Mechanisatie

Achtergrond 2537 x bekeken 1 reactie

Tatra Phoenix: snelle en comfortabele Agritruck

De Tatra Phoenix is een mix van bekende Daf-componenten (cabine, motor en transmissie) en een gepatenteerd off-road-chassis van Tatra. En als importeur Berkers Techniek de truck dan nog onder handen neemt, ontstaat er de Agritruck. Een vlugge en comfortabele ‘zelfrijdende carrier’.

Het is aangenaam toeren met de Tatra. De dikke 8×8 is begrenst tot 65 kilometer per uur. En met 460 pk en 16 automatisch schakelende versnellingen is de wagen binnen no-time op die snelheid. Bij het optrekken geniet je van een diep brullend motorgeluid dat vanachter de cabine naar buiten komt. Het automatisch schakelen van de ZF AS-tronic bak bemerk je alleen door het variërende motorgebrul, want dit voel je nauwelijks. Op snelheid hoor je de Paccar-motor bij 1.250 motortoeren nog maar amper, dan klinkt alleen een rustgevend geroffel van acht Michelin XS-banden.

Hoog en comfortabel: op hobbelige Twentse en Duitse buitenweggetjes ligt de luchtgeveerde Tatra zonder springen of deinzen op de weg. Met een halfvolle silagebak op snelheid durft vaste chauffeur Nick Oude Vrielink het stuur gerust even los te laten, want de truck gaat stabiel rechtdoor. In de bochten overhelt de Tatra met een hoge en zware lading wat overzij; “dat is gewoon even wennen”, stelt de chauffeur. Met een modificatie aan de luchtveren is dit volgens Berkers verbeterd.

Tatra Phoenix: snelle en comfortabele Agritruck

Type: Tatra Phoenix 8x8
Motor: Paccar (DAF) 12.9 liter 400 pk (optie 460 of 510 pk)
Transmissie: ZF handgeschakeld (optie: automaat of 6-traps Allison Powershift)
Snelheid: T5 gekeurd, begrensd op 65 km/u
Breedte: 2,80 meter op Michelin 24R20.5 XS
Gewicht: 13.600 kg leeg (18 ton incl.haakarm)
Max. gewicht: Wettelijk toegelaten tot 46.000 kilo
Prijs: Vanaf netto € 200.000 (8×8, Daf-cabine) tot € 320.000 (alle opties, incl. haakarm, hydrauliek, weging etc.)

De bekende ‘V’

Het merk Tatra doet veel mensen gelijk denken aan een spartaans legervoertuig. Zwaar uitgevoerd, alle wielen aangedreven, een karige cabine en wielen die er als een ‘V’ onder staan. Het Tsjechische merk is nog altijd actief in dat wereldje, met dikke leger- en bosbouwvrachtwagens. Maar Tatra bouwt al jaren ook moderne trucks, eveneens voor de landbouw. Tatra doet hiervoor sinds 2011 inkopen bij DAF. De 12.9 liter zescilinder-in-lijn Paccar-motor, dagcabine en transmissie komen bij DAF (Paccar) vandaan. Het gepatenteerde buizenchassis met onafhankelijke as-ophanging is Tatra-eigen. Het resultaat is een zeer comfortabele, zelfrijdende 8×8 ‘carrier’.

Oliebad

Dat buizenchassis met onafhankelijke as-ophanging is echt een Tatra-dingetje. De vrachtwagen heeft één buis als chassis, en daar doorheen loopt een centrale aandrijfas. Door dit smalle chassis passen er gemakkelijk grote banden onder de Tatra met behoud van de stuuruitslag. Vanaf die aandrijfas heeft ieder wiel een eigen aftakking. Pignonwielen drijven de kroonwielen met een diameter van 35 centimeter aan. De asdelen hebben door deze tandwieloverbrenging en onafhankelijke ophanging een grote pendelvrijheid. Ze zijn daarbij afgeschermd met een soort geplooid rubber.

