Redactieblog

2024 x bekeken 34 reacties

Bodem boert achteruit

Geen grote verrassing, de uitkomsten van het onderzoek naar de bodemvruchtbaarheid in Flevoland, uitgevoerd door de Wetenschappelijke Raad voor Integrale Duurzame Landbouw en Voeding (RIDLV).

De resultaten liggen in lijn met de zorgen die onder boeren en tuinders al langer leven en met wat wij al aanvoelden: de kwaliteit van onze bodem neemt structureel af.

Voor een buitenstaander moet het onbegrijpelijk zijn, we zijn namelijk zelf schuldig aan deze trend. De meest vruchtbare gronden van Europa, verantwoordelijk voor ons dagelijks inkomen, de productiefactor van onze bedrijven, ze worden systematisch gedegenereerd. Door ons, wij boeren, omdat wij een inkomen willen genereren.

En dat is dan ook precies de reden waarom het gebeurt: om ons inkomen te kunnen blijven behouden, zijn wij boeren genoodzaakt een bouwplan toe te passen dat voldoende inkomen genereert voor het benodigde bedrijfsrendement. Steeds meer agrariërs komen in een spanningsveld tussen gewin op korte termijn en lange termijn. Volgens RIDLV is dit versterkt door hoge grondprijzen, de sinds 2007 verdubbelde pachtprijzen en steeds kortere pachtperioden.

Dit spanningveld moet doorbroken worden. Snel bovendien, voordat de structuur van onze gronden zwaar vernield is. Een optimale bodemvruchtbaarheid is in het belang van een duurzame voedselvoorziening, voedselzekerheid en groenblauwe diensten zoals waterhuishouding en ecologische functies. Uitgemergelde gronden zijn het zwartste scenario. Geen boer die daar van kan leven, een verpachter trouwens ook niet. Wellicht schuilt daarin dus ons gemeenschappelijk belang. Zowel pachters als verpachters zullen bang moeten zijn voor een toekomstbeeld dat er zo uit zal zien.

Dat de overheid niet het goede voorbeeld geeft helpt niet. De korte geliberaliseerde pachtcontracten die RVB aanbiedt stellen de verkeerde standaard die door andere verpachtende organisaties wordt overgenomen. Onze polders zijn ingericht voor voedselproductie. Het is in mijn ogen ook juist de taak van de overheid om de blik op de lange termijn te houden, namelijk duurzame voedselproductie. Het past niet bij een overheid om te gaan voor winstmaximalisatie op de korte termijn. In het mestbeleid ontbreekt het langetermijnperspectief bijvoorbeeld ook. Een bodemgericht mestbeleid zou meer oog hebben voor het belang van mest voor de bodemvruchtbaarheid. Het besef dat onze bodem een gemeenschappelijk goed is, voor ons allemaal van levensbelang, wordt nu door de overheid onvoldoende erkend, en dus geborgd.

RIDLV lijkt nu de noodklok te luiden. Dat ze dat nu doen is natuurlijk geen toeval. Dit is het jaar van de bodem, het moment! En de discussie over het nieuwe pachtstelsel is in volle gang. We hebben nu, zoals de Engelsen het noemen, een 'window of opportunity'. Het moment waarop alles samenkomt en verandering in gang kan worden gezet.

Het schetsen van onze duistere toekomst alleen is echter niet voldoende om verandering te bewerkstelligen. Probleem, bewijs, dialoog en oplossing vormen samen de vensters van onze 'window'. En die oplossingsrichtingen zijn er. Nieuwe pachtvormen en een pachtprijs gebaseerd op het agrarisch verdienvermogen, zoals bij reguliere pacht, kunnen ervoor zorgen dat de noodzaak om voor het korte gewin te gaan wordt weggenomen. Bij zowel pachter als verpachter. Op de korte termijn levert dit voor de verpachter minder op. Dat is niet in lijn met het economisch motief van de verpachter en zal dus niet meteen op enthousiasme kunnen rekenen. Dat is begrijpelijk en niet onrechtmatig. De winst op lange termijn maakt dat echter dubbel en dwars goed. De rekensom is met het rapport van RIDLV in de hand goed te maken. Dat gegeven moet de verpachters wèl aanspreken. In plaats van onze verschillen kunnen we dan nu het gesprek aangaan over datgene wat we willen delen: toekomstperspectief.

