2407 x bekeken 31 reacties

'De landbouw heeft nieuwe ideeën nodig'

Pascal Philipsen
Een scala aan gepassioneerde kennisdragers is begaan met het lot van Nederlandse boeren. Toch zijn boeren niet in staat grip te krijgen op de eigen inkomsten, signaleert Pascal Philipsen.

Pascal Philipsen is bemestingsspecialist bij TIMAC Agro bv. Deze opinie is geschreven op persoonlijke titel.

Melkveehouders José en Herman Bongen in Heelweg, de Achterhoek (Gelderland), stoppen met hun bedrijf. José schreef op Facebook een recht-uit-het-hartbetoog over het waarom van hun keuze. Veel media doken er op en iedereen riep ‘wat sneu, veel sterkte en succes verder'. Daarna ging men snel weer op in de door José omschreven samenleving die vol is van duurzaamheid en dierenwelzijn, maar intussen toestaat dat de voedselketen de laagste prijs afdwingt.

José en Herman vragen zich af: waarom krijgt eten geproduceerd in Nederland volgens hoge kwaliteitsstandaarden geen waardering? Is er te veel van hetzelfde? Ligt het aan de Nederlandse verwende consument die wentelt in verworven rechten? Ligt het aan de politiek de weinig daadkrachtig is?

Hulptroepen voor boeren in overvloed

Onze grote agrarische exportwaarde maakt boeren trots, maar ook kwetsbaar. De Nederlandse landbouw is meer afhankelijk geworden van globale marktwerking met grote prijsfluctuaties. Zijn die wel te trotseren? Moeten we in ons kleine landje eigenlijk wel blijven produceren voor de rest van de wereld? Of moeten we regionaal de markt reguleren via korte fairtrade voedselketens? Of kan een combinatie van beide?

'Nederlandse landbouw is meer afhankelijk geworden van globale marktwerking met grote prijsfluctuaties'

In de agrarische sector blijven we, mijn inziens, te lang hangen in ‘analyse’. Maar hoe lossen we het op? Hoe en wanneer geeft Nederland invulling aan onze hoogwaardige, innovatieve en duurzame voedselproductie? En wie neemt de regie en wie geeft richting? Niet dat er niets gebeurt! Veel zelfbenoemde ketenregisseurs met een warm boerenhart proberen een goed verdienmodel van het moderne landbouwgezinsbedrijf in de benen te houden. Maar enkele van deze hulptroepen worstelen zelf met hun bestaansrecht, hoe kunnen ze dan alle focus richten op de voedselproducenten? Het verdienmodel van banken bijvoorbeeld, dat staat zelf onder druk door de extreem lage rente.

'Hoe en wanneer geeft Nederland invulling aan onze hoogwaardige, innovatieve en duurzame voedselproductie?'

Ook organisaties als Wakker Dier, Greenpeace en Varkens in Nood schijnen op te komen voor de belangen van boeren, zij het op geheel eigen (vreemde) wijze. Dan zijn er nog de belangenbehartigers die fuseren en reorganiseren tot ze zichzelf weer uitgevonden hebben. De politieke input bestaat uit Brusselse toeters en bellen die voorschrijven hoe een agrarisch bedrijf te runnen, terwijl de boer dit zelf wel weet. Ook is er bemoeienis van stedelingen en dan zijn er nog de toeleveranciers van kunstmest, mechanisatie, voer en wat maar meer nodig is op de boerderij. Zij hebben altijd het beste voor met de boer, maar wel met hún concept of product. Last but not least zijn er de agrarische uitgeverijen die opleidingen verzorgen om de marktpositie van de boer te verbeteren via kennis over internationale bedrijfsvoering.

'Alle Brusselse toeters en bellen die voorschrijven hoe een agrarisch bedrijf te runnen, terwijl de boer dit zelf wel weet'

Wie geeft boeren de informatie waar ze recht op hebben?

