Rundveehouderij

Achtergrond 11918 x bekeken 18 reacties

Derogatie wordt steeds moeilijker

Het aantal landen dat van de Europese Commissie een uitzondering krijgt op de mestregels, lijkt af te nemen. Derogaties worden ingetrokken of de voorwaarden voor derogatie worden aangescherpt.

In Nederland wordt door de melkveehouderij en de politiek hard gewerkt om de derogatie op de mestnormen te behouden. Nederland is een van de zeven lidstaten van de EU die momenteel derogatie heeft, maar deze hangt aan een zijden draadje. Het aantal lidstaten met derogatie op de nitraatrichtlijn lijkt steeds kleiner te worden.

Nitraatrichtlijn

De bemestingsnormen zijn onderdeel van de Nitraatrichtlijn, die in 1991 is opgesteld om de kwaliteit van grondwater en oppervlaktewater te beschermen. De Nitraatrichtlijn heeft als doel de uitspoeling van stikstof en nitraat vanuit de landbouw naar het water te verminderen.

Lidstaten mogen in de Nitraatrichtlijn zelf beleid opstellen om te voldoen aan de milieunorm van maximaal 50 mg nitraat per liter grondwater. In deze zogeheten actieprogramma’s moeten er grenzen worden gesteld aan de periode waarin mest mag worden uitgereden, moet er een minimale opslagcapaciteit voor dierlijke mest zijn en gelden er normen voor de maximaal toegelaten hoeveelheid mest.

Uitzondering gebruik dierlijke mest

Voor het gebruik van dierlijke mest geldt een maximale hoeveelheid van 170 kilo stikstof per hectare. Hier zijn echter uitzonderingen op mogelijk: dat is derogatie.

Onder strikte voorwaarde mag een lidstaat afwijken van de norm van 170 kilo. Hierbij moet een lidstaat kunnen aantonen dat dit niet negatief is voor het milieu. Ook moet duidelijk worden onderbouwd waarom een land het rechtvaardig en noodzakelijk vindt om meer mest uit te mogen rijden. Dat kan bijvoorbeeld aan de hand van hogere gewasopbrengst per hectare, een langere groeiperiode, gewassen met een hogere stikstofopname of bijzondere gesteldheid van de bodem.

Nitraatcomité

Lidstaten kunnen een verzoek voor derogatie indienen bij de Europese Commissie. Het Nitraatcomité, bestaande uit ambtelijke vertegenwoordigers van alle lidstaten, oordeelt over de derogatieverzoeken, waarna de Europese Commissie uiteindelijk het definitieve besluit neemt. Voor het krijgen van derogatie moet een lidstaat een heel traject door. De resultaten van het huidige beleid moeten worden voorgelegd aan Brussel, waarbij wordt gekeken in hoeverre de normen van de nitraatrichtlijn worden gehaald en of er veel verschil is tussen de resultaten op derogatie- en niet-derogatiebedrijven. Vervolgens worden verzoeken ingediend en moet er onderhandeld worden om ervoor te zorgen dat andere lidstaten het verzoek steunen.

Derogatie overal anders

In de EU hebben op dit moment 7 lidstaten derogatie: Denemarken, Noord-Ierland, Ierland, Engeland, Schotland en Wales, Nederland, Vlaanderen en Italië. In iedere lidstaat is de derogatie anders.

Klik op de rode iconen voor meer informatie per land.

Overeenkomsten

Voor alle derogaties is een aantal voorwaarden gelijk. Het gaat in alle gevallen om graasdierbedrijven, waarbij minimaal 70 of 80% van het bedrijf uit grasland of vergelijkbare gewassen moet bestaan omdat deze gewassen veel stikstof binden. De derogatie geldt in alle landen per individueel bedrijf. Boeren moeten zich melden als ze gebruik willen maken van de regeling.

Mestboekhouding

Daarnaast moeten bedrijven een mestboekhouding bijhouden en registreren hoeveel dieren en grond ze hebben. Daarnaast moet jaarlijks een bemestingsplan worden opgesteld.

Aan de teelt van gewassen worden ook eisen gesteld. Grasland mag alleen in het voorjaar worden gescheurd en na het ploegen van grasland is de teelt van een vanggewas verplicht. Bij gewasrotatie mag niet geroteerd worden met vlinderbloemige of stikstofbindende gewassen.

Iedere 4 jaar moet de grond op derogatiebedrijven worden bemonsterd om de stikstof- en fosfaattoestand van de bodem te analyseren.

Afgeslankte vorm

De huidige Nederlandse derogatie sinds 2014 is een afgeslankte vorm van de vorige derogatie. In de periode van 2010 – 2014 mochten alle graasdierbedrijven met minimaal 70% grasland 250 kilo stikstof uit dierlijke mest gebruiken in plaats van 170 kilo. In de huidige derogatie geldt dat bedrijven met minimaal 80% grasland 250 kilo stikstof uit dierlijke mest mogen gebruiken. Voor bedrijven op zand- en lössgebied in Overijssel, Gelderland, Utrecht, Noord-Brabant of Limburg mag maximaal 230 kilo worden aangewend. Bedrijven die gebruik willen maken van derogatie mogen geen fosfaatkunstmest gebruiken.