Ieder wiel wordt aangedreven door een eigen kroon- en pignonwiel, en heeft een eigen oliebad. Door deze overbrenging en onafhankelijke as-ophanging hebben de assen een grote pendelweg. - Foto: Tatra Trucks
Ieder wiel wordt aangedreven door een eigen kroon- en pignonwiel, en heeft een eigen oliebad. Door deze overbrenging en onafhankelijke as-ophanging hebben de assen een grote pendelweg. - Foto: Tatra Trucks

Vanwege pignonwielen aan beide kanten verspringen de assen elkaar 5 centimeter. Aan de centrale aandrijfas zit tevens het planetair differentieel. Met een pneumatische cilinder kun je die 100% sperren. De centrale aandrijfas, tandwieloverbrengingen en differentieel draaien in een oliebad. De kroonwielen spatten overigens olie tegen de lageschalen van het pendelstuk. Het onderstel heeft geen draaiende aandrijfas aan de buitenkant waar gras kan gaan wikkelen.

Drie standen voor luchtdruk

Tatra bouwt veel voor het leger. Hiervoor zijn bijvoorbeeld alle ontluchtingsleidingen naar boven gewerkt, zodat de Tatra tot 1 meter diep in het water kan rijden. Ook luchtdrukwisselsystemen zijn voor het leger gesneden koek. Tatra bouwt de leidingen al jaren door de as. De luchtleidingen lopen door het oliebad en door het kroonwiel de as in. Een flexibel stuk leiding overbrugt de fusee.

Berkers bouwt er een zelf geïmporteerde compressor bij op. Dat is een ééntraps drie cilinder zuigercompressor die 1.350 liter per minuut levert. Om de acht XS-banden van 1 bar naar 5 bar te krijgen, heeft deze volgens Berkers ongeveer 6 minuten nodig. Berkers bouwde in de cabine een eigen aansturing hiervoor, met een 3-standenschakelaar (1, 3 of 5 bar).

Lees hoe chauffeur Nick Oude Vrielink van Loonbedrijf Wassink de Tatra ervaart door met de muis over de getallen te bewegen:

Zagen in de cabine

Berkers past de Tatra nog meer aan, voordat die onder de naam Agritruck op de markt komt. Standaard heeft de 8×8-uitvoering namelijk twee starre assen achter. Maar op wens en bestelling van Berkers bouwt Tatra voor hen een stuuras achteraan. Hierdoor is de standaard bladvering (aanvullend aan de luchtvering) verdwenen en bouwt Berkers er een hydraulische veercilinder in.

Deze veercilinder bouwt Berkers alleen achteraan en helpt mee bij een zware belasting. Ook passen er nu grotere banden onder voorop, waardoor rondom dezelfde velgen en naafreductie wordt gebruikt. Hiervoor moet Berkers een stuk uit de cabine zagen. Ook kwam er voorop een trekoog bij, bevestigd aan het chassis. En de aanrijdbeveiliging achter krijgt een ‘S’-vorm, om een eventuele verdringerpomp te huizen.

Achter de cabine staat oliereservoir van 250 liter met erboven op oliekoelers. Deze beperkt het zicht naar achteren niet. Je kijkt schuin op de haak, wat het aanpikken vergemakkelijkt. - Foto: Bob Karsten
Achter de cabine staat oliereservoir van 250 liter met erboven op oliekoelers. Deze beperkt het zicht naar achteren niet. Je kijkt schuin op de haak, wat het aanpikken vergemakkelijkt. - Foto: Bob Karsten

Schuin op de haak

Wie voor een haakarm kiest, maakt het moeilijker. Daarvoor moet Berkers de transmissie en motor verlagen. Want, met 1,37 meter hoge banden is de totale hoogte een beperking. Op de Tatra van Wassink past een Schuitemaker Siwa 720 op de haakarm en die blijft (zonder de gele opzetrand) onder de 4 meter.

De ooghoogte van de haakarm komt dan op 1,5 meter. Berkers Techniek bouwt dan een 6,9 meter lange VDL-haakarm van 30 ton in. Eentje met knik, waardoor deze kort op de vrachtwagen oppikt. Overigens: vanaf de chauffeursstoel kijk je schuin op de haak, wat het aanpikken van een container vergemakkelijkt.