Mooi, een heel scala aan gepassioneerde kennisdragers die begaan zijn met het lot van Nederlandse boeren. Zelf behoor ik daar ook toe. Maar ondanks alle overweldigende bijdragen is de gemiddelde Nederlandse boer niet in staat om grip te krijgen op zijn eigen inkomsten. Hij is eigen baas en zelf óók in het bezit van veel kennis, kunde en passie. Zoals José en Herman. Maar wie geeft hen de informatie waar ze recht op hebben? Ik weet het evenmin en analyseer er ook op los. Maar er zal toch iemand zijn met zinvolle antwoorden voor de boer die overleeft?

Laatste reacties

  • Farmer4life2

    Een artikel naar mijn hart.

    Nederland is niet geschikt voor de wereldmarkt (in elk geval de prijsvorming daarvan) landen als Australië, Ierland, NZ, USA en Argentinië zijn hierin veel beter. De USA gaat er vanuit dat de export de komende 10 jaar 44% vergroot wordt. Concurrentie op prijs is er dus genoeg.
    En hoeveel moeite of investering kost het nu eigenlijk om in Amerika 1000 koeien (10 miljoen liter melk) meer te melken?

    Voor de gemiddelde boer is dit een ver van je bed show. De wereld is een dorp geworden waar transport zó efficiënt en goedkoop is dat je je wel degelijk zorgen moet maken. De varkenshouderij gaat er tenslotte aan onderdoor. Jarenlang onder werkelijke kostprijs werken betekent dat alles minder waard wordt. Waarom zo lage kilo prijs? De vijver is de wereldmarkt. Een individuele boer met lage kostprijs (geografische ligging etc) kan makkelijk uitbreiden omdat hij simpelweg er meer aan verdient als een ander met een hogere kostprijs.

  • Farmer4life2

    Hierboven een verklaring van de wereldmarkt en hoe deze economisch werkt. (Vanuit mijn inzichten)

    Huidige situatie in Nederland..
    Huidige landbouw in Nederland is een ratrace aan het worden. Nederland heeft veel kennis, goede bedrijven/cooperaties, veel innovaties en standvastige vermogende boeren. Die technisch goed kunnen draaien(beste 25%) we hebben ook een harde inkoop retail en moeten dealen met wereldmarkt prijzen, omdat we meer produceren dan consumeren. 90% van ons product wordt buiten Nederland afgezet.
    We lopen tegen de milieu grenzen aan, hoeveel te houden dieren in Nederland.



    Hoe het dan wel moet? Want klagen kan iedereen!

  • Farmer4life2

    We moeten in één punt als boeren goed voor ogen houden. "Eendracht maakt macht" op individueel gebied hoeft men echt niet altijd eens te zijn met het beleid, maar in business is het belangrijk om met één gezicht en één verhaal te komen!

    Punt 1 is een goed inkomen voor boeren met toekomst perspectief. Waarbij bedrijfsopvolging gestimuleerd wordt en de situatie van de agrarische sector/wereld. juist positief is.

    In Nederland zullen er minder dieren moeten komen om de druk op het milieu te beperken.
    De huidige bemestingsnormen kan niet veroorloven om 60 ton aardappelen, 14 ton DS gras en 20 ton ds maïs van het land te halen. De grond wordt uitgemergeld. Vooral op langere termijn.

    De natuur, buitengebied/platteland en weidevogels staan hevig onder druk.
    Eén van de redenen is de intensievere landbouw. Maar vergeet vooral de preditors, verkeer, stedenbouw en sommige vormen van natuur.

    Hier is een kans voor de Nederlandse boer om weer voor de natuur te werken en de weidevogels te laten groeien. Voor ons als boeren ligt de taak om juist te extensiveren. Meer stromest, meer koeien weiden, minder landbewerkingen, minder spuiten.
    Extensievere teelt.

  • Farmer4life2

    Ja, het kost klauwen met geld. Onze kostprijs zal licht stijgen. Deze zullen moeten worden gecompenseerd door afnemers, retail en overheid.
    Dan ben je écht duurzaam bezig. Waarom zullen wij product produceren waar geen afzet voor te vinden is? Is dat duurzaam?

    Ik sta er niet op te wachten om continu de voliteit van de wereldmarkt te moeten opvangen. Waarbij kostprijs leidend/lijdend is. Continu je te moeten differentiëren in product met meer eisen om je product verkocht te krijgen...

