Rundveehouderij

Achtergrond 325 x bekeken 6 reacties

Boerinnen en carrière

Bij schaalvergoting verschuiven de zichtbare taken naar de man, de onzichtbare naar de vrouw. Beiden doen er goed aan na te denken over de gevolgen voor bedrijf, gezin en ieders persoonlijke ontwikkeling.

Ik had laatst een onverwachte ontmoeting in Lissabon met twee betrokkenen van het project ‘Je verdiende loon’ van LTO. Het project vraagt aandacht voor de economische positie van de binnenkomende levenspartner (meestal de
vrouw) in een familiebedrijf. Als de vrouw meewerkt, is het gewoon een kwestie van goed beleid om dat ook financieel goed te regelen. Bijvoorbeeld door winstdeling, vermogensopbouw of salaris. Het project stelde aan de kaak dat dit nog maar al te vaak niet goed geregeld is. Het is erin geslaagd het thema in slechts 18 maanden onder de aandacht te krijgen van agrarische bedrijven, banken, accountants en adviseurs. LTO heeft daarmee, tussen de talloze projecten van het Europese fonds Equal, zelfs een prijs gewonnen.

Op de website van het project staat onder meer een vragenlijst en een filmpje dat je aan het denken kan zetten over de situatie op je eigen bedrijf... Hier het filmpje met Willemien Koning-Hoeve, dat ik maakte in Lissabon.

Schaalvergroting

Zelf zie ik door de huidige schaalvergroting nog een valkuil voor vrouwen. Dat houdt verband met de economische positie. Ik doel op sociaal en organisatorisch buiten beeld raken. Steeds meer familiebedrijven gaan over naar de situatie dat er werknemers in dienst komen.

In het familiebedrijfsmodel is de vrouw onmisbaar in allerlei opzichten. Haar inzet bij het werk kan gewoonweg niet gemist worden, en ze is de logische partner voor overleg en beslissingen. Ook al moet ze het rustig aandoen met het werk ‘achter’, bijvoorbeeld door zwangerschap, de koffie wordt in huis gedronken. Alleen al daardoor is ze automatisch betrokken bij alle belangrijke zaken. Zodra de situatie het toelaat, draait ze weer mee in het bedrijf. Bedrijf en gezin zijn verweven, man en vrouw verdelen de taken. Dat is niet langer vanzelfsprekend met de schaalvergroting, vooral niet als de bedrijfsgroei gelijke tred houdt met de gezinsvorming.

Scenario

Man en vrouw werken beide in het bedrijf rond de start of bedrijfsovername. Ieder zet zich op zijn eigen manier in voor resultaat. Het bedrijf groeit. Intussen komen er kinderen, de vrouw is hard nodig in het jonge gezin en haar taken op het bedrijf worden overgenomen door betaald personeel. Misschien komt er een kantoor bij de stal, of een kantine. Er komen adviseurs van buiten, de vrouw zit niet meer altijd vanzelfsprekend aan tafel. De man werkt intussen hard om de leiderschaps- en management taken die opeens van hem verwacht worden, te ontwikkelen. Hij kan niet ook nog de kinderen naar sportclubs brengen.
Waar in een familiebedrijf nog enigszins rekening gehouden kan worden met het ritme van het gezin, of met verplichtingen als ouder, is die flexibiliteit in een bedrijfsvoering met personeel vaak minder. Daardoor komt de man niet meer los van het bedrijf, de vrouw komt er niet meer tussen. Bedrijf en gezin komen los van elkaar te staan, en man en vrouw specialiseren zich op een van beide.
Na verloop van jaren, als het gezin wat minder tijd vergt, wil de vrouw wel weer meer doen op het bedrijf. Maar het bedrijf is inmiddels op orde, de turbulente groei is over. De managementstaken zijn verdeeld en de overige taken trouwens ook.

‘Wat is hier mis mee, mooi toch dat het kan? Wees blij dat het keiharde werken niet altijd meer hoeft.’ Inderdaad, er hoeft helemaal niets mis mee te zijn. Maar er komen toch een paar gedachten bij me op.

Gedachte 1

Het is het kostwinnersmodel van de jaren vijftig waar we in de gewóne werkende wereld (van cao’s en arbeidsvoorwaarden) hard van teruggekomen zijn. In het kostwinnersmodel komt de man thuis niet tot zijn recht, de vrouw komt in de professionele wereld niet tot haar recht.
Beide ontwikkelen zich eenzijdig. Tegenwoordig is in Nederland het anderhalfverdienersmodel in zwang: de man is kostwinner en de vrouw werkt in deeltijd. Zorgtaken liggen vooral bij haar, maar de man levert een aandeel.

Gedachte 2

Het venijn zit hem in het ‘van lieverlee’. Als specialisatie van taken in bedrijf/gezin een bewuste keuze is, prima. Maar mijn stelling is dat het veel gezinnen overkomt. Is het eenmaal zover, dan is het moeilijk weer terug te draaien.

