Home

Nieuws 3071 x bekeken 12 reactieslaatste update:24 apr 2015

Muis profiteert van intensief gebruik grasland op klei-op-veen

Terwijl ecologen onderzoek doen naar de oorzaken van de muizenplaag, tekenen zich duidelijke patronen af. Het lijkt erop dat landbouwpercelen in het Friese merengebied door intensief graslandgebruik op klei-op-veengrond kwetsbaar zijn voor muizen.

Een piekjaar in de veldmuizenpopulatie, een zachte winter en een droge zomer, veel  voedsel en het uitblijven van een ziekte: het zijn factoren die de Friese muizenplaag vorig (na)jaar en afgelopen winter in de hand werkten."De piek in de populatie en de zachte winter vormden de smeulende basis. Door de droge zomer sloeg de vlam in de pan. Het water stond laag, muizenholen liepen niet onder en de populatie breidde zich razendsnel uit", memoreert Wiebren van Stralen, die zich als beleidsadviseur mest en milieu bij LTO Nederland bezighoudt met de muizenproblematiek.

Vorige plaag
Net als in 2004/2005 – toen ook een plaag heerste – kwamen de problemen vorige zomer aan het licht in het merengebied rondom Woudsend en Sint Nicolaasga. "Ook in 2010 was in dit gebied sprake van verhoogde muizenactiviteit. Toen leidde dat niet tot schade", vertelt Van Stralen. De Fries kent veel boeren in de regio waar de plaag ontstond. Hij werkte er tien jaar lang als graslandadviseur.

Biologische melkveehouders en intensief grasland
Het is een regio met veel melkveehouders. Het gros breidde de afgelopen tien jaar uit. Aan weerszijden van autoweg N354 grenzen de lange, rechte huiskavels aan het water. In het gebied komt voornamelijk grasland voor. Mais staat er niet of nauwelijks. Biologische melkveehouders boeren voornamelijk in aangrenzende regio's. Ook aan agrarisch natuurbeheer wordt hier niet veel gedaan. Het grasland wordt juist intensief gebruikt. Er wordt veel gemaaid op de ontwaterde grond. "Deze regio is kampioen stalvoeren", schetst Van Stralen. De percelen op de klei-op-veengrond zijn goed bewerkbaar. Het op smaak gebrachte Engelse raaigras dat bijna overal staat, komt op efficiënte wijze in de stal. De productiedrang in het gebied stuwt de grondprijs omhoog.

De betere graslandgebieden in Nederland
"De muizen hebben in het piekjaar van hun cyclus optimaal gebruikgemaakt van het eiwitrijke Engelse raaigras", zegt Ben Koks, directeur van Werkgroep Grauwe Kiekendief. Koks doet al vanaf 1991 onderzoek naar de verrichtingen van veldmuizen. Hij is ook betrokken bij het onderzoek dat onder leiding van Ecologisch bureau Altenburg & Wymenga wordt gedaan naar de achtergronden van de recente plaag. "Het grasland rondom Woudsend is de afgelopen jaren perfect geoptimaliseerd. Landbouwkundig behoort het tot de betere graslandgebieden van Nederland. Maar de regio is tegelijk ook kwetsbaar geworden."

Buffer ontbreekt
Door het beperkte aantal grassoorten is er volgens Koks geen natuurlijke buffer meer. Hij ziet oude grassoorten met sterke wortelstelsels verdwijnen uit de hedendaagse landbouw. "De nieuwe en homogene graszoden zijn niet bestand tegen oprukkende muizen. Net als koeien zijn de knaagdieren echte eiwitconsumenten."

Meststoffen
De hoge omloopsnelheid van meststoffen, de naar beneden bijgestelde waterstanden en de mate van graslandverbetering in het gebied zijn niet uniek. Kijkend naar regio's waar muizen (eerder) ook huishielden, valt echter op dat de grondsoort en de manier van boeren gelijk is aan die in de haard van de Friese muizenplaag.  Wiebren van Stralen: "Er zijn zeker parallellen te trekken met de Alblasserwaard, Kamperveen/Mastenbroek, Vegelinsoord en Eemland/Bunschoten. De patronen worden zichtbaar. Nu rest de vraag of er een directe relatie is."

