Redactieblog

2411 x bekeken 7 reacties

'Nog meer landschapspijn'

Een Belgische schrijver laat de waanzin van natuurontwikkeling zien. Hij probeert een boerenbestaan op te bouwen in de Hedwigepolder en ziet het boerenland in hoog tempo veranderen in nieuwe natuur.

Ik heb vorige week aandacht besteed aan de discussie over ‘landschapspijn’, over het snel veranderende landschap, waarvan de landbouw mede oorzaak is. Mede, want er is ook een andere kant aan het onderwerp. Dat bleek uit de reacties die op internet op mijn bijdrage verschenen. U ziet het, ik lees ze allemaal. Het landschap wordt namelijk ook vernield doordat veel boerenland omgezet wordt in bedrijventerrein en namaaknatuur.

De Hedwigepolder: met een hek wordt de grens tussen Nederland en België aangegeven. Het Vlaamse deel van de Hedwigepoder is al ontpolderd.</p>
<p><em>Foto: Roel Dijkstra</em>
De Hedwigepolder: met een hek wordt de grens tussen Nederland en België aangegeven. Het Vlaamse deel van de Hedwigepoder is al ontpolderd.

Foto: Roel Dijkstra

Boerenland omgezet in namaaknatuur

Vorig jaar is daarover een boek verschenen, een boek dat alle boeren uit het hart gegrepen zal zijn. Het is van de hand van de Vlaamse auteur Chris de Stoop, en het heet Dit is mijn hof (De Bezige Bij, 2015). De Stoop komt door omstandigheden te wonen op zijn ouderlijke boerderij, in Vlaanderen, nabij de Antwerpse haven en vlakbij de Hedwigepolder. Hij probeert op de tamelijk verwaarloosde boerderij met weinig succes een boerenbestaan op te bouwen. In de tussentijd ziet hij het boerenland om zich heen in hoog tempo veranderen in nieuwe natuur.

'De haven wordt uitgebreid in bestaand natuurgebied. Dan moet er natuurcompensatie komen, op boerenland'

Die komt er omdat de haven wordt uitgebreid in bestaand natuurgebied, en dan moet er natuurcompensatie komen, op boerenland. Dat gebeurt door eeuwenoude polders om te zetten in nieuwe natuur.
Die tekentafelnatuur is kunstmatig en levert meer ganzen en vossen op dan de zo gewenste rugstreeppadden.
De Stoop bezoekt allerlei buren-boeren die onteigend worden of hun grond verkopen voor de natuurontwikkeling. Die gesprekken zijn de kern van het boek, dat met veel boeren-emotie geschreven is. Het is een bestseller, ook in stedelijk gebied. Het leverde De Stoop optredens op in veelbekeken tv-programma’s, zoals De Wereld Draait Door.

LEI heet ook geen LEI meer

Ik heb De Stoop zijn verhaal horen vertellen bij het LEI, waar hij was uitgenodigd op een lezingenmiddag. Het LEI heet trouwens geen LEI meer: de Wageningse bazen willen een sterk internationaal merk zijn en daar schijnt LEI niet in te passen. Dat gebeurt er als je managers hebt die in rijdende zonnebrillen met chauffeur worden vervoerd. Gelukkig komen mijn bazen nog op de fiets.

'Teruggeven aan de natuur' is een rare term als het gaat om een polder waar al 1.000 jaar wordt geboerd'

De Stoop laat aangrijpend zien dat boeren vaak zeer gehecht zijn aan hun grond. Hij heeft daarbij wel een wat romantische bril op als het over de rol van de landbouw gaat. Dat werd me uit zijn LEI(!)-lezing behoorlijk duidelijk. Maar hij laat goed zien dat ‘teruggeven aan de natuur’ wel een wat rare term is als het gaat om een polder waar al 1.000 jaar wordt geboerd.
Wat hij feitelijk laat zien, is dat de machtsverhoudingen radicaal veranderd zijn. Grond wordt niet omgezet in natuur - het was al natuur - maar in een bestemming die door ecologen en politici gewenst wordt. Boeren hebben daar in Vlaanderen, en ook in Nederland, weinig meer tegen in te brengen. Ook dat is landschapspijn, maar dan weer anders.

Laatste reacties

  • Karel Tomas

    de haven wordt niet uitgebreid in bestaand natuurgebied maar op bestaande landbouwgrond

  • G. Peltjes

    Dus het kost de landbouw dubbel zoveel grond.

  • landboer

    Heb een samenvatting gelezen, denk dat dit boek een keerpunt wordt in de kijk op natuurontwikkeling!!