    Last but not least
    Wij als boeren staan in het begin van de keten. Minimaal 2 schakels verderop komt het product bij de consument.

    Wij zijn het aanbod. De consument de vraag. Hoe kunnen wij (als inviduele) boer het aanbod reguleren als de consument (vraag) zo ver weg staat?

  • Bennie Stevelink

    @farmer4life, vier interessante reacties.
    De conclusies die ik uit jouw overweging kan trekken zijn de volgende:
    1 Wij kunnen in Nederland niet op kostprijs concurreren met de rest van de wereld. Daar ben ik het mee eens. Wij moeten ons bestaan dus zoeken in onderscheidende kwaliteit die afgezet wordt aan de bovenkant van de markt.
    2 Je noemt stimuleren van opvolging. Dit betekent voor mij dat wij moeten kiezen voor regulerings-mechanismen waarbij de kapitaalsintensiteit zo laag mogelijk blijft.
    3 "Ééndracht maakt macht". Dus bereidheid om te investeren in coöperaties en vooral denken in langetermijn belang.
    4 Bemesting aanpassen aan de opbrengst. Dit betekent de Kringloop wijzer zodanig betrouwbaar maken dat deze politiek aanvaardbaar is. Of bemesting op basis van grondmonster.

  • Wv01


    Zo het er nu bij staat, wordt de sector de nek omgedraaid!

    Volgende generatie heeft er absoluut geen zin meer in op deze manier.
    Altijd bezig en klaar staan voor je bedrijf, en geen droog brood over houden!
    Nederlandse veehouders in coma, door jarenlang gedram en duimschroeven aandraaien.
    En de "ondernemers''laten alles maar gebeuren, dat is het ergste van alles!
    Vecht voor je bedrijf, voor de sector.... MET ELKAAR! Eendracht maakt macht~!

  • alco1

    Farmer4
    Je ziet veel dingen over het hoofd.
    Je schrijft dat we met één geluid naar buiten moeten treden.
    Dat er teveel dieren zijn en ga zo maar door.
    Maar weet je dat er ook boeren zijn die part nog deel hebben aan de over productie, maar die door onkundig beleid de dupe worden!

  • Farmer4life2

    @alco1 dat is op te lossen door grondgebondenheid en met grondgebondenheid kun je ook beter voor de natuur zijn.

  • alco1

    Juist. Dat éne geluid is o zo moeilijk.

  • oorspronkelijk

    leve de emancipatie
    het egocentrisch denken is een maatschappelijk probleem
    vakbonden zijn vervangen door rechtsbijstand
    links en socialisme uitbannen is de doodsteek
    ondanks alle negatieve beeldvorming betekend commune :samen
    onderscheid in gedachtengoed en totalitair systeem moet perspectief bieden
    te gek is ook dat de macht van de werknemer niet in staat is een eerlijker verdeling van geld af te dwingen
    de werknemer en de voedsel productie zijn elementaire basisvoorzieningen
    waarop de economie gestoeld is

  • agratax(1)

    Hoe we het ook wenden of keren -de wereld is al eeuwen gebaat bij een goedkoop voedselpakket-. Zo houden de mensen geld over voor leuke dingetjes, dingetjes die we niet nodig zijn om te (over)leven, maar die het leven wel veraangenamen en tevens dezelfde mensen van werk voorzien en de producenten, handel en staatskas(sen) van geld voorzien. De vraag is dan ook eeuwen geweest "Hoe houden we de kosten voor voedsel laag met liefst geen uitschieters naar boven". Na de grote industrialisatie van de landbouw is hier het antwoord op gevonden via Plantage landbouw en het lang houdbaar houden van de producten (invriezen, drogen etc.) zo konden grote afstanden worden overbrugd. Wilden we als mensheid hier ten volle van profiteren, dan was Vrijhandel en het slechten van alle grensheffingen de enige oplossing. Zo is geschied en nu plukken de boeren met hoogste kosten als eerste de wrange vruchten van dit door de handel aan de overheden gedicteerde beleid. De weg terug is Regionale voedselproductie en afschaffen van de Vrijhandel in voedsel en voedsel grondstoffen. Helaas dit zal een utopie blijven zolang de grote handelshuizen het beleid in dezen voorschrijven aan het ambtelijke apparaat dat de politiek voedt. Iedere fusie tussen bedrijven betrokken bij de voedselproductie brengt Duurzaamheid, Diervriendelijkheid en Diversiteit verder weg.