Toewerken naar natuurlijke resistentie tegen muizenplagen
Koks is ervan overtuigd dat de graslandoptimalisatie in het Friese merengebied in relatie staat tot de muizenplagen van de afgelopen tien jaar. "Dergelijke uitbraken kwamen er eerder niet voor. Het is hoog tijd de natuur te gebruiken om bedrijven weerbaarder te maken. We moeten toewerken naar natuurlijke resistentie tegen muizen, ganzen en ook overmatige regenval. Dat kan met andere grassoorten."Van Stralen is het daarmee eens: "Het landschap is ingericht voor productie en heeft een eentonig karakter. De natuur verdwijnt naar de achtergrond. Misschien moeten we terug naar een robuuster landbouwsysteem met meer variatie. Al is dat voor boeren misschien niet een welkome boodschap." Koks vult aan: "Als er niets verandert, kan een dergelijke plaag over een paar jaar zo weer de kop op steken."

 

Patronen
Het muizenonderzoek van Altenburg en Wymenga moet meer duidelijkheid scheppen over de patronen die zichtbaar zijn geworden. Uit het onderzoek moet verder naar voren komen wat het patroon is in hoe de muizen zich verspreiden, hoe groot de kans is op herhaling  en welke strategische maatregelen nodig zijn om een nieuwe plaag te voorkomen.

Van Stralen volgt ondertussen ook met belangstelling de muizenproblemen in Duitsland. Hij is benieuwd of daar vergelijkbare verbanden zichtbaar zijn. "Het is nieuwsgierig om te zien of we daar dezelfde patronen kunnen ontdekken. We moeten ons niet blindstaren op ons eigen gebied."

Laatste reacties

  • Ishtar

    Weer zo'n geitenwollensok figuur die iets onderzoekt....
    Wie gaat dat betalen die naturlijke buffers?
    Het gaat om veel gras en veeel melk.
    Al die belachelijke extra regels, waanzin.
    Dus als Den Haag wil dat het anders moet, moeten ze maar compenseren.
    Immers dit is geen fair play level field.
    Dit is oneerlijk.
    Dus LTO doe je werk, ga om compensatie en subsidie vragen, daar heeft jullie achterban jullie voor ingehuurd.
    Heeft de CDA al een eerlijk betoog gehouden, immers zij komen voor boeren op.
    Of VVD, en SGP?

  • Ishtar


    Goed zo CDA, CDA wil dat provincie Overijssel boeren die last hebben van een muizenplaag schadeloos stellen.
    Kijk zo moet, nem een vb aan boerenbelangenbehartigers van de CDA, er moet compensatie komen.
    Dit is onrecht voor hardwerkende boeren die belachelijke muizen.
    Provincie moet 200% extra betalen voor dit gedoe, immers niet normaal dit, zo kunnen boeren niet vrij ondernemen.
    Vrije wereldmarkt daar gaat het om, dus waar blijft de compensatie???

    <a title='http://www.rtvoost.nl/nieuws/default.aspx?nid=211334&undefined' href='http://www.rtvoost.nl/nieuws/default.aspx?nid=211334&undefined'>http://www.rtvoost.nl/nieuws/default.aspx?nid=211334&undefined</a>

  • bankivahoen


    Enig cynisme is wel aan je besteedt is het niet Isthar@ ?

  • overheid


    Ishtar.... kom jij wel uit deze wereld?

    'wie gaat dat betalen die natuurlijke buffers?'

     

    De ondernemer natuurlijk!!

     

    Doet deze dat niet, dan zijn de risico's voor hem groter. Dat er namelijk compensatie plaatsvindt (op kosten van de samenleving) is natuurlijk van de zotte. Dat gebeurt met andere bedrijven ook niet (dieselprijs vervoerders: terwijl dat niet eens hun eigen schuld is).

     

    De boer begint steeds meer te lijken op de bankier van tegenwoordig. Risico's nemen om de zakken te vullen, want als het mis gaat springt de samenleving wel bij.