Groot-Brittannië en Denemarken

Met een norm van 250 en 230 kilo zit Nederland tussen de derogaties van Groot-Brittannië en Denemarken in. In Denemarken mag 230 kilo worden gebruikt, in Ierland, Noord-Ierland, Engeland, Schotland en Wales gaat het om 250 kilo. Dat komt mede door deextensieve sector in deze landen. Het agrarisch gebied bestaat hier voor meer dan 90% uit grasland en de veedichtheid is laag. De toegekende derogatie mag hier alleen voor grasland worden gebruikt, terwijl in Nederland het hele bedrijf extra bemest mag worden.

Voor wintertarwe met een vanggewas en suiker- en voederbieten mag 200 kilo stikstof uit dierlijke mest worden gebruikt in Vlaanderen. Naast rundveemest mag hiervoor ook dunne fractie van varkensmest worden gebruikt. - Foto: Henk Riswick
Voor wintertarwe met een vanggewas en suiker- en voederbieten mag 200 kilo stikstof uit dierlijke mest worden gebruikt in Vlaanderen. Naast rundveemest mag hiervoor ook dunne fractie van varkensmest worden gebruikt. - Foto: Henk Riswick

Ook varkensmest in Vlaanderen

In Denemarken geldt de derogatie voor gras, mais, gerst en voederbieten. In Vlaanderen mag 250 kilo stikstof gebruikt worden op grasland en mais voorafgegaan aan gras of snijrogge of mais met gras als onderzaai (zogenoemde derogatiemais). Voor wintertarwe met een vanggewas en suiker- en voederbieten mag 200 kilo stikstof uit dierlijke mest worden gebruikt. Naast rundveemest mag hiervoor ook dunne fractie van varkensmest worden gebruikt.

Bijzondere derogatie Italië

Dat is ook zo in Italië, waar naast gras ook derogatie mag voor mais en wintergraan. Italië kent een bijzondere derogatie. Daar is naast de ‘normale’ derogatie voor graasdiermest ook derogatie verleend voor verwerkte varkensmest. Deze mest heeft volgens de definitie 30% minder stikstof dan onbewerkte mest. De minimale stikstof-fosfaatverhouding moet 2,5 zijn.

Boeren die van deze derogatie gebruik maken, moeten jaarlijks melden welk type mestverwerking wordt gebruikt, wat de capaciteit van de verwerkingsinstallatie is en hoeveel mest er verwerkt is. Ook moeten de mineralengehaltes van de mestproducten gemeld worden, net als de bestemming van de producten. De dikke fractie mag niet op derogatiebedrijven worden gebruikt, maar moet naar gronden met een laag organische stofgehalte. Hiervoor moeten de mesttransporten nauwkeurig worden geregistreerd. De Italiaanse derogatie geldt alleen voor Piemonte en Lombardije, de veedichte gebieden van Italië.

Normen steeds aangescherpt

Uit de verleende derogaties blijkt dat de normen steeds een beetje worden aangescherpt. De doelen van de nitraatrichtlijn worden nog onvoldoende gehaald, constateert de Europese Commissie. Voor lidstaten lijkt het daarom steeds moeilijker om derogatie te krijgen. Duitsland verloor in 2014 derogatie, omdat benodigde wijziging van de mestwet niet werd doorgevoerd. Oostenrijk diende voor 2009 geen nieuwe aanvraag in.

Knokken om derogatie

Ook voor Nederland wordt het lastig, al is dat niet voor het eerst. Al vanaf de eerste derogatie die Nederland kreeg, moet bij de Europese Commissie geknokt worden om de derogatie te behouden. Hoewel staatssecretaris Van Dam zegt er vertrouwen in te hebben, omdat Nederland een goed verhaal heeft, klinken vanuit Brussel echter alarmerende signalen. De Europese Commissie is zeer kritisch op het Nederlandse mestbeleid. De milieunormen worden nog lang niet overal gehaald. De maat lijkt voor Brussel aardig vol.

Nederland wil 2 derogaties

Grote vraag is of de huidige derogatie behouden kan blijven en of Nederland weer in gesprek kan komen over een nieuwe derogatie in 2018. Nederland zou dan graag 2 derogaties krijgen: een voor het toestaan van mineralenconcentraat uit dierlijke mest als kunstmestvervanger, en een voor het gebruik van extra dierlijke mest bovenop de standaardnorm van 170 kilo. Vooralsnog zijn de onderhandelingen opgeschort, omdat de fosfaatproductie eerst onder het fosfaatplafond moet komen.

Laatste reacties

  • info519

    ga nu eerst eens nitraat meten met z'n allen en met die cijfers op alleen grasland het gesprek aan in Brussel....net als de Belgen. Liever evenwichtsbemesting zonder kunstmest maar met kunstmestvervangers...maar ja die kunstmestlobby......