  • Bennie Stevelink

    Een toevoeging op de reactie van @agratax:
    Tot midden negentiende eeuw was voedselproductie hoofdzakelijk regionaal. Daar kwam verandering in door de aanleg van spoorwegen en de ontwikkeling van stoomschepen en kranen in de havens. Daarmee werd het mogelijk om grote hoeveelheden voedsel zowel landinwaarts als over zee over grote afstanden te vervoeren. In korte tijd veranderde de regionale voedselmarkt in een wereldmarkt. Het heeft eind negentiende eeuw de eerste grote landbouwcrisis veroorzaakt.
    Als we de balans opmaken van de laatste 150 jaar dan valt op dat het bijna permanent crisis was afgewisseld met marktordening door de overheid. Tegelijk is in deze periode de welvaart enorm gestegen mede doordat de uitgaven voor voedsel daalden van meer dan 50% naar minder dan 5%.

  • agratax(1)

    @Bennie bedankt voor toevoeging. We zouden nog kunnen toevoegen, dat door de door jouw genoemde ontwikkeling er meer dan genoeg voedsel was voor de "koopkrachtige" bevolking en er overschotten werden aangelegd ten tijde van overproductie en deze deden de boerenprijs dalen. De boeren betalen indirect de voorraden, maar profiteren niet van de latere prijsstijging (veroorzaakt door lage opbrengsten of inflatie). Hierdoor kunnen we begrijpen, waarom een niet al te hoge (staats)schuld positief is op termijn. Je gemoende welvaart stijging bestaat in mijn optiek uit "Boerengeld" en geldontwaarding .

  • Farmer4life2

    En wat is de oplossing? :-/

  • Bennie Stevelink

    Er is geen oplossing @farmer4life. Wat je ook bedenkt, ieder systeem veroorzaakt problemen.

  • alco1

    Daarom is het het beste om je er maar niet mee te bemoeien.
    Het water loopt altijd naar het laagste punt en dan heeft de rivier de beste houdbaarheid.

  • Farmer4life2

    Wat een onzin. RFC zoekt dé oplossing om in Nederland koeien te kunnen houden waarbij de melk verwerkt wordt in toegevoegde waarde.

    Zodat er extra opbrengsten komen ter compensatie van de hoge kostenprijs.

    De varkenshouderij en pluimvee hebben steeds meer concepten, of denk je niet dat er een beter leven ster voor melk gaat komen op langere termijn?

    Als je niet verder kijkt dan 5-10 jaar dan kunnen we de huidige manier van koeien houden in Nederland nog prima volhouden... totdat we USA en Denemarken hebben geëvenaard.

    Dan komen we toch in de knel..... in sectoren als tuinbouw/glasbouw en varkenshouderij precies hetzelfde. Ze houden het 10 jaar vol om voor wereldmarkt prijzen te leveren.

    LTO geeft aan dat er over 10 jaar nog 9500 bedrijven over zijn. Het gemiddelde bedrijf zal dan ongeveer verdubbeld zijn. Maw 160-200 koeien.
    Dit veroorzaakt juist intensivering! Met alle gevolgen van dien, ook een Monovergister gaat daar niets aan doen. Leuk voor de co2 reductie, het restproduct zal toch afgezet moeten worden.

    Net als slib, digistaat, champignonscompost en andere dierlijke mest.

    Sinds de loopstal gaat de natuur achteruit.
    Puur omdat stront en pis niet meer gescheiden wordt.....

  • alco1

    Farmer. Je haalt dingen door elkaar.
    Natuurlijk moet er aandacht zijn voor producten met toegevoegde waarde om zo de kosten de baas te blijven.
    Maar dat geld voor het product.
    De producenten van de grondstof "melk" krijg je nooit in één lijn.
    Daarbij bedenkend dat er niet meer dan ong. 10 % in die speciaal producten betaald zal willen worden.

