Mechanisatie

Achtergrond 5092 x bekeken 5 reacties

Welk werktuig krijgt de stoppel eronder?

De cultivator is in Nederland veruit het populairste werktuig voor de stoppel. Ook in de mais. De schijveneg wint voorzichtig terrein.

Is de mais van het land, dan knapt het lekker op wanneer de stoppel een keer wordt bewerkt. Sporen worden wat weggewerkt, waardoor het water beter wegzakt. De vertering van organisch materiaal komt daarbij beter op gang als er wordt gemengd met grond en gewasresten kort worden gesneden.

Egaal, de stoppels goed los en goed ingewerkt. Werk niet dieper dan nodig is voor een goed resultaat. Dat spaart ook brandstof.<br /><em>Foto: Willem Hissink </em>
Egaal, de stoppels goed los en goed ingewerkt. Werk niet dieper dan nodig is voor een goed resultaat. Dat spaart ook brandstof.
Foto: Willem Hissink

In 1 bewerking klus klaren

De wens of zelfs de noodzaak om snel na de oogst een groenbemester in te zaaien, stelt extra eisen aan vlaklegging en verkruimeling. Uit oogpunt van kostenbesparing is het streven om in 1 bewerking de klus te klaren. In 1 keer alles los, goed gemengd en vlak achterlaten stelt eisen aan het werktuig en aan de afstelling.

'Sporen die je niet ziet, zijn er toch'.

2016 is een seizoen waarin de meeste mais onder ideale omstandigheden wordt geoogst. Diepe sporen wegwerken is er dan niet bij. Ideaal om een mooie stoppelbewerking uit te voeren, zeker als dat ook wordt gecombineerd met groenbemester zaaien. Maar sporen die je niet ziet, zijn er toch. Ook onder droge omstandigheden wordt de bovengrond door wielen dichtgewalst en als er dan regen komt, blijft daar makkelijk water in staan. Een zuurstofloze ondergrond is dan het gevolg en dat wil je te allen tijde voorkomen.

Sporen los trekken doe je met tanden. Gecombineerd met een schijveneg maak je er in 1 werkgang mooi vlak werk.<br /><em>Foto: Mark Pasveer </em>
Sporen los trekken doe je met tanden. Gecombineerd met een schijveneg maak je er in 1 werkgang mooi vlak werk.
Foto: Mark Pasveer

Cultivator favoriet

Nederland blijft een cultivatorland, weten de leveranciers. Vrijwel elke fabrikant heeft ook een schijveneg, of een combinatie met schijven in het programma, maar omdat een cultivator voor de Nederlandse landbouw meer een allroundtype machine is, heeft dat bij de meeste gebruikers de voorkeur.

Enkele jaren geleden was er door de vergroeningseisen een opleving in de markt voor stoppelwerktuigen en kochten veehouders ook weer cultivatoren, stelt René de Zeeuw van Kongskilde. Die hausse is voorbij, waardoor de markt weer meer een vervangingsmarkt is geworden.

Van 2 naar 3 rijen tanden

Wil je sporen opbreken, dan doet een tand dat beter dan een schijf, stelt Hans Hoogland namens Lemken. De cultivatoren met vleugeltanden zijn voor de mais populair. Ruimte in de machine om stropen te voorkomen en toch meer tanden per meter werkbreedte is de reden dat cultivatoren met 3 rijen tanden de oorspronkelijke uitvoeringen met 2 rijen tanden hebben verdrongen.

De Smaragd is bij Lemken inmiddels vervangen door de Kristall en concurrenten introduceerden ook varianten met 3 balken in plaats van 2.

'Werk diagonaal over de rijen'

Goed lostrekken van maisstoppels valt nog best tegen. De overlap van beitels is vaak maar zuinigjes aan. En een ander fenomeen is, bij een bewerking in de lengte met de rijen mee, dat veel stoppels, ook als ze goed zijn losgesneden, toch in de grond blijven staan. Het geldt eigenlijk voor alle soorten stoppelbewerking, maar zeker in de mais is het een aanrader voor optimaal werk om schuin (diagonaal) over de rijen te werken. Dat geeft de beste egalisatie van oneffenheden en stoppels worden dan ook het best omhooggewerkt.

