Home

Foto & video 1609 x bekeken

Kruidentuin als rendabele tweede tak

Campings, kinderopvang, ouderenzorg, op veel boerderijen is een zogenaamde tweede tak gevonden. Ook een kruidentuin is een optie. Is dat een rendabele bedrijfstak? Ja, is het antwoord, kijk maar naar het voorbeeld van het Noorse bedrijf Fjellurt.

Foto

  • Birgit Svendsen (54) heeft samen met haar man Bjørn Aasen (56) het bedrijf Fjellurt, op 840 meter boven zeeniveau, in het piepkleine dorpje Hodalen (N.). Fjellurt, dat bergkruid betekent, houdt zich al zo'n 20 jaar bezig met kweken, drogen, portioneren en verkopen van biologische kruiden, theesoorten en bloemenmengsels. Foto’s en tekst: Eleonie Pijl

  • Een overzichtsfoto van het bedrijf. Birgit Svendsen werkt op het gemeentehuis in Tolga als agrarisch adviseur. Daarnaast heeft ze samen met haar man Bjørn Aasen ook een schapenbedrijf.

  • In de jaren '90 is Birgit begonnen met het kruidenbedrijf Fjellurt. Birgit heeft een tuinbouwachtergrond. De interesse voor kruiden begon vanuit haar nieuwsgierigheid naar de omliggende natuur en de verhalen van lange tradities waarbij vrouwen met veel handarbeid en het gebruik van alle beschikbare middelen zich moesten redden om de winter door te komen. “Wij zijn van die mensen die nooit het bos ingaan zonder een mand of een tasje mee. Je weet nooit wat voor bruikbaars je tegenkomt!”

  • In het zomerseizoen heeft Birgit een aantal medewerkers die helpen bij het oogsten, drogen en portioneren van de kruiden. Ook reporter Eleonie werkt in haar vrije uren in de kruidentuin. Nog steeds is het veel handwerk, het kweken van de kruiden. “Ik beleef veel plezier aan het aanvoelen van de aarde tussen mijn vingers en om de jonge plantjes voorzichtig tevoorschijn te zien komen. Af en toe geeft het klimaat in deze bergregio ons weerstand, harde weerstand! Sneeuw in juni bijvoorbeeld. Des te mooier zijn de dagen dat de natuur met ons meedoet en zonnestralen het dorp verwarmen. Om te zien dat planten, die in theorie eigenlijk hier niet thuishoren, tóch groeien en we het voor elkaar krijgen ze te oogsten, tegen alle verwachtingen in”, zegt Birgit.

  • In dit gebouwtje vindt de verwerking van de kruiden plaats. Hier binnen ruikt het heerlijk naar oregano, bieslook en allerlei andere natuurlijke geuren. Nadat de kruiden in kleine stukjes worden gehakt, worden ze gedroogd.

  • Het drogen van de kruiden gebeurt in deze droogkast. Na het drogen wordt alles bewaard in grote zakken. Wanneer alle ingrediënten gereed zijn, worden ze geportioneerd. Pas sinds een jaar kan deze tak zichzelf redelijk bedruipen, iets wat ook te maken heeft met de tijd die eigenaresse Birgit Svendsen eraan kan besteden. De kinderen zijn nu de deur uit, ze heeft een jaar 'permisjon' oftewel onbetaald verlof op kunnen nemen en ze heeft zich vol gestort op de verdere ontwikkeling van haar bedrijf.

  • Bjørn en Birgit hebben 50 moederdieren en circa 110 lammeren per jaar. Ze houden twee schapenrassen. De 'normale' witte schapen zijn geschikt voor vlees en wol. Daarnaast is er ook deze donkere variant, een meer inheemse schapensoort. Dit is een snel en oplettend schaap, dat veel minder vaak slachtoffer wordt van wolven en/of beren. De schapentak is te klein om van te leven. De schapen houden ze echt nog voor de hobby. Ter info: vanaf circa 300 moederschapen kan een schapenbedrijf uit.