  • pietervdvalk

    Bekijk het eens vanuit een ander perspectief.....

    Als boeren hebben we naar mijn inziens twee opdrachten die een paradox vormen. Zoals bovengenoemd verbeteren van de ontwikkeling van de natuur en niet te vergeten het klimaat. En anderzijds het voeden van de wereldbevolking.

    Uiteraard geloof ik niet dat nederland de wereld gaat voorzien van voedsel, maar we moeten het als ondernemers in nature wel als opdracht zien hier een belangrijke rol in te spelen. Zoals in de reacties hierboven beschreven is de landbouw en de infrastructuur sterk verbeterd en heeft dit er toe geleid dat veel mensen een sterk, soms overdreven mate van voedsel zekerheid kennen in de wereld. Een opdracht die niet alleen nederland had, maar waar nederland wel een belangrijke rol in heeft gespeeld. We hebben afgelopen dicennia als landbouw laten zien wat we kunnen en hoe innovatief we zijn en wat we daarmee kunnen bereiken. Ons doel was voedselvoorziening veilig stellen. Deze missie is geslaagd maar met de kennis van nu is herziening nodig.

    Wat wordt ons missie??? We hebben enerzijds een opdracht zorg te dragen voor het milieu en het klimaat en niet onbelangrijk bodemvruchtbaarheid (vertaal dit als voedselzekerheid voor de toekomst). Anderzijds komt er komend dicennia dezelfde opdracht op ons af. In 2050 9 miljard monden te voeden en te voorzien van voedselzekerheid. Dat laatste punt wordt veelal in verband gebracht met de politieke onrust in delen van de wereld.



  • pietervdvalk

    Landbouwers wij zijn niet het probleem maar de oplossing van deze toekomstige paradox tussen natuur en productie. Ons opdracht moet echter niet alleen zijn toegespitst op maximaliseren maar optimaliseren. De grond optimaal benutten, de natuur optimaal benutten door een aangestuurde balans tussen vleesproductie ( niet onbelangrijk in een balans mestproductie) en akker en tuinbouw. We hebben een opdracht de wereld optimaal te voeden door goed op de werled te passen. Met biologische productie is door onderzoek aangetoont dat de wereld niet kan worden gevoed. We redden dit alleen door miximaal onze kennis, creativiteit en innovatiekracht bijelkaar te schraapen en te zoeken naar een landbouwsysteem waarin de kringloop breder is dan alleen een individueel bedrijf. De samenwerking tussen akkerbouw en vlees/melk producenten moeten worden gereguleerd en de mest dusdanig van kwaliteit zijn dat de bodemvruchtbaarheid zonder toevoeging van kunstmatige ingrepen wordt onderhouden. Nederlandse landbouw is de voortrekker. Ons kleine landhe is ideaal al pilot voor de wereld.

    De landbouw is niet het probleem, maar zal de basis zijn voor de oplossing. Wanneer gaan we dat uitdragen en weer trots zijn op ons nederlandse landbouw!

  • Bennie Stevelink

    @Pieter, jij bekijkt het alleen landbouwkundig en ecologisch. Maar hoe verdient een boer een inkomen bij deze manier van werken in een vrije wereldmarkt? Hoe voorkom je dat een boer door economische noodzaak op korte termijn zich steeds laat verleiden tot niet duurzaam werken?
    Wil een boer werkelijk de ruimte hebben om duurzaam te werken dan zal hij minder onder druk moeten staan van de ratrace naar de laagste kostprijs.

  • alco1

    Pieter.
    En ik vind dat je problemen ziet die verzonnen zijn om de landbouw in het diskrediet te brengen

  • Farmer4life2

    Pieter draagt goede punten aan om balans te zoeken in product en natuur.

    Hoe kan het dat een "Staatsbosbeheer" bestaat en tegenwoordig al zó groot is. Er is amper bos in Nederland? Het zit hem puur in de pr/marketing van het bedrijf. Wij moeten ons veel belangrijker maken/neerzetten.