  • agratax2

    @ishtar. Boeren betekent niet alleen zoveel mogelijk produceren tegen de laagste prijs. Boeren betekent tevens risico managment en dat strookt niet altijd met wat boeren het liefst doen -produceren- tegen d eklippen op. Als boeren de bedrijfsrisico's niet beheersbaar wensen te maken krijgen ze de rekening vroeg of laat gepresenteerd. De rekening van de muizenplaag is afgelopen jaren gepresenteerd en de boeren willen hem graag door schuiven naar de overheid. Deze overheid heeft nog de muizen gefokt, nog het landschap aantrekkelijk gemaakt voor de muizen en onaantrekkelijk voor de predatoren. Helaas moet ik concluderen dat de boeren dit risico niet goed hebben ingeschat en al helemaal niet hebben gemanged.

  • geen boer

    ik zie niet in waarom dit buiten de normale bedrijfsrisico's zou vallen. Kom op mensen, doorzaaien en verder met het leven. Er zijn ergere dingen.
    De suggestie dat muizen alleen in goed gemanaged modern grasland voorkomen lijkt me trouwens wat kort door de bocht. Muizenplagen kwamen altijd al wel voor.

  • Jan-Zonderland

    @Agratax: Dat is natuurlijk onzin wat je nu allemaal schrijft. Iedere ondernemer, boeren, fabrikanten, dienstverleners, wil zoveel mogelijk productie tegen de laagste kosten. Daar hoort risiconemen bij, dat is inherent aan ondernemersschap. Dat jij dat ziet als produceren tegen de klippen op, het zij zo, het is gewoon alles eruit halen wat erin zit. De muizenplaag is mogelijk dan nog te categoriseren als bedrijfsrisico, mogelijk ook niet goed ingeschat door de getroffen boeren maar als de overheid je alle maatregelen ontneemt dan kun je niet stellen dat al die boeren het probleem verkeerd gemanaged hebben. Het zou toch wel heel frapant zijn dat er in een gebied van 40 tot 50 duizend ha geen een boer zit die wel de volgens jou juiste visie heeft gehad en dus geen probleem zou hebben gehad.

  • overheid


    Productieve gronden zijn prima, maar richt ze duurzaam in voor de langere termijn. Zorg voor een goede balans in de biotoop (natuurlijke vijanden ruimte geven). Dus niet honderden hectares kale biljartvelden, maar in de buurt van de sloten / hoofdwatergangen ook boomwallen met lage begroeiing en grasland van beperkte omvang. Geef hierdoor bv. roofvogels en kruipende predatoren de ruimte, verstopplekken en nestelingsmogelijkheden.

    Doe je dat niet, dan heb je meer kans op dit soort plagen. De risico's horen gewoon thuis bij de ondernemer. Niet zielig doen.

  • trijnie

    Toch zou ik me als boer eens achter de oren krabben. Ganzen en muizen, in feite nodigen de boeren ze met de keuze voor de biljartlakens zelf uit.
    En dan nog weer compensatie vragen.........????

  • Jan-Zonderland

    @Trijnie,leg dat eens uit die uitnodiging mbt biljartlakens.

  • trijnie

    Jan-Zonderland, de ganzen en muizen hebben een voorkeur voor voor het eiwitrijke gras dat jullie inzaaien. Ik woon zelf tussen nooit opnieuw ingezaaide graslanden, mooi sappig gras met kruiden, maar gek genoeg nooit last van ganzen. Terwijl een eind verderop zo'n opnieuw ingezaaid perceel ligt waar wel steeds ganzen opzitten. Dus???
    Maar we hebben hier ook wel veel muizen gehad. Op een gegeven moment vonden we overal braakballen en na die hulp is de muizenstand behoorlijk opgeruimd.
    zou er niet minder last van muizen komen als er hier en daar een boom in de weilanden stond?
    Een roofvogel zit graar op zo'n plek om muizen en mollen te grazen te nemen.

  • LUCTOR


    Je kan het ook bekijken dat de natuur zich zelf verzet tegen het intensief gebruik van deze gronden. Ben helemaal geen natuur freek maar zet soms wel eens vraagtekens als er een kweekje te zien is gaat de vergif spuit er weer over terwijl de fourage handelaar Oostenrijks kruidenhooi staat te lossen.

Laad alle reacties (8)

Of registreer je om te kunnen reageren.