Rundveehouderij

Achtergrond 173 x bekeken 2 reacties

Parallel Q-koorts-testcircuit

Melkmonsters laten testen in Frankrijk en uitscheiders ruimen voorkwam minstens 20 bedrijfsruimingen. Voor een paar duizend euro spaarden geitenhouders de belastingbetaler minstens €10 miljoen uit.

Een half jaar nadat ik hier schreef dat meerdere geitenhouders op eigen houtje met individueel onderzoek besmetverklaring van hun geitenstapels hebben voorkomen, worden hier in de Tweede Kamer vragen over gesteld. Het nieuwe bewindspersonenduo Bleker en Schippers schrijft dat individueel testen mag, maar geen toegevoegde waarde heeft. Nu zitten deze twee er nog maar net. dus mag van hen nog geen grote Q-koortsexpertise worden verwacht. Maar de betreffende veehouders hebben in elk geval de belastingbetalers flink wat geld bespaard.

Zelf testen voorkomt ruimen geiten

Hierbij nog even een recent geval. Een bevriende collega belde me anderhalve maand geleden om te informeren naar de mogelijkheid om in Frankrijk melkmonstertjes te laten onderzoeken. De VWA had hem namelijk gebeld met de mededeling dat zijn bedrijf verdacht was van Q-koorts en dat ze een monstertje zouden gaan nemen.
We wisten dat er op dit bedrijf -dat overigens ver buiten Brabant ligt- al een beetje Q-koortshistorie was omdat er ooit antistoffen waren aangetoond. Het viel dan ook mee dat er rond het aflamseizoen geen akelige uitslagen kwamen; de tankmelkuitslagen bleven voortdurend op nul. Het was dan ook een verrassing dat er dit najaar opeens wel een uitscheiding in de melk werd geconstateerd. Eerst een klein uitslagje (maar nog onder de 100 en dus negatief) en vervolgens ééntje die wel over de 100 ging.

Er is inmiddels al een soepel lopend tweede onderzoekscircuit, waarbij je monstertjes in Frankrijk kunt laten onderzoeken en ik hielp de collega even aan een contactpersoon. Hij melkt drie groepen, waarvan hij direct monsters nam die werden opgestuurd. Al binnen enkele dagen -en net op tijd voor het bezoekje van de VWA- was er een uitslag: de uitscheiding zat in de kleinste groep oudere geiten. Dat was een gelukje, want er had natuurlijk ook twee of alle drie groepen kunnen betreffen en dan wordt het lastiger.

Vervolgens is er voor het VWA-bezoek alleen melk van de twee onverdachte groepen in de tank gekomen. De VWA nam een monster, waarin ze geen Q-koorts konden aantonen. Daarop is de verdachtstatus weer opgeheven.

Daarna uitscheider opgezocht

Deze collega heeft daarna via het matrixsysteem individuele monsters van de verdachte groep geiten gepoold en opgestuurd. Resultaat: één (!) geit bleek Coxiella's uit te scheiden. Een kerngezonde geit die het afgelopen voorjaar niet had afgelamd. De geit is toch afgevoerd en de eerstvolgende tankmelkuitslag was weer nul.
Wanneer deze geitenhouder geen actie had ondernomen was zijn bedrijf waarschijnlijk besmet verklaard en hoewel er niet meer geruimd wordt had hij wel zo'n akelig blauw bordje bij de oprit gekregen en publiciteit waar je niet op zit te wachten. Met rond de duizend euro aan onderzoekskosten heeft hij dat voorkomen.

Met gevaar voor de volksgezondheid heeft het nauwelijks meer te maken. Alle geiten zijn -ook op dit bedrijf- gevaccineerd waardoor er geen Coxiella-explosies meer ontstaan waardoor mensen in de omgeving ziek zouden kunnen worden. Bovendien zit het bedrijf in een laag-risico-gebied met weinig gevoelige mensen, weinig fijnstof, een hoge vegetatie-index en een vochtige bodem. Er zijn in de wijde omgeving van dit bedrijf dan ook geen Q-koortsgevallen gemeld. Wat overigens niet wil zeggen dat ze er niet zijn geweest. Omdat de meeste dokters -zeker in deze regio- amper weten wat Q-koorts is wordt er niet op onderzocht en dan vind je het ook niet.

Eén foute geit leidt tot besmetverklaring

Hier blijkt dus één geit verantwoordelijk voor een positieve tankmelkuitslag. Je ziet hetzelfde fenomeen ook wel met het reguliere kiemgetalonderzoek. Eén geit (of koe of melkschaap) met een slepende, subklinische infectie kan zoveel kiemen in de melk uitscheiden dat het kiemgetal van de hele tank boven de 100 komt en je korting op je melkgeld krijgt. En we hebben hetzelfde meermalen gezien bij andere collega's met akelige tankmelk-Q-koortsuitslagen: één op de honderd tot één op de duizend geiten kan een positieve tankmelkuitslag geven.

Franse testcircuit voorkwam tientallen ruimingen

Zonder het parallelle Franse Q-koorts-testcircuit waren er het afgelopen jaar waarschijnlijk nog minstens twintig, maar waarschijnlijk meer dan dertig bedrijven besmet verklaard met alle gevolgen van dien. Zoals een collega die alle drachtige geiten de afgelopen winter droog zette, omdat ze verwachtte dat bij deze dieren de uitscheiders zouden zitten. Dat bleek niet het geval. Bij individueel testen vond ze drie uitscheiders onder de duurmelkers. Deze drie dieren zijn geruimd en daarmee werd besmetverklaring voorkomen. Vervolgens is ze gedurende het aflamseizoen en tot nu toe steeds negatief gebleven. Had ze geen actie ondernomen dan waren waarschijnlijk al haar drachtige geiten geruimd en hadden de drie uitscheiders er nog gelopen.

Een ruiming op dit bedrijf -met een gemiddelde omvang- had zo rond de 400.000 euro gekost. Stel dat er nu 25 ruimingen zijn voorkomen via het parallelle testcircuit dan hebben de betreffende veehouders op eigen initiatief en eigen kosten rond de tien miljoen euro aan belastinggeld bespaard. Dat moet Bleker en Schippers toch aanspreken.

Foto

Laatste reacties

  • no-profile-image

    J.R. Jalvingh

    Ik neem aan dat je in het voorbeeld over de koeien celgetal bedoeld ipv kiemgetal.

  • no-profile-image

    klaas sjoerd

    Nee, ik bedoel kiemgetal. En subklinische ontsteking kan niet alleen zorgen voor een verhoogd celgetal, maar ook voor een verhoogd kiemgetal. En het gaat hier om kiemen, niet om witte bloedcellen. Ik weet dat het weinig voorkomt, omdat meestal bij voorstralen of via een verhoogd celgetal zulke koeien er snel uitgepikt worden, maar het kan wel degelijk.

Of registreer je om te kunnen reageren.