Laatste reacties

  • agratax2

    Beste Pelleboer. Ik kan je verhaal deels onderschrijven. Helaas gaat jouw vinger richting overheid, die een fout mest beleid en pachtbeleid voert in jouw ogen. hierbij durf je kennelijk het landbouwbeleid (globale vrijhandel) niet benoemen. Dat de boeren bedragen neer tellen voor hun land die kant nog wal raken als we het over rendement hebben laat je gemakshalve maar weg. Dat de boeren met hulp van de industrie steeds grotere en zwaardere machines aanschaffen of hun land laten werken, onder het motto hoe meer per man per uur hoe beter vergeet je ook. Niemand heeft gerekend wat uit eindelijk dit Meer is beter verhaal ons kost. Ik weet wel dat het ten koste gaat van de structuur (verdichting in diepere lagen) en een steeds grotere afhankelijkheid van Geld verschaffers (banken, lease, loonwerkers etc.) Zelfs organische mest zal deze verdichting niet voorkomen of oplossen!! Deze vorm van structuur bederf vereist een totaal andere aanpak en totaal ander bouwplan als het proces nog omkeerbaar is.

  • Jan-Zonderland

    @Agratax, we weten nu onderhand wel dat de boeren in met name Flevoland het in jouw ogen totaal verkeerd doen maar kom nu dan eens met de oplossing! Terug naar de tijd van Ot en Sien ? Paard & wagen, trekker max 35 pk, 1/3 tot 1/2 graslandverplichting, grondprijs max 5000 euro per ha, pachtprijs 200 euro per ha ???? Zeg het maar. Je bijt in de hand die je voedt!

  • agro1


    der Staat is in nl de grootste verpachter. der Staat heeft geen moraal, slechts ambtenaren en polletiekers. dat beetje (extra) pacht kan der Staat niet redden, maar je zult nooit kunnen zeggen, dat ze het niet geprobeerd hebben. welkom in the race to the bottom, as we gaan, gaan we messe alle.

  • somporn

    Jan Zonderland,geef jij eens aan dan wat de oplossing is.
    Waarom gaat de bodemkwaliteit achteruit?
    Hoeveel mest bracht men in de 60 en 70-er jaren op het land?
    Denk dat agratax wel een man met visie is en weet waar hij het over heeft.
    Lees al zijn reacties maar,volgens mij staat er geen flauwekul in.
    Denk dat men meer downsizing moet toepassen,alles staat op lagedrukbanden maar volgens mij werkt het meer als een trilwals dan dat het verdichting voorkomt.

  • pinkeltje


    Dat jonge poldergrond in de loop der jaren in bewerkbaarheid achteruit gaat dat is een onvermijdelijk gegeven. Bewerkbaarheid is wat anders dan vruchtbaarheid trouwens. Vruchtbaarheid is vooral een zaak van bemesting en dat is politiek bepaald. In de tijd van paard en wagen is de bewerkbaarheid van de drogemakerijen in Noord Holland, de polders in het zuidwesten en het Groningse Oldambt ook achteruit gegaan. Dat eindigt in een soort van evenwichtssituatie. To zover allemaal geen nieuws. En over grondprijzen die te hoog zijn om er met een lekker ruim bouwplan goed je boterham op te kunnen verdienen zijn we ook snel uitgepraat. Grondprijs is een kip en ei verhaal en wordt maar in geringe mate bepaald door de landbouwkundige waarde. Net als goud is het een schaars goed. Goud wordt nog wel wat boven de grond gehaald, landbouwgrond komt er ieder jaar minder. Zeker in kikkerlandje Nederland. Dat de grond in Flevoland van de duurste in NL is komt simpelweg omdat het er nog steeds lekker groeit en de totale infrastructuur voor Nederlandse begrippen optimaal is. Ook allemaal geen nieuws, net zo min als de rapporten die hier over zijn geschreven en nog geschreven gaan worden. De simpele oplossing is dat deze problemen zichzelf oplossen.

  • Jan-Zonderland

    @Somporn, ik heb de oplossing ook zo 1 2 3 niet voorhanden maar waar het mij om gaat is dat Agratax allerlei argumenten aanvoert dat de boeren in Flevoland het drastisch anders moeten gaan doen maar hij geen enkele concrete oplossing aandraagt. Ik weet heel best wat er speelt in die regio, ben er zelf opgegroeit en heb alles meegemaakt van paard en wagen tot 20 tons kiepers met 200 pk ervoor, van de Romas zakkenrooier tot aan 4 rijige zelfrijders op rupsen, Van de Rurslev bietenrooier tot de grote bunkerrooiers etc etc. We kunnen niet terug naar die tijd en situatie, dat weet iedereen, ook Agratax. Hoe het dan wel zou moeten wil ik dan wel eens van hem horen indien hij over de juiste visie beschikt.