3 maanden doorlooptijd

Berkers bouwt daarbij zelf een oliepomp op. Vlak achter de cabine komt dan een oliereservoir van 250 liter met oliekoelers erbovenop. Berkers pakt de aandrijving direct van de motor, en dus draait deze onafhankelijk van de transmissie (koppeling). Handig bij het lossen op de kuil. Een loadsensing geregelde plunjerpomp levert 225 liter per minuut bij 350 bar voor de haakarm en opbouw (bijvoorbeeld doseerwalsen, bodemketting, en dergelijke). Bij 1.700 motortoeren geeft de pomp 225 l/m met 350 bar en dus 145 kW. Al met al is Berkers Techniek 3 maanden aan het sleutelen om de Tatra om te bouwen tot Agritruck.

Berkers bouwt een Loadsensing-gestuurde oliepomp direct aan de motor. Bij het lossen op de kuil ben je dus niet afhankelijk van de transmissie. Bij 1.700 motortoeren levert deze 145 kW op. - Foto: Bob Karsten
Berkers bouwt een Loadsensing-gestuurde oliepomp direct aan de motor. Bij het lossen op de kuil ben je dus niet afhankelijk van de transmissie. Bij 1.700 motortoeren levert deze 145 kW op. - Foto: Bob Karsten

Schakelen in de bagger

Tatra levert drie verschillende transmissies. Een ZF-handgeschakelde transmissie, ZF-automatische versnellingsbak en een Allison-powershiftbak met koppelomvormer. Berkers leverde tot nu toe vooral de zelfschakelende ZF AS-tronic. Deze heeft 16 versnellingen. Begrensd op 65 km/u rijdt deze precies in de hoogste versnelling (zo’n 1.250 toeren bij 65 km/u).

In natte omstandigheden is de manuele instelling beter, anders blijft de Tatra heen en weer schakelen. De Allison-bak heeft maar zes versnellingen en heeft een vloeistofkoppeling. Waarschijnlijk beter in het zware trekwerk, maar zal bij wegtransport naar verwachting iets meer verbruiken.

De cabine komt van DAF. Berkers bouwt daar de bediening voor de haakarm bij op (rechts naast de stoel) en de aansturing van het bandendrukwisselsysteem. Een comfortabele werkplek. - Foto: Bob Karsten
De cabine komt van DAF. Berkers bouwt daar de bediening voor de haakarm bij op (rechts naast de stoel) en de aansturing van het bandendrukwisselsysteem. Een comfortabele werkplek. - Foto: Bob Karsten

Marktruimte

Berkers Techniek is sinds twee jaar importeur van de Tatra-vrachtwagens. Het bedrijf bouwde al gebruikte vrachtwagens om tot landbouwvrachtwagens, maar dit blijkt doorgaans duur uit te pakken. Terberg is gestopt in dit segment. Hierdoor is er volgens Frank Berkers ruimte in deze nichemarkt voor de Tatra. Berkers ziet daarbij ook een markt in het grondverzet. Daar zou de Tatra Phoenix concurreren met een zelfrijdende knikdumper. Berkers wil deze markt zelf gaan bedienen.

Lees hoe Loonbedrijf Van Eijck in Alpen (Brabant) de Tatra ervaart door met de muis over de getallen te bewegen:

Naast de 8×8, waarvan er nu vier in Nederland werken, ziet Berkers ook kansen voor de 10×10 trucks of 6×6 modellen met opleggers. “Straks mag een bakopbouw niet breder zijn dan 2,55 meter. Wie dan veel laadvolume wil hebben, moet dit in de lengte gaan zoeken.” Het chassis van een 10×10 is 80 centimeter langer, en daarop zou bijvoorbeeld een Kaweco Radium 60 (ruim 55 kuub) of 36 kuubs-mesttank passen. Frank Berkers heeft ook al schematische tekeningen van een hooglosser op de 10×10. Mocht de maximale snelheid van 65 km/u dan nog een minpunt voor je zijn: de Tatra is gekeurd om met smallere banden en bakopbouw aan het snelverkeer deel te mogen nemen.

Eén reactie

  • farmerbn

    Effe wat korter maken en een hef plus aftakas voor en achter.

Of registreer je om te kunnen reageren.