en haver). Tarwe en triticale leveren de meeste VEM per kilo droge stof, maar het hangt van de grondsoort af welk graan het beste gedijt. Op veen, zandgrond en klei op veen zijn wintertriticale of zomergerst de beste keuze. Triticale is een kruising tussen tarwe en rogge, waarbij de productiviteit van tarwe met een hoge drogestofopbrengst wordt gecombineerd met de vorst-, droogte- en ziekteresistentie van rogge. Voor klei en löss komen wintertriticale, zomergerst en winter- en zomertarwe in aanmerking. Wintergraan is productiever, zomergraan is makkelijker in het voorjaar te bemesten.

Let hierop bij graanteelt

- Graanteelt geldt alleen voor gewasdiversificatie en niet voor ecologisch aandachtsgebied.
- Voor een optimaal rantsoen moet de veehouder bij een lage bemesting de OEB van het eigen graan lager inschatten.
- Droog graan na als de weersomstandigheden tijdens de oogst ongunstig zijn. Dat betekent wel ­extra kosten.
- In de graanopslag kunnen schimmels aflatoxine produceren. Dit kan problemen geven bij melklevering.
- Graan met meer dan 18% vocht is voor sommige pletmachines moeilijk te pletten.
- Vul het rantsoen aan met voldoende eiwit, want voergraan is eiwitarm.

Voor de onkruidbestrijding zijn in de raskeuze vroegheid in grondbedekking en bladrijkdom van belang. Wintertarwe en wintertriticale kunnen vanaf half oktober tot half november worden gezaaid. Zomertarwe in februari tot half april en zomergerst in maart tot eind april. Voor zaaihoeveelheid is de richtlijn: 140 tot 160 kilo per hectare voor wintertarwe en wintertriticale en 150 tot 180 kilo voor zomertarwe en 125 tot 135 kilo voor zomergerst. Veehouders kunnen inzaaien met een pijpenzaaimachine of een grasinzaaimachine.

Bij graanteelt voor krachtvoer is een optimale bemesting nodig voor goede zaadopbrengst. De adviesgift voor triticale en zomertarwe op zand ligt rond 150 kilo N per hectare, afhankelijk van de bodemvoorraad. Op klei ligt de gift enkele tientallen kilo’s lager. Wintertarwe is zwaarder te bemesten, met een groter risico op legering. De adviesgift voor zomergerst is circa 100 kilo N per hectare, op klei enkele tientallen kilo’s lager. Omdat bij granen voor zaadteelt het gewas langer blijft staan dan bij gps, vraagt het bestrijden van afrijpingsziekten meer aandacht. In het algemeen zijn weinig gewasbeschermingsmiddelen nodig, waarbij tarwe het gevoeligst is voor ziekten en triticale veel minder last heeft van ziekten en plagen.

Voergraan kan net als andere granen met een maaidorser worden geoogst. <br /><em>Foto: Henk Riswick</em>
Voergraan kan net als andere granen met een maaidorser worden geoogst. 
Foto: Henk Riswick

Oogsten en opslaan

Voergraan kan net als andere granen met een maaidorser worden geoogst. Om broei in de opslag te voorkomen, is een vochtgehalte van het graan onder 14 procent optimaal. Een eerste voorwaarde hierbij is het juiste oogstmoment. De graankorrels moeten oogstrijp en voldoende ingedroogd zijn met 15 tot 17% vocht in de korrel. Als gedorst graan te vochtig is om op te slaan, is nadrogen nodig. Dat kan bij een voerleverancier of in een veldschuur of silo met beluchting.
Bij graanteelt voor krachtvoervervanging heeft geplet graan de voorkeur boven gemalen graan. Het heeft een hoger percentage bestendig zetmeel en dat verkleint de kans op pensverzuring. Veehouders kunnen van geplet graan maximaal 4 tot 6 kilo per koe per dag verstrekken en van gemalen graan maximaal 2 tot 3 kilo om pensverzuring te voorkomen. Dit blijft wel rantsoenafhankelijk. Veehouders kunnen zelf een pletinstallatie aanschaffen of het graan laten pletten door een loonwerker met een mobiele pletmachine. Het is belangrijk om geplet graan niet te lang te bewaren, bij voorkeur maximaal twee tot drie weken, voordat veehouders het aan hun koeien verstrekken. Het kiempje van geplet graan kan ranzig worden, waardoor de voeropname vermindert. Ook neemt de voederwaarde na pletten af.

Voederwaarde

De voederwaarde van verschillende graansoorten is zeer constant, analyses zijn dan ook niet nodig. Tarwe, triticale en rogge leveren met 1.235, 1.223 en 1.182 de meeste VEM per kilo droge stof. Gerst en haver hebben een kroonkafje om het zaad, waardoor de ruwe celstof in de korrel hoger is en de verteerbaarheid lager. Daardoor is de VEM-inhoud van gerst en haver lager dan van tarwe, triticale en rogge. Ook het zetmeelgehalte van gerst is lager. Het eiwitgehalte van tarwe en triticale is het hoogst, maar dit gehalte hangt sterk af van het bemestingsniveau.