  • pinkeltje


    Boer Koekoek wist ook altijd heel goed wat er allemaal niet deugde. Punt is even dat als je er concreet voor staat wat je dan te doen staat. Ik heb er nog niemand op betrapt met een beter plan te komen dan wat we tot nu toe hebben gezien. Wat we wel weten is dat de bedrijven waar het allemaal in grote lijnen gebleven is zoals het was inmiddels niet meer levensvatbaar zijn.

  • Zandboertje

    We zijn van mening lijkt wel dat het niet meer anders kan dangroot duur en zwaar. Maar als je kijkt naar de uren die de grote machines maken, dan slaat dat toch ook helemaal nergens meer op. Paar honderd uur per jaar en weer in de schuur. Met kleiner mterieel en zelfs met personeel of wat langer doorwerken is het ook prima te doen. Dat je dan wat langer bezig bent, so what. De oppervlaktes in die polders per bedrijf zijn gemm echt niet groot. Een honderd extra ingehuurde uren zijn vele malen goedkoper dan al dat glimmende grote ijzer wat jaarrond bijna altijd stil staat. Als je maar lang genoeg roept dat alleen groot de oplossing is dan ga je het vanzelf geloven. Kijk eens in de boekhoudrapporten van 10 en 20 jaar geleden wat de mechanisatiekosten waren en hoe deze nu zijn. Het verschil op uren zetten kan dan wel eens een heel ander bedrijfsvoering teweeg brengen.
    En als het mestbeleid schuldig is aan verarming van gronden, waarom zie je dan enkel drijfmest en geen vaste mest. Als je os aanvoer echt te laag is, dan helpt drijfmest geen ene zier.

  • trijnie

    Maar zandboertje, het oog wil ook wat. Stoer toch zo'n brullend machien?

  • agratax2

    @Jan. Hoe verder is de vraag. Ik denk dat we eens moeten gaan rekenen of meer per man per uur, door grotere en vooral zwaardere machines wel de oplossing is van het boeren probleem. Een ding is voor mij duidelijk 'Wij in de dure landen kunnen nooit concureren met Goedkope landen en dat moeten we wel, Het gevolg wordt steeds duidelijker. Je vraagt mijn oplossing; 'Terug naar regionale productie tegen regionale kostprijzen'. Als we door gaan op de weg die we ingeslagen zijn op aanraden van de handel en het grootkapitaal is er niet te ontkomen aan ernstige structuur en vruchtbaarheid devaluatie van tientallen miljoenen hektares landbouw grond over de hele wereld. Ik neem de polderboeren niets kwalijk, zij zijn net als hun grond het slachtoffer van politike besluiten, genomen op aanraden van mensen die geen notie hebben van bodem kwaliteit en hoe deze te beschermen. Het zijn niet alleen de boeren die slachtoffer van dit beleid zijn geworden ook de werkgelegenheid heeft ernstig te leiden onder deze vrijhandel. Waar alle loonkosten wordt afgemeten aan de lage lonen landen. Textiel en scheepsbouw gingen de voedselproductie voor.

  • schoenmakers1

    naar mijn mening kunnen we hier met heel de wereld concureren als we hier maar geen extra regels en lasten hoeven op te brengen

  • pinkeltje


    Als een kleinere machine meer winst oplevert dan een grote dan is het probleem snel opgelost. Wat een gezever.

  • aquarius

    Als je dan toch aan het discuteren bent over bodem bemesting, vergeet dan ook niet deze kleine helpers:

    http://www.emagcloud.com/Microsoft%20Word%20-%20manju-brochure/De_kringloop_van_het_leven_in_word_compleet/index.html#/1/

  • Zandboertje

    @Agratax
    Waarom zouden we dat niet kunnen, die concurentie? Het meeste is hier idd duur. Maar als je met dubbele opbrengsten kunt halen, dan is er alweer een hoop op de wal. Want een litertje Opus Team kost hier weinig anders dan in het oostblok. Met de meeste meststoffen geldt dat ook. Door een goed watersysyteem kunnen we hioer nog een mooi poosje prima meekomen. Blijft wel dat de post ïjzer' goed in de gaten gehouden moet worden.