    Boeren en Moslims hebben één ding gemeen.
    We hebben geen één stem, zijn zeer verdeeld en hebben weinig in te brengen. Communiceren is zeker één van de minst sterke punten. Zitten om het minst en het geringste met elkaar te kibbelen.

    Iedereen verdient aan ons! Vergeet dat niet.
    Straks komen de voorraden poeders/kaas/boter weer op de markt met winst voor de EU.

    Volgens alco en Bennie zijn we ten dode opgeschreven. En niets kan :-/ Nice input guys.

  • Bennie Stevelink

    Ik zeg niet dat wij ten dode zijn opgeschreven maar dat ieder systeem nadelen heeft. Waar je ook voor kiest je zult altijd met bepaalde problemen moeten leven.

    Dat Staatsbosbeheer zo groot is heeft volgens mij niets te maken met marketing maar met politiek beleid.

  • alco1

    Pieter. Wie zegt dat ik voor interventie maatregelen ben.
    Dat werkt juist als een boomerang weer tegen je.
    We moeten twee dingen duidelijk uit elkaar houden:
    We moeten met marketing ons product zo goed mogelijk in de markt presenteren.
    Maar balans zoeken met natuur zit ons als een horzel in de huid.

    Ik zal mijn zienswijze eens met een voorbeeld uitleggen:

    Ga eens als proef totaal zelf voorziend zijn.
    Dus totaal geen aankoop van krachtvoeders ed.
    Je zult erachter komen dat je nog mest volgens de normen van nu af moet voeren en je levert nog wel melk af en vlees.
    Dit betekend verschraling van de gronden, net zolang de hele humus laag opgevreten is met alle gevolgen van dien.
    In mijn jeugd waren er nog proefboerderijen zat die leerden bemesten op norm.
    Die mogen niet meer spreken, omdat de tendens naar zgn. biodiversiteit is ingezet.
    De gevolgen zullen desastreus zijn.
    Geen gezonde gewassen die CO2 opnemen en zuurstof leveren.
    En die weg als hier boven geschetst, ga jij blindelings in mee.

  • oorspronkelijk

    klimaatprobleem
    als gidsland innovatieve landbouw
    nu focussen op klimaat-vriendelijk/neutraal produceren.
    niet naar elkaar wijzen te veel auto's mensen energieverbruik
    ieder neemt de handschoen op --sectoraal innoveren
    jammer dat er nog steeds mensen betogen dat alleen de landbouw een oplossing is
    terwijl de groei meer verplaatsingen heeft gegenereerd dus meer co2
    raffinage van mest is het probleem de mestflat de oplossing(weidegang)
    minder geconcentreerde ammoniak uitstoot meer bodemleven
    levenscyclus bodemleven verrijking bodem
    zonder kunstmest 100jaar terug moest alleen akkerbouw zomervagen
    gras was nooit een probleem
    met meer kunstmest stijgt ook ammoniak +uitputting mineralen
    want 100jaar terug waren er meer koeien

  • mr X

    Een interessant thema. De boeren dienen te produceren wat wordt gevraagd. Daarbij is niet hun mening belangrijk, maar wel degene die de produkten koopt en betaalt. En produceren voor de wereldmarkt is een groot risico. We hebben het gezien met de melk, varkens, enz. Jammer dat veel Nederlandse veehouders dit nog niet begrijpen. Dus alleen gaan produceren als er contracten worden afgesloten voor meerdere jaren.

  • landboer

    Zonder marktordening was het steeds crisis Bennie? Beloofd niet veel goeds ,want die hebben we net achter ons gelaten.

  • Bennie Stevelink

    Met marktordening was er ook crisis @landboer. Als je ziet hoeveel boeren zijn gestopt ten tijde van het melkquotum. Velen niet omdat ze dat zo graag wilden maar omdat ze te klein waren om een inkomen te halen en door het melkquotum niet in staat waren te groeien. Sommigen weken uit naar het buitenland.

  • Farmer4life2

    Bennie wat is het verschil tussen fosfaatrechten en melkquotum?

Laad alle reacties (27)

Of registreer je om te kunnen reageren.