  • De schapen met lammeren zijn buiten van 1 juni tot 15 oktober. Dan grazen ze deels op de 3,8 hectare graasgrond rondom de boerderij. Halverwege juni gaan de schapen naar de ‘utmarksbeite’ de weidegronden in de bergen. Hier hebben Bjørn en Birgit 25 hectare in eigendom. Ze huren 6 hectare gras bij, waar ze de ronde balen van winnen. Van 15 oktober tot 1 juni zijn de schapen dus binnen, een lange winter. Het dekken van de schapen en het aflammeren vind dus ook in de stal plaats. Bjørn is lid van een schapenvereniging. Samen kopen ze de rammen op en laten die over de verschillende bedrijven rouleren. Twee winters dezelfde ram zal dus niet gebeuren.

  • In de zomer lopen de schapen met hun lammeren vrij over de 'utmarka', in de bossen en vlakten op de bergen.Het laten grazen van de schapen op de bergweides kent zijn risico’s. Vorig jaar zijn Bjørn en Birgit maar 3 lammeren verloren aan roofdieren. Het jaar ervoor waren ze 25 schapen en lammeren kwijt. De grootste gevaren in de gebieden waar deze schapen grazen zijn lynxen, beren, adelaars en de ‘jerv’ (veelvraat in het Nederlands). In de herfst gaan de dieren weer naar binnen. Alle dieren worden dan geschoren. De wol wordt verkocht. Het merendeel van de lammeren gaat daarna naar de slachterij. Lamsvlees hoort in Noorwegen traditioneel bij de herfst.

  • Fjellurt verkoopt kruidenmengsels, theemengsels en anders specialiteiten, zoals taartversiering, rookkruiden en kruiden om sterke drank of likeuren te maken. De kruiden worden verbouwd in twee biologische tuinen. Het werk, dat bestaat uit zaaien, uitzetten van stekjes, onkruid wieden, oogsten, fijnhakken en drogen, doet Birgit zelf. Kruiden uit de wilde natuur zijn moeilijk te kweken en veel voorhanden in de bossen om Birgit heen. Het oogsten gebeurt dus niet alleen in de tuin, maar ook onderweg. Jonge berkenblaadjes en bessen worden in het bos en op de bergen gezocht. Alle producten zijn gecerticifeerd biologisch.

  • Noorse biologische kruiden zijn zeer rijk aan antioxidanten en een bron van belangrijke mineralen en vitamines. De lange lichte dagen in het groeiseizoen, de schone lucht en het harde klimaat zijn van invloed op de speciale smaak en kwaliteit van de kruiden.

  • Fjellurt heeft zich een aantal jaren geleden aangesloten bij de organisatie Røros Mat, een overkoepelende organisatie die al 20 lokale producenten heeft verzameld. Samen staan we sterker is het motto, en dat blijkt. Toen Fjellurt nog alleen opereerde, was de verkoop alleen bij huis en in de lokale supermarkt. Nu zijn de producten in de gehele Rørosregio te koop bij de Coop-winkelketen en bij enkele andere winkelketens. Ook in de steden Trondheim en Oslo worden de producten in sommige winkels verkocht. Daarnaast is het bedrijf te vinden op agrarische (lifestyle) beurzen. En natuurlijk is er nog steeds de huisverkoop.

  • In de zomermaanden heeft Birgit elke woensdag Open Huis en Tuin. Mensen kunnen voor 150 kronen (zo’n €20) een rondleiding krijgen door de kruidentuin en haar werkplaats, koffie drinken met rabarbergebak (het lekkerste en best groeiende onkruid van Hodalen) en diverse theesoorten proeven. Niet alleen toeristen komen langs voor een gezellig bezoekje, ook de lokale bewoners weten Birgit te vinden. De huiskamer van het oude witte huis, waar ze zelf niet meer woont, zit elke woensdag vol met jong en oud, vreemd en uit de buurt, die even naar het boerderijcafé gaan.

Of registreer je om te kunnen reageren.