  • agratax2

    @zandboertje. Je ziet in bovenstaand artikel waar deze concurentie strijd toe leidt. Verwoesting van je meest belangrijke productie middel Grond. Hoe durf je dan te beweren, dat we de concurentie makkelijk aan kunnen. Ware het dat alleen de Nedelandse bodem verwoest wordt, dan is er mondiaal geen enkel probleem, maar helaas de goedkope landen willen nog goedkoper en boeren hun bodem ook af en verwoesten hun natuurlijke diversiteit (grootschalige ontginningen om steeds weer frisse grond te hebben). Ik heb miljoenen ha's afgeboerde gronden gezien, die weer door de natuur werden opgeeist. Om deze gronden weer bruikbaar te maken zijn de lokale boeren duizenden euro's per ha kwijt en enkele jaren met verlies gevende oogsten.

  • Mozes

    Eric Pelleboer stelt dat de oorzaak ligt bij te hoge grond en pachtprijzen. Hierdoor zouden boeren gedwongen zijn tot een te intensief bouwplan. Maar zullen boeren met lagere pachtprijzen een minder intensief bouwplan volgen? Ik denk het niet, men blijft gaan voor maximaal rendement op de korte termijn. De lagere pachtprijzen worden geïncasseerd maar leiden niet tot een ander bouwplan. 

    Je kunt het ook omdraaien: door een te intensief bouwplan kunnen boeren pachtprijzen betalen die te hoog zijn voor een duurzaam grondgebruik. Niet de te hoge pachtprijzen dwingen tot een te intensief bouwplan maar een te intensief bouwplan heeft een onverantwoorde stijging van de pachtprijzen mogelijk gemaakt.

    De enigste oplossing die ik zie is dat er wettelijke regels komen voor het te voeren bouwplan. Dit kan tegenwoordig eenvoudig via de gecombineerde opgave gecontroleerd worden. De pachtprijzen zullen zich vanzelf via marktwerking hier op aanpassen. 

  • pinkeltje


    Ben benieuwd waar Agratax die miljoenen hectaren afgeboerde grond heeft gezien die weer zijn opgeeist door de natuur. En voor wie het nog steeds niet begrijpt, de prijs van landbouwgrond wordt maar beperkt bepaald door wat de exploitatie van een landbouwbedrijf oplevert. In de westerse wereld maar inmiddels in vrijwel heel de wereld wordt de prijs voor een belangrijk deel bepaald door concurerende activiteiten. Let maar op, het gaat nog even duren maar als de uitbreiding van het vliegveld in Lelystad doorgaat wordt Flevoland op termijn een tweede Haarlemmermeer. Gaat nog wel even duren voor de grond daar lekker goedkoop wordt. Voor wie de pacht te hoog vindt is er een simpele oplossing. Laat het gewoon lekker over aan een ander. Is dat leuk? Nee, dat is niet leuk. Kan nog wel een paar dingen verzinnen die niet leuk zijn.

  • alco1

    #16 Zo is het. Hoge huur en koop prijzen hebben niets te maken met de achteruitgang van de bodemvruchtbaarheid.
    Het zit in de mens dat ie zich steeds verbeteren wil. Zo is het in de sport, maar ook in de productie stijging van dier en grond.
    Hier is op zichzelf ook niets mis mee.
    Als een sporter maar meer eet dan een bureau klerk
    Bemesting laat echter vanwege mestwet regelingen tekorten zien, waardoor er verschraling optreed.
    Allerlei wettelijke regels voor het bouwplan zijn totaal overbodig.
    Een sporter kent wel de potentie van goed eten en de boer wel van goed grond beheer.

  • Fermer

    @alco, hoezo zit het in de mens dat die zich wil verbeteren? Laat een gymnasium-leerling van nu maar eens een HBS-examen van een 50 jaar geleden maken, wedden dat hij niet slaagt? Wat verbetert er dan? Boeren van nu produceren veel meer als vroeger, maar wat is er voor de boer zelf verbeterd? We veranderen de regels, en het lijkt alsof we het beter doen. Lees 'De graanrepubliek' van Frank Westerman maar, ieder wordt gestuurd en tegen elkaar uitgespeeld, maar er zijn er maar weinig die zich echt verbeteren. En dat zijn niet de gewone mensen.