'De tarwe draagt bij aan een hoger eiwitgehalte en een goede conditie van het melkvee'

Graan bevat veel snelle energie en past goed bij stalrantsoenen met tragere gras­(klaver)kuilen om het rantsoen te optimaliseren. Bestendig zetmeel in geplet graan is geschikt voor voeren van hoogproductieve koeien of koeien in begin van de lactatie. Vervanging van krachtvoer door graan verhoogt de melkproductie en het vetgehalte niet, kan het eiwitgehalte wel verhogen en bespaart op krachtvoerkosten.

Naast monoteelt ook mengteelt

Naast monoteelt van graan voor krachtvoer, komen mengteelten van graan met bijvoorbeeld voedererwten of veldbonen, ook in aanmerking voor gewasdiversificatie (gewascode kiezen van het gewas welke het hoofdbestanddeel uitmaakt van het mengsel).
De vlinderbloemige in de mengteelt zorgt voor 0,5 tot 1% eiwit. De totale DVE van een mengteelt is hoger vergeleken met pure graanteelt. De OEB, onbestendige eiwitbalans, wordt positief. Dat levert een evenwichtiger krachtvoer op dan alleen graan.

'Koeien goed in conditie met geplette tarwe'

Christiaan van Vilsteren (37) in Oostwold (Gr.) houdt in maatschap 600 melk- en kalfkoeien en 450 stuks jongvee.</p>
<p><em>Foto: Jan Willem van Vliet</em>
Christiaan van Vilsteren (37) in Oostwold (Gr.) houdt in maatschap 600 melk- en kalfkoeien en 450 stuks jongvee.

Foto: Jan Willem van Vliet


Maatschap Van Vilsteren teelt graan in eigen beheer om een deel van het krachtvoer te vervangen. "Zelf wintertarwe telen om te verwerken tot koeienvoer is goedkoper dan graan of krachtvoer kopen", zegt Christiaan van Vilsteren. Het bedrijf heeft voldoende grond voor gras en de zware kleigrond is meer geschikt voor granen dan voor maisteelt. "We telen zelf 30 hectare snijmais, de rest kopen we aan."

Voordat Van Vilsteren geplette tarwe verstrekt, voert hij gemalen tarwe. "Het rantsoen met gemalen tarwe werd te snel, geplette tarwe verteert rustig en ondervangt dat probleem". legt hij uit. Van Vilsteren heeft ook goede ervaringen met zomergerst als GPS in de kuil. "Dat is prima voer, waarbij de voederwaarde wel lager is dan van geplet graan, maar zomergerst past niet altijd in het bouwplan."

Van Vilsteren dorst zelf de wintertarwe en bewaart de tarwe los in een schuur. Elke twee weken komt loonwerker Wieringa uit Bedum met zijn pletmachine om de gedorste tarwe te pletten. "Per keer gaat het om 12 tot 14 ton geplette tarwe die we opslaan in een krachvoersilo. We vullen het basisrantsoen aan met tarwe en verstrekken het rantsoen met de voermengwagen.” Meestal is de tarwe droog genoeg te oogsten. "Als het drogestofgehalte hoger is dan 17%, zuren we de tarwe aan of drogen we het product in de schuur met hete lucht", zegt Van Vilsteren. Het melkvee krijgt jaarrond 1,5 tot 2 kilo geplette tarwe per koe per dag. "De tarwe draagt bij aan een hoger eiwitgehalte en een goede conditie van het melkvee."

Welke voedergewassen zijn het geschiktst als derde gewas, naast gras en mais? En waarom moet je dat ook al weer telen? Wie is daarvan vrijgesteld? Lees het op boerderij.nl/derde-gewas.

Laatste reacties

  • farmerbn

    Stikstofadvies hier voor wintertarwe: 30 kg N per ton zaadopbrengst -/- bodemvoorraad en nalevering.

  • mtseshuis

    oud nieuws, teelt door akkerbouwer laten verzorgen of gewoon van hem kopen geeft hoogste opbrengst per hectare. Nieuwmelkte koeien kunnen prima 6 kg per dag geplette tarwe via robot&voerbox opnemen zonder problemen en minimale eiwit aanvulling (standaard aanvulling is voldoende).
    Na 200 dagen of beneden 20 kg geen geplette tarwe voeren, daarom ook niet aan het voerhek voeren, of groepen maken en alleen bij hoogproduktief, maar is nog niet ideaal, ideaal en goedkoopst is via individuele tabel (krachtvoerbox dus..) Hogere giften wordt moeilijk, want dan neemt opname af, om het product, of de koe zelf kan het prima.

  • flyinghollander

    anders maak je soda korn,heb je meteen buffer

  • xw

    Zo is het mtseshuis, oud nieuws en niet aan beginnen. We hebben dit ooit ook gedaan , behalve een hoop gedoe levert het niks op. Past inderdaad niet aan het voerhek. Je kunt inderdaad nog beter een afspraak maken met een akkerbouwer.
    En wat nog eenvoudiger, zonder risico en goedkoper is bij de huidige tarweprijs, is o.i. gewoon gemalen tarwe of geplette tarwe kopen bij je voerleverancier en deze in een silo laten blazen. Geen trammelant met bewaren, ongedierte, pletten enz.enz.

  • landboer

    Aflatoxine, meen dat dat alleen in mais voorkomt?

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.