  • agratax(1)

    Willen we weten hoe natuur op landbouwgrond e ruit ziet. Dan raadt ik aan om eens te kijken in New Engeland (USA) waar de boeren huis en haard achterlieten in de 19de eeuw om zich richting de prairie te begeven omdat hun bedrijven op de bergen en heuvels te weinig opbrachten. Wie minder ver wil reizen, gaat naar Rusland en zal daar overal -nieuwe- natuur zien op marginale gronden, die na 1990 zijn verlaten wegens geld gebrek en nu wegens slechte / te dure productie niet in weer in cultuur zijn genomen. Deze natuur is echt en komt niet uit de koker van Beleidsmakers en Natuurontwikkelaars. Natuur is niet te ontwikkelen het is een natuurlijk proces, waar je je als mens niet mee hebt te bemoeien. Want alles waar de mens zich mee bemoeit heeft, heeft tot nu toe tot mislukken geleid.
    Denk aan Ontbossing, Woestijn vorming, Zandverstuivingen (afgeboerde gronden), Bedreiging diversiteit, Overbevolking, om van reservaten als de Oostvaardersplassen maar te zwijgen.

  • mail3

    J’accuse...! (vrij naar Emile Zola)
    De oppervlakte landbouwgrond in Nederland is in de afgelopen 35 jaar volgens het CBS met 5.330 hectare per jaar gedaald overeenkomend met 9 % van de totale oppervlakte, in Zuid Holland is de daling twee maal zo groot geweest, in Friesland slechts ± 1,5 % in deze periode. In zijn boek “De laatste boer” beschrijft Eric Smaling de onstuitbare run op de schaarse vierkante meters met voorbeelden van leegstaande (industrie)terreinen en kantoorgebouwen en de gevolgen voor de gemeentelijke begrotingen. De meeste gemeenten zijn inmiddels wel wijzer alvorens een nieuwe uitbreiding in de polder in uitvoering te nemen. Provincies en sommige gemeenten die kennelijk nog over voldoende geld beschikken gaan onvervaard door met ontwikkeling van nieuwe natuurgebieden, die vrijwel altijd ten koste gaan van de natuurwaarden in het bestaande boerenland. Chris de Stoop schreef over de teloorgang van het boerenland de bestseller “Dit is mijn hof”. Een aanrader voor iedere beleidsmaker, boer en natuurbeschermer. Op aangrijpende wijze beschrijft De Stoop het vergraven van Zeeuwse en Vlaamse polders langs de Schelde tot natte woestenij op basis van een deal tussen natuurorganisaties, overheid en de havenautoriteiten en het daardoor verdwijnen van complete boerengemeenschappen.

  • mail3

    vervolg J' accuse
    Ook de Nederlandse overheid laat zich niet onbetuigd door rondom de Schelde als compensatie voor het verlies aan natuurwaarden door de verdieping van de Westerschelde diverse “compensatie”projecten als bijvoorbeeld Waterdunen en waarschijnlijk ook de Hedwigepolder ten koste van prachtig landbouwgebied en veel gemeensschapsgeld uit te voeren. De aanleg van de Tweede Maasvlakte in zee diende ook gecompenseerd te worden door 600 hectare landbouwgrond op IJsselmonde in te richten voor natte natuurontwikkeling. Het lijkt er op dat het door Frans Vera begin jaren negentig bedachte concept van natte natuurontwikkeling in de Oostvaardersplassen uitgerold moet worden over geheel Nederland. De film Nieuwe Wildernis van Ruben Smit laat de mooie plaatjes zien, over het dierenleed aldaar behoud ik me in dit kader mijn mening voor, wel merk ik op dat voor het grootste deel van de Oostvaardersplassen geen bestaand landbouwgebied is opgeofferd. Het Oostvaarderswold heeft het niet gehaald maar keert in de vorm van andere projecten toch weer in terug Flevoland. De lange lijst van projecten elders kan moeiteloos door u aangevuld worden met voorbeelden uit uw omgeving. Ik heb overigens niets tegen natuur, integendeel ik geniet van de natuur, juist in het boerenland.

    Piet van der Eijk
    Hoeve de Biesbosch
    Voorzitter BLHB

  • WesthoffBert

    Boek meteen na verschijnen in één tuk uitgelezen met Google Maps er bij.... Prachtig; direct daarna door zoon gelezen voor boekenlijst HAVO na goedkeuring door docent. Echt een aanrader!

Laad alle reacties (3)

Of registreer je om te kunnen reageren.