Home

Nieuws 826 x bekeken

Wederopstanding krachtig kalikartel

In 2013 werd de kunstmestmarkt opgeschud door een bikkelharde vechtscheiding. Het Russische Uralkali zegde zijn deelname in een exportkartel met het Wit-Russische Belaruskali op en startte een prijzenoorlog. Nu wordt openlijk gespeculeerd op de wederopstanding van het krachtige kalikartel.

De markt voor kalikunstmest werd decennialang bepaald door twee grote exportkartels uit respectievelijk Noord-Amerika en Oost-Europa. Het 'duopolie' was goed voor 70% van de handel. Het eerste, Canpotex, is in 1970 opgericht en bundelt het aanbod van drie grote Amerikaanse en Canadese producenten: PotashCorp, Mosaic en Agrium.

Het tweede, BPC, was goed voor een derde van de wereldproductie, maar werd in 2013 opgeblazen. Toen besloot het Russische Uralkali afscheid te nemen van het Wit-Russische Belaruskali. Niet alleen ging Uralkali zijn eigen weg, het voerde de productie op om een wereldwijde prijzenoorlog te ontketenen. Het leidde tot een Koude Oorlog tussen Rusland en Wit-Rusland, landen waar de staat nooit ver van het bedrijfsleven staat.

De topman van Uralkali, Vladislas Baumgernter, werd in Minsk ontboden om uitleg te bieden. Toen Baumgertner wilde vertrekken, werd hij in het gevang gesmeten. Pas na directe inmenging van het Kremlin kwam de topman vrij, onder de voorwaarde dat hij in Rusland vervolgd zou worden voor het ondermijnen van de Wit-Russische staat.

Kali-opslag in bigbags. De export van kali is voor Wit-Rusland voor groot belang. Foto: Jan Willem Schouten
Kali-opslag in bigbags. De export van kali is voor Wit-Rusland voor groot belang. Foto: Jan Willem Schouten

Staatsfinanciën

Is aardgas belangrijk voor de Nederlandse staatskas, de export van kali is mogelijk nog belangrijker voor de Wit-Russische staatsfinanciën. In 2015 was de export van kali goed voor enkele miljarden en 6% van de totale exportinkomsten. De helft van de belastinginkomsten van de Minsk-regio komt volgens het ministerie van belastingen voor rekening van Belaruskali.

Geen wonder dus dat de Wit-Russische overheid koos voor een vechtscheiding met Uralkali. Sindsdien is het zowel Belaruskali als Uralkali relatief goed vergaan. Waar binnen BPC prijs belangrijker was dan volume, is het nu andersom. Beide spelers kunnen op kostprijs de concurrentie meer dan aan en drukten al diverse kleinere spelers de laatste jaren van de markt.

Prijzen problematisch laag

Wat de Wit-Russische president Alexander Loekasjenko betreft, zijn prijzen voor kali inmiddels problematisch laag. Bovenop de prijzenoorlog die Uralkali ontketende komt een weggevallen vraag. De prijs van granen is behoorlijk gedaald, waardoor boeren minder investeren in productiemiddelen. De Wit-Russen verkochten onlangs voor $227 per ton 700.000 ton kali aan India.

Daarmee lag de prijs bijna een derde lager dan een jaar eerder. Loekasjenko heeft daarom volgens het nieuwsagentschap van de staat, BTC, opgeroepen weer een deal te sluiten met Uralkali. De president claimt elke maand te worden gebeld door nieuwe aandeelhouders van Uralkali die graag een hogere prijs willen zien. Loekasjenko zou graag zien dat productieafspraken worden gemaakt en de Russen en Wit-Russen markten verdelen.

De wederopstanding van het kartel kan grote gevolgen hebben voor de markt. Vooralsnog wil Moskou nog niet ingaan op de mogelijkheid.

Of registreer je om te kunnen reageren.