Een vleugelschaar-cultivator van 3 meter koop je, afhankelijk van merk en uitvoering, voor tussen €6.000 en €11.000. Behalve het merk bepalen onder andere de beitels en de looprollen de prijs.

Universeel inzetbaar en daarom geliefd: ganzenvoeten gecombineerd met schijven voor vlakleggen en extra inwerken.<br /><em>Foto: Jan Zandee </em>
Universeel inzetbaar en daarom geliefd: ganzenvoeten gecombineerd met schijven voor vlakleggen en extra inwerken.
Foto: Jan Zandee

Schijveneg wint langzaam terrein

Een schijveneg snijdt en is daardoor op zich een ideaal werktuig voor de maisstoppel. De grootste uitdaging blijft het stro van gedorste mais. Een grotere schijf is in principe gunstig om door een grote massa te snijden, maar vooral de onderlinge afstand is bepalend voor vollopen, ontdekten ze bij Evers. Daarom ontwikkelde Evers de vierrijige Orlov-schijveneg, waarbij de schijven aanzienlijk ruimer staan dan de gebruikelijke 25 centimeter bij vrijwel elke tweerijige variant.

Eerste rij tanden vervangen door schijven

Bij Kongskilde zien ze op dit moment wat meer belangstelling voor de combinatie van een compacte schijveneg of een set gekartelde rechte schijven voor op de trekker en dan een cultivator achterop. Kverneland heeft sinds vorig jaar de CLC Pro-Cut in het programma. Dat is de driebalks cultivator waarbij de eerste rij tanden is vervangen door een rij rechte schijven. In Nederland zijn er een paar van verkocht, laat Kverneland weten, en dat zijn vooral klanten die maisstro of ander lang materiaal in 1 werkgang met de cultivator goed willen inwerken.

Meerprijs voor een machine van 3 meter met een rij schijven in plaats van tanden zit volgens de prijslijst van Kverneland rond €1.900. Voor een goede werking is de juiste overlap van de schijven erg van belang. Schijven worden door slijtage korter, waardoor de overlap tussen de 2 rijen verandert. Dat is een reden om schijvenbalken verschuifbaar te maken. Een komschijf verandert door korter worden ook iets in de hoek met de grond. Een konische schijf behoudt bij slijtage zijn snijhoek.

Stro moet je snijden. Een rij rechte schijven zoals in de Kverneland CLC Pro-Cut is daar speciaal bedoeld voor gedorste maïs.<br /><em>Foto: Kverneland </em>
Stro moet je snijden. Een rij rechte schijven zoals in de Kverneland CLC Pro-Cut is daar speciaal bedoeld voor gedorste maïs.
Foto: Kverneland

Veerbelaste schijven

Veerbelaste schijven zijn vooral van belang op grond met stenen. In Nederland niet zo'n zwaar thema, maar in grote lijnen is er verschil tussen schijven die met veren zijn belast of die in rubbers (meestal een polyurethaan kunstrubber) in de montage kunnen bewegen. Een schijveneg van 3 meter koop je afhankelijk van merk en uitvoering voor ruwweg €10.000 tot €15.000 à €16.000.

Afwerken

Zowel bij cultivatoren als schijveneggen blijft dan nog de vraag welke rol er achter moet. Daar is veel in te kiezen. Zo goed als een pakkerwals voor zaaibedbereiding werkt, zo slecht werkt die achter een cultivator.

Stoppelbewerking geeft veel meer grove kluiten en dat maakt dat een pakkerwals instabiel gaat lopen. Op zandgrond werkt een enkele kooirol meestal goed en dat is ook de goedkoopste oplossing. Op klei wil een kooirol sneller vollopen en om die reden heeft een wals met ringen de voorkeur.

Een groenbemester lukt beter naarmate je die vroeger kunt zaaien. Aanpakken zodra het kan.<br /><em>Foto: Michel Zoeter </em>
Een groenbemester lukt beter naarmate je die vroeger kunt zaaien. Aanpakken zodra het kan.
Foto: Michel Zoeter

Groenbemester inzaaien

Gecombineerd met de stoppelbewerking een groenbemester inzaaien, kan met eenvoudige middelen. Op zandgrond wil dat prima door met een eenvoudige strooier, zoals de APV die Kruse in Ootmarsum importeert, of met een Krummenacher-strooier. Die strooien het zaad met uitlooppijpen en breedwerpig, maar wel goed verdeeld voor de looprol die dan genoeg losse grond opgooit om het zaad voldoende in te werken. Een dubbele looprol doet dat dan vaak nog net even beter dan 1 grote rol.

