De bescherming dan wel openbaarheid van gegevens van boeren krijgt aandacht. Het is een afweging die met de ontwikkeling van internet en ‘open data’ volop ter discussie staat. Via Boerderij kreeg vooral de tegenstelling tussen de uitspraak over de meitelling en een Europees advies aandacht (zie het hoofdredactioneel commentaar van Boerderij-hoofdredacteur Rochus Kingmans). Nu even het oog op de Nederlandse uitspraak. De regels zijn eenvoudig gezegd als volgt: er is openbaarheid van bestuur tenzij het bedrijfs- en persoonsgegevens betreft; die worden beschermd. ‘Milieuinformatie’ vormt op dat laatste weer een uitzondering en is openbaar.
Meitelling is milieu-informatie
De Nederlandse Raad van State oordeelde 30 juni dat de meitellinggegevens gezien worden als milieu-informatie. Daarbij is bescherming van bedrijfs-, concurrentie- en persoonsgegevens niet van toepassing. Niet alleen aantallen dieren en mestopslag zijn aangemerkt als milieu-info, ook gegevens over gewassen, cultuurgronden, grasland en bedrijfsoppervlakte. Slechts de persoonsgegevens die in de landbouwtellinggegevens zijn vermeld, dienen niet te worden aangemerkt als milieu-informatie.
Subsidiegegevens al langer openbaar
Privacy is dus ondergeschikt aan openbaarheid van milieu-informatie. Wat betekent dit nu in praktijk? Wellicht moeten we eens vergelijken met subsidiegegevens, die al enkele jaren openbaar zijn. Als burgers hebben we er recht op te weten waar belastinggeld aan besteed wordt. Sterker, voor een goed functionerende democratie is openbaarheid van bestuur nodig. De kaasstolp valt naar mijn mening te vrezen. Op grond daarvan zijn de bedrijfstoeslaggegevens van heel Europa openbaar. Onder druk van belangengroepen en journalisten is via de website www.farmsubsidy.org sinds enkele jaren voor jan en alleman te vinden hoeveel subsidie ieder landbouwbedrijf ontvangt. Farmsubsidy’s List of top recipients toont dat de grootste ontvangers allemaal (heel) grote bedrijven zijn. De ‘2009 Millionaires list’ van ontvangers van meer dan een miljoen euro telde 268 vermeldingen in Duitsland, 174 in Frankrijk.
Openheid: zuiverend én ontvlambaar
Dit soort informatie voedt het debat over de noodzaak van afschaffing van de landbouwsubsidies. Zet die subsidies maar in het volle licht. De zuiverende werking van zonlicht is bekend. Maar door een loep kan dat ook brand veroorzaken. Namen van adel en van andere, als rijk aangemerkte personen worden genoemd met grote subsidiebedragen. Zo was er in 2005 in Nederland ophef rond toenmalig minister Veerman. Hij zou €190.000 aan subsidie hebben ontvangen. Pers en sensatiezoekers verbinden ongenuanceerde meningen aan de hoge bedragen die ze op hun scherm tevoorschijn klikken. Alle reden voor discussie, dus. Wordt de invloed van de publieke opinie niet een soort volksgerecht? Subsidieontvangers wonen in een glazen huis. Opvallend: Partij voor de Dieren twitterde nog op dezelfde dag van de uitspraak dat meitellinggegevens nu openbaar zijn.
De peiling
De antwoorden bij depeiling zijn lang. Om het overzichtelijk te houden hier eerst de vraag met de antwoorden.
Waar moet de landbouw meer voor vrezen, privacy of openbaarheid, oftewel: de kaasstolp of het glazen huis?
- Voor de kaasstolp, die is gevaarlijk. Uiteindelijk schuilt er een groter gevaar in geslotenheid van de sector en afstand tot de maatschappij. De landbouw heeft niets te verbergen en moet de maatschappij met open vizier tegemoet treden om ook alle schijn van geslotenheid weg te nemen.
- Een glazen huis is gevaarlijk. Bedrijfsinformatie hoort niet openbaar te zijn.
- Het maakt niet uit, er is weinig verschil met de situatie nu.
Discussieer mee!
Wat koos u bij de peiling hierboven, en waarom? Heeft de boer iets te vrezen van (nog meer) openbaarheid?
