Rundveehouderij

Achtergrond 3511 x bekeken 3 reacties

Rode klaver: makkelijke teelt, past op veel grondsoorten

Al heeft rode klaver niet de hoogste VEM-opbrengst, de melkveehouder kan het gewas eenvoudig in eigen beheer telen en goed verwerken in de graskuil.

Met een monoteelt van rode klaver kunnen melkveehouders ook voldoen aan de vergroeningseisen voor de teelt van een derde gewas. Deze 2- tot 4-jarige teelt geldt zowel voor gewasdiversificatie als ecologisch aandachtsgebied. In de biologische veehouderij is veel ervaring met de teelt van gras-rode klaver, maar de teelt van 100% rode klaver is nog een bijzonderheid op melkveebedrijven.

Rodeklaverteelt past op de meeste grondsoorten, maar is minder geschikt op natte, stugge klei en lichte zand- en dalgronden. Op zandgrond mag de pH niet lager zijn dan 5,0. "Het beste is om een mengsel van tetraploïde en diploïde rode klaverrassen te zaaien. Dat garandeert een vlotte dichtgroei van het gewas en een hoge opbrengst", zegt Sebastiaan de Swart, ruwvoerspecialist van DSV zaden, die onder meer Taifun (tetraploïd) en Milvus (diploïd) in het assortiment hebben. "Taifun laat een hoge opbrengst zien in de eerste twee sneden. Daarnaast is dit ras goed wintervast en klaverkankerresistent." Milvus heeft een hoge drogestof­opbrengst in het tweede jaar en is een ­'mattenklee' ofwel een persistenter ras. "Het zorgt voor een hoge zodedichtheid, waardoor onkruiden weinig kans krijgen", zegt De Swart.

Voor een optimale stikstofbinding is het belangrijk rode klaver altijd ­geënt met rhizobiumbacteriën te zaaien. Inzaai is mogelijk in maart en april. Bij inzaai is het voor een goede opkomst belangrijk niet te diep (0,5 tot 1 centimeter) te zaaien. Voor een goede grondbedekking is 20 tot 25 kilo zaaizaad per hectare nodig.

Let hierop bij rodeklaverteelt

- Voor de vergroeningspremie is monoteelt van rode klaver verplicht. Een mengteelt met gras is niet toegestaan.
- Rode klaver is zeer gevoelig voor de meeste herbiciden, onkruidbestrijding is daarom lastig, afgezien van herbiciden als Buttress, die de klaver sparen.
- Gebruik rode klaver vooral voor maaiweides, omdat het gewas minder standvastig is dan witte klaver.
- Zaai op kopeinden van het rodeklaverperceel gras in voor een sterke zode, want klaver is rijgevoelig.
- Let bij rantsoenberekeningen op de onderschatte voederwaarde van rode klaver op papier.

Voldoende kali en fosfaat

Vanwege het stikstofbindend vermogen van rode klaver heeft dit gewas geen ­extra stikstof nodig. Dat heeft ook geen effect op de drogestofopbrengst. Rode klaver neemt deze stikstof weliswaar op, maar dit gaat ten koste van de symbiotische N-binding. Ten minste als de juiste rhizobiumsoort (Rhizobium trifolii) in voldoende mate aanwezig is. Rode klaver stelt wel vrij hoge eisen aan de kali-, fosfaat- en kalktoestand. Gemiddeld vraagt rode klaver per hectare 30 kilo N, 75 P2O5 en 250 kilo K2O aan bemesting. Een jaarlijkse gift van 50 kuub runderdrijfmest dekt gemiddeld de fosfaat- en kalibehoefte (afhankelijk van de gehaltes in de mest). Telers verdelen de drijfmestgift vaak over de eerste twee sneden. Soms is bijmesten met kali en fosfaat nodig. Vooral op zandgronden kan een kalkbemesting de opbrengst van rode klaver verhogen.

Rode klaver is gevoelig voor de meeste herbiciden, teel daarom rode klaver alleen op land dat redelijk onkruidvrij is. Rode klaver kan worden aangetast door klaverkanker (Sclerotinia trifoliorum) met pleksgewijze verwelking van het gewas en zwarte sporenhoopjes op de stengels. Door een ruime vruchtwisseling met een minimale rotatie van 6 jaar is klaverkanker te voorkomen. Verder kan in de nazomer en herfst echte (Erysiphe trifolii) en valse meeldauw (Peronospora trifoliorum) optreden. Ook is aantasting door stengelaaltjes (Ditylenchus dipsaci) en het klavercysteaaltje mogelijk. De teelt van rode klaver kan problemen met emelten en ritnaalden in het volggewas in de hand werken.

Voor de vergroeningspremie is een monoteelt rode klaver verplicht. Een gras-klavermengsel volstaat daarvoor niet.<br /><em>Foto: DSV zaden</em>
Voor de vergroeningspremie is een monoteelt rode klaver verplicht. Een gras-klavermengsel volstaat daarvoor niet.
Foto: DSV zaden

Oogsten en opslaan

Onder normale omstandigheden kunnen veehouders rode klaver 3 tot 4 keer per jaar oogsten. Het opbrengstniveau is in zuiver maaibeheer hetzelfde als van gras: 10 à 12 ton droge stof per hectare per jaar. In het eerste jaar is dat vaak lager. Het gewas is goed te maaien met een schotelmaaier, bij voorkeur uitgerust met een kneuzer. Het kneuzen zorgt voor een vlotte, gelijkmatige droging van het stengelige product. Het beste tijdstip voor de eerste snede is het moment waarop de bloeiknoppen beginnen te verkleuren. De maaihoogte is vergelijkbaar met die van grassen. Omdat de blaadjes snel drogen en afbreken is het belangrijk zo weinig mogelijk te schudden. Na 1 à 2 dagen drogend weer kunnen veehouders rode klaver in een rijkuil opslaan of tegelijkertijd met een grassnede inkuilen. Het product laten hakselen is de beste keuze. Bij het gebruik van de opraapwagen is het nodig de snijmessen in te schakelen, zodat het gewas in stukken gesneden wordt.