Een APV-strooier zit volgens importeur Kruse, enigszins afhankelijk van grootte van de tank en de keuze van de bedieningskast, op ruwweg €3.000.

Maïsstengelboorder overleeft op onverteerde stoppel
De maisstengelboorder rukt op vanuit Duitsland. In Brabant en Limburg weten telers er inmiddels van en in de oostelijke grensstreek is de stengelboorder inmiddels ook aangetroffen. Goed verteren van de stoppel is een van de remedies om aantasting tegen te gaan en die vertering kun je bevorderen door de stoppels goed te kneuzen.
In Duitsland is daar wat meer ervaring mee opgedaan. Al in 2013 werd daar door het vakblad TopAgrar een vergelijkende test gedaan met 9 verschillende machines, variërend van een klepelmaaier, een frees, tot en met een combinatie van wrijfwalsen met een schijveneg. Conclusie van de test is dat de ideale machine die alle stoppels volledig kneust niet bestaat. De meeste machines lieten 6 tot 7% van de stoppels volledig intact. Frezen liet 8% intact, de Väderstad CrossCutter 10% en de Güttler Matador gecombineerd met schijveneg had de beste score met maar 4% stoppels nog intact.
De Dal-Bo Maxicut die speciaal voor deze toepassing is bedoeld, was in de tijd van deze test nog niet beschikbaar. Met de Maxi-Cut is in Nederland wel gedemonstreerd, maar de mesroller is nog niet verkocht meldt importeur Kruse in Ootmarsum. In Duitsland zijn er meerdere in gebruik en in Nederland is er op dit moment wel concrete belangstelling, ook om er bladrammenas en aanverwante groenbemesters mee te verkorten. Een 3 meter Maxi-Cut zit op €10.000.
Gebruikers willen behalve de stengels kneuzen ook inwerken. Dat doen de mesrollers wel een beetje maar naar de zin van gebruikers niet altijd voldoende. De Güttler Greenmaster is in Nederland in gebruik als doorzaaimachine, maar door de combinatie met prismawals ook geschikt om maisstoppels goed te kneuzen. Zit afhankelijk van de uitvoering voor 3 meter tussen €12.000 en €16.000, laat fabrieksvertegenwoordiger Koen Dieker weten.
Voor zover er op dit moment in Nederland bij de stoppelbewerking extra aandacht is voor de maisstengelboorder, wordt daar vaak een klepelmaaier voor gebruikt. Door de relatief beperkte capaciteit toch een vrij dure bewerking, waardoor voor grote oppervlakten een roller zeker een alternatief is.

Dikke veertanden en rollen met een prismawals beschadigen stoppels voldoende om vertering te bevorderen.<br /><em>Foto: Kverneland </em>
Dikke veertanden en rollen met een prismawals beschadigen stoppels voldoende om vertering te bevorderen.
Foto: Kverneland

Laatste reacties

  • alco1

    Diagonaal bewerken is het beste.
    De schrijver heeft het werk waarschijnlijk nog nooit zelf gedaan.

  • pinkeltje

    Dat is ook precies wat er staat toch?

  • WGeverink

    De oude maaimachines waar hier in Canada de bermen mee gemaaid worden gaan allemaal naar de states en worden daar gebruikt om maisstro/stoppel te versnipperen zodat het daarna makkelijker in te disken is.

  • steijvers

    Alco1
    Begrijp de schrijver goed. Jaren terug voor dat Geringhof met hun kolven plukker kwam bleven de mais stengels in lengte richting op het veld liggen en was diagonaal werken de enige manier om de stengels kapot te snijden. In Amerika heel gewoon om diagonaal (kiddy corner) te werken. ik zelf werk op gerende percelen altijd parallel aan de andere zijde als hoe de rijen lopen.

  • ed12345

    Hoe je het ook doet het maisstro Stover zeggen ze aan de andere kant van het grote water moet redelijk DROOG zijn anders is het taai spul wat niet gesneden wil worden de enige machine die dan nog redelijk werkt is de klepelmaaier (hakselaar)

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.