  • Boertje25

    er zijn idd vast teveel belangen voor kunstmest daar in brussel

  • frl

    Doe maar 250N zonder kunstmest.

  • Henk.visscher

    laat maar die derogatie, als het moet op de manier zo als nu is voorgesteld betekent dat voor ons dat ons bedrijf niet opgevolgd kan worden, we hebben 65 koeien we moeten zo als het er nu uit ziet 9 inleveren, straks veel te veel vee, die zijn niets meer waard, en we kunnen dus minder melk leveren, we moeten

  • Henk.visscher

    kunnen de slachterijen al die koeien straks wel eens aan hebben ze zoveel capicteit

  • jeannettedekker1

    De Nederlandse politieke partijen maken ernstig misbruik van de situatie met als doel minder dieren in Nederland. Hopelijk hebben ze in Brussel meer verstand.

  • vandenbrandcv1

    knokken, er wordt 1/3 van de beweidingscapaciteit afgepakt en geen derogatie dient een slechter milieu doel, waanzin

  • alco1

    vandenbrand.
    Natuurlijk moeten we gaan voor derogatie en nog beter zou zijn dat alle gras extra kreeg.
    Maar ervoor opgezadeld worden met fosfaatrechten is een zeer dubieuze weg.
    Ook met het nemen van die rechten stoten we niet derogatie boeren teveel tegen de borst en zullen dus terecht anti derogatie zijn.
    En dat is juist wat we moeten voorkomen die tweespalt.
    We moeten dus gezamenlijk gaan voor bemesting op maat.
    Beter voor milieu
    beter voor weidevogels
    beter voor de bodem.
    En trouwens. De derogatie bepaling van 80/20 wordt massaal omzeilt.

  • kleine boer

    Denk voor sommige beweiders het grootste probleem gaat worden als er geen derogatie komt en mest afgevoerd moet worden hoe ze dat gaan doen? Put is hier vaak leeg in lente en bij dag en nacht weiden komt er weinig meer in net genoeg om laat in herfst op maai percelen nog wat te brengen. Komt er mis een mestzuiger op de markt om de wei ff na te zuigen....

  • frl

    @kleine boer # vragen we thieme en ouwehand om met kruiwagen en schop het land in ze moeten er toch wat voor over hebben, om koeien in de wei.

  • kleine boer

    Heb je wel een punt👍

  • steenderen

    Jongens Europa is gewoon bezig Nederland een hak te zetten en ik vraag me af of het nog wel om fosfaat gaat. Het gaat gewoon om de melkproductie in Nederland te verlagen

  • Maas1

    Dat het kleine beetje mest die op de gronden worden uit gereden,nu nog zorgen voor uitspoeling naar het oppervlakte water is een grote leugen.Wat niet veel mensen weten is hoe mooi er alles ook uitziet dat zeer veel gebieden in Nederland en dan vooral richting het stedelijk gebied waar veel zware industrie is zeer zeer ernstig vervuild is, bovendien zijn er in Nederland erg veel verborgen stortplaatsen in de grond. Als je eens wist wat voor een bende er soms naar boven gehaald wordt!! Niet te geloven!!

  • info48

    EU wordt meer en meer de voormalige Communistische Sovjetunie ( die ging failliet voor de duidelijkheid) ; Centraal over alles beslissen en vooral gelijkheid voor alle landen....... vanachter het bureau bedenken hoe de wereld er eigenlijk uit zou moeten zien zonder te kijken hoe het er in werkelijkheid uitziet.
    En dan vinden DE POLITICI het onbegrijpelijk dat er zoveel populisme is......nou de mensen begrijpen het wel!

  • marco35

    eerst worden 200.000 koeien geruimd zo noem ik het,en daarna doodleuk de derogatie afblazen.marianne tevreden een hoop kapitaal naar de knoppen.leve de "groene knuppels".gegroet.

  • Bennie Stevelink

    @marco35, eerst werd gezegd dat de fosfaatrechten niet doorgaan wanneer de derogatie verdwijnt. Dit is inmiddels achterhaalt. Volgens de voorstellen waar morgen over gestemd wordt gaan de fosfaatrechten er in elk geval komen. Met of zonder derogatie.

  • alco1

    @Bennie. Aan sturen op fosfaatrechten en ook geen derogatie betekend totale oorlog.
    Trouwens. Ik heb geen opvolger.
    Dan worden de rechten zonder derogatie lekker duur!!!!
    Ik denk dat @Bennie ons iets wil laten geloven en dat we daardoor de strijd tegen de fosfaatrechten maar opgeven.
    Ik vind echter dat we die strijd niet moeten opgeven.
    We moeten zo gezegd al die LTO ers maar in bescherming nemen, want ze weten niet half wat ze allemaal op de schouders halen, met alle bepalingen die er ongetwijfeld bij die rechten zullen komen.

  • kiepel

    Eens met alco1,
    Er is nog steeds een amendement, waarin staat dat fosfaatrechten naar de prullebanbak gaan, bij verlies van Derogatie.

Laad alle reacties (14)

Of registreer je om te kunnen reageren.