Gedachte 3

Zichtbare taken worden overgedragen aan personeel, maar onzichtbare blijven. Een boerderij blíjft altijd een familiebedrijf. Al komt er personeel, het (gezins)leven blijft ingericht rond het bedrijf. Ook al werkt de vrouw niet zichtbaar mee, natuurlijk blijft ze meedenken, inspringen, papierboel regelen. Alleen al haar pr-taken, in het dorp en op school! Vaak brengt de ligging van het bedrijf mee dat kinderen veel getaxied moeten worden. Het dag- of seizoensritme met arbeidspieken, de extra was, de tuin. Kortom: trouw je met een boer, dan ben je minder
vrij om je leven zelf in te richten dan als je met iemand met een reguliere baan was getrouwd. Er zijn veel onzichtbare, maar bedrijfsgerelateerde taken. Nu liggen van oudsher al veel van deze taken bij de vrouw, maar in het familiebedrijfmodel vormen deze onderdeel van de centrale rol van de boerin. De overgang naar een bedrijf met personeel waarin de vrouw niet langer zichtbaar meewerkt, loopt het risico op verschuiving van zichtbare taken naar de man en onzichtbare taken naar de vrouw. Nu is er met die taken op zích niets mis, maar het feit dat ze onzichtbaar zijn ondermijnt de positie van degene die ze uitvoert.

Oftewel: de transitie van familiebedrijf naar situatie met personeel heeft invloed op gezin en bedrijf. Man en vrouw doen er goed aan na te denken over de gevolgen voor bedrijf, gezin en ieders persoonlijke ontwikkeling. Bij de afwegingen moeten ook onzichtbare taken worden meegenomen.

De transitie zou juist ook een kans kunnen zijn om niet alleen de zichtbare, maar ook de onzichtbare taken opnieuw te verdelen. Zo kan er extra hulp bij kinderopvang/huishouden/tuin worden gezocht, terwijl de pr- en personeel & organisatie-taak in het bedrijf een officiële functie voor de vrouw wordt. Zo blijft de vrouw zichtbaar op het bedrijf. Wellicht helpt dat ook om de man te behouden voor oudertaken.

Foto

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Vrijgezel

    Josien is wel erg kort door de bocht. Voor een kinderloos vrijgezel, waar er meer van zijn, is er geen oudertaak. Onzichtbare dingen doorschuiven naar de partner is er ook niet bij. Josien kijk eens verder dan je neus lang is.

  • no-profile-image

    boer

    Ik denk dat op alle bedrijven de inzet van de vrouw zeer gewaardeerd wordt.
    Het werk van de vrouw is in principe onzichtbaar(wat het papierwerk betreft),maar we weten allemaal donders goed dat het er wel is.
    Een goed wijf is het halve bedriijf!

  • no-profile-image

    boerin

    Josien jammer dat je zo weinig (opbouwende) reacties hebt gehad. Het zal het tijdstip zijn geweest . Juist het niet verdelen van zorgtaken , geeft pijnlijke situaties en dan bemoeit de familie zich er ook nog eens mee. Of omdat er geen prive is, komt er geen discussie maar tweespalt in een relatie.
    De relatie-therapeuten verdienen er een royale boterham aan. Maar het probleem wordt op grote schaal verzwegen.
    Is er een moderne naam voor een vrouw die het agrarisch bedrijf runt ? Boerin zou je denken; maar iedereen denkt dan aan 'de vrouw van'' .
    Vrygezelle boeren laten meestal hun moeder het bed opmaken, stofzuigen ,afwassen ,eten koken, boodschappen doen, was draaien, kleding kopen, auto wassen, tanklokaal schoonmaken, de tuin onderhouden en koffie inschenken voor bezoek .

  • no-profile-image

    josien kapma

    Ha Boerin,

    ABC: agrarisch bedrijfs coordinator? Boerdereisleider? Health, Safety & Compliance Manager?

    Ach, zou het in de naam zitten? Ik vind de naam Boerin op zich prima. Erkenning voor de onzichtbare taken is het snelst verdiend door eens te "staken", ha!

    Gelukkig gaat het heel vaak goed, zie de reactie van Boer uit Overijssel.

    De rolverdeling tussen zorg en betaalde arbeid -overal & altijd al lastig- is op een boerenbedrijf nog veel moeilijker. En inderdaad, niet alleen tussen echtelieden maar ook tussen de generaties, of leden van een maatschap, etc.

    Mijn punt is dat met schaalvergroting weer specifieke valkuilen ontstaan.

    Ik ben wel geintresseerd in je zin over relatie therapie. Blijven niet veel stellen en families zelf een oplossing zoeken of stil verbijten?

  • no-profile-image

    Vrijgezel

    Positief blijven denken. Wie wat doet kan door de jaren veranderen Wat kun je nog regelen als vrijgezel als je ouders in 1955 trouwen en de taken verdeeld hebben en je wordt in 1963 geboren? Moeder auto wassen? Als ik mijn auto schoon wil hebben moet ik dat zelf doen, zo niet dan rijd ik maar met een vieze rond. Mijn moeder kleren voor mij kopen? Wil ze niet, terecht. De tuin onderhouden? Mag ze ook een leuke hobby hebben? Trouwens in 1999 vond ze de tuin te groot, daarom maar een stuk, door de mannen, omgezet in grasland. Hoe je de rest ook noem, bij ab-oost is er tegen betaling ook wel hulp in te schakelen om je koffie loze dag door te komen. Om de woorden van Josien vanuit een alleen staande vrijgezel te spreken. Je mag niet merken of er wel of niet een vrouw is. Van wat er gedaan wordt mag je niet merken of dat door een man gebeurt of door een vrouw. Wie daar niet aan wil heeft (mogelijk) een probleem, problemen kun je oplossen.

  • no-profile-image

    W Zandbergen

    Mijn opa, van moeders kant, formuleerde het als volgt: de man is het hoofd van het gezin, de vrouw is het nekje waar alles omdraaid. Vandaag zou hij het als volgt zeggen: je kunt je, als man, wel van alles in je hoofd halen, maar wanneer rest, de vrouw,niet wil, kun je het wel vergeten.

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.