  • pinkeltje


    De Nederlanders, inclusief de boeren hebben nog nooit zo luxe en comfortabel geleefd als op dit moment. Ook voor boeren is er wel degelijk wat verbeterd, laten we het niet erger maken dan het is.

  • Fermer

    @pinkeltje, geboeid, vastgezet, met een record aan schulden (daarin wel vooruitgegaan!) en zonder zicht op verbetering, zowel bij de varkens, kippen en akkerbouw, en nu ook de melkveehouderij. Luxe en comfortabel, jawel, net zoals de bv. Nederland, op de pof, de ene van het aardgasgeld, de andere van het opmaken van het familiebezit.

  • glaasje

    Nederlandse boeren gaan ten onder aan die belachelijke overheids regels. DIT IS NIET MEER NORMAAL. De grond moet FLINK bemest worden, dan heb je goede vruchtbare grond. en dat geldt voor heel nederland. Dit heeft niets met zware machines te maken. ER MOET VEEL MEER MEST OP DE GROND, i.p.v ieder jaar de normen aanhalen. Laten ze het tij eens keren!!!!

  • gjcamps

    Mensen zijn net als water, zonder beperkingen belanden ze op het laagste niveau. De Nederlandse landbouw is dusdanig sterk beperkt door dure grond & arbeid, omgeving, regelgeving, dierwelzijn, etc. dat ze globaal gezien topsport bedrijven wat vaak bedrijfseconomisch niet meer verantwoord is. Het is vaak meer hobby gezien het benodigde vermogen en het rendement hierop. Voor de lange termijn performance is toch een ruimere bemesting en bouwplan nodig, het eerste kan de overheid regelen, het tweede doet de markt vanzelf als de bodem minder gaat presteren. Voorbeelden genoeg op deze aarde, alleen in NL kun je niet weer een nieuw stukje jungle platbranden. 

  • no-profile-image

    Om de vermeende schade van ammoniak NH3 zijn agrariërs verplicht om mest in de bodem te injecteren. Er is nooit onderzoek gedaan naar de gevolgen hiervan voor bodem en bodemlevenn Nu, na 20 jaar het bodem leven vernietigen, blijkt  dat de bodem sterk achteruit gaat.Nu blijkt dat het middel erger is dan de kwaal.
    Stoppen met injecteren!!,, beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald'.

  • agratax2

    @Pinkeltje. Rusland en Azie liggen bedekt met verlaten gronden, die voor een groot deel bestaan uit structuurloze gronden, die door langdurig gebruik onder bevloeiing met te weinig bemesting (kunstmest te duur) zijn verworden tot beton harde bodems of overwoekert met wilde planten. Deze gronden weer in cultuur brengen kost meer dan het ontginnen van oerwoud in Zuid Amerika. De keuze is dus eenvoudig voor het groot kapitaal.

  • pinkeltje


    En dat gaat dus om miljoenen hectares als ik het goed begrijp. En die heb jij gezien? Of roep je ook maar gewoon wat?

  • Jan-Zonderland

    Aha, daar komt de aap uit de mouw: verlaten gronden in Rusland o.a. als gevolg van te weinig bemesting!!!!!!!!!!!!!! En dat is nou net wat een heleboel mensen hier nu beweren: MEST EROP en niet zo'n beetje ook. Dan komt het ook in Flevoland wel goed.

  • gjcamps

    Pinkeltje het is waar, met name in Kazachstan zijn na ontginning fouten gemaakt, na enkele decenia kunstmest en irrigatie afname opbrengsten. In Rusland wordt daarom nu de subsidie op kunstmest afgebouwd in de hoop dat de inmiddels ruimer beschikbare dierlijke mest gebruikt wordt en niet op een hoop in het bos beland. Zelfs de beroemde zwarte aarde is zonder goede bemesting en bouwplan op termijn een witte zandwoestijn

  • gjcamps

    Een ander leuk detail is dat veel van die grote bedrijven met GPS werken. Handig je ziet bij oogsten exact waar de bodem wel producten kevers en waar niet, vooral als je percelen van 1000-1500 ha hebt. Als nederlander zou je de slecht presterende stukjes extra aandacht geven qua bewerking en bemesting zodat ze beter presteren. Het tegendeel is echter de praktijk, de GPS zaaimachines geven meer mest op plekken waar meer opbrengst verwacht wordt! Enkele stukken worden helemaal niet bewerkt en vallen terug aan de natuur.

  • gjcamps


    Kevers = levert  foutje smartphone

  • GCK

    Pelleboer toont veel lef