Voederwaarde

Het RE-gehalte van rode klaver is met ­
17 tot 19% hoger dan dat van gras. Klaverkuil heeft een ruwecelstofgehalte dat vergelijkbaar is met dat van graskuil; het as-gehalte is meestal hoger. De verteerbaarheid van rode klaver varieert tussen 63 en 70% en is iets lager dan van graskuil en maiskuil (gemiddelde verteerbaarheid van 74 procent). De energiewaarde van rode klaver is met een gemiddelde van 700 tot 800 VEM niet hoog. “In de praktijk presteren koeien beter op rode klaver dan volgens de voederwaarde op papier te verwachten is”, zegt Nick van Eekeren, senior onderzoeker veehouderij van het Louis Bolk Instituut.

'In de praktijk presteren koeien beter op rode klaver dan volgens de voederwaarde op papier te verwachten is'

De DVE- en OEB-waarden zijn niet hoger dan bij graskuil. De opname van rodeklaverkuil is wel zo'n 10% hoger dan van graskuil, mits beide kuilen zijn gehakseld, vergelijkbaar zijn in ruwecelstofgehalte en even ver zijn voorgedroogd. Dit verschil is vermoedelijk toe te schrijven aan hogere verteringssnelheid. De hogere opneembaarheid compenseert de lagere energiewaarde in relatie tot de potentiële ruwvoermelkproductie. Klaver-voordroogkuil heeft geen specifieke invloed op de melkproductie en het melkvet- en melkeiwitgehalte. Het omega-3 vetzurengehalte in de melk is hoger.

Rode klaver in lasagnekuil met gras

Rob Steenbergen (46) in Berlicum (N.-Br.) houdt 155 melk- en kalfkoeien en 90 stuks jongvee op 55 hectare grond, waarvan 29 ha mais, 22 ha gras en 4 ha rode klaver.<br /><em>Foto: Bert Jansen</em>
Rob Steenbergen (46) in Berlicum (N.-Br.) houdt 155 melk- en kalfkoeien en 90 stuks jongvee op 55 hectare grond, waarvan 29 ha mais, 22 ha gras en 4 ha rode klaver.
Foto: Bert Jansen

Melkveehouder Rob Steenbergen voldoet aan de vergroenings­eisen met 4 hectare 100% rodeklaverteelt.
"Ik heb ook luzerne overwogen, maar die teelt leek mij minder makkelijk dan rode klaver", zegt Steenbergen, die vorig jaar voor het eerste de rode klaver teelde. "De klaver kwam goed op en ­bedekte vrij snel de bodem. Het onkruid in de eerste snede heb ik na het afmaaien van deze snede niet weer gezien."

De inzaai van de rode klaver was op 20 april 2015. Voor inzaai is de groenbemester die op dit perceel stond ondergewerkt. Steenbergen heeft bemest met 25 kuub stalmest. "Na de eerste en tweede snede heb ik aanvullend bemest met 200 kilo kali-40 en 40 kilo tripelsuperfosfaat. Extra stikstof is niet nodig." De veehouder heeft een mengsel van een tetraploïd en diploïd ras gezaaid.

Steenbergen heeft de rode klaver gemaaid op 1 juli, 3 augustus en 10 september. Voor een goede hergroei liet hij een stoppel van 8 centimeter staan. De rode klaversneden zijn tegelijkertijd met de grassneden in laagjes ingekuild. De opbrengst was circa 2.500 kilo droge stof per snede. "Het in laagjes inkuilen kost de loonwerker wel iets meer tijd, maar daarna is het voeren uit één kuil wel gemakkelijk”, zegt Steenbergen. Hij noemt als nevenvoordeel dat hij rode klaver tegelijk met gras kan inkuilen. Omdat rode klaver zowel geldt voor gewasdiversificatie als voor ecologisch aandachtsgebied, beurt Steenbergen bijna €6.000 vergroeningspremie voor de inzaai van 4 hectare.

Welke voedergewassen zijn het geschiktst als derde gewas, naast gras en mais? En waarom moet je dat ook al weer telen? Wie is daarvan vrijgesteld? Lees het op boerderij.nl/derde-gewas.

Laatste reacties

  • Nick1983

    Sorry hoor, maar volgens mij buitengewoon ongunstig voor je kringloopwijzer. Om een goed kringloopwijzer resultaat te behalen is hoog VEM met laag ruw as het eerste vereiste...

  • koeboertje

    Nee juist positief voor de klw ,want je hoeft geen stikstof te geven , en de koeien vreten het heel graag zodat ze iets meer melk geven als bij mij op een rode grasklaver perceel gegraasd hebben is mijn ervaring

  • Nick1983

    Ja ... alleen je moet in de kringloopwijzer invullen hoeveel klaver je heb. Hoe meer je invult, hoe ongunstiger het is. De kringloopwijzer bedenkt namelijk dat klaver stikstof uit de lucht / bodem haalt en ziet dat als "bemesting".

    Net zoiets als dat ik op veen zit. Kringloopwijzer verzin bij veengrond plots opeens "mineralisatie". De stikstof komt hier spontaan uit de grond borrelen volgens de kringloopwijzer...

    Feitelijk houd het in dat je gewoon ff op achterstand gezet word. Je kunt beter invullen dat je geen klaver heb en geen veengrond heb. Dan hun je plots heel wa meer kunstmest strooien en toch een leuke efficiëntie hebben ...

Of registreer je om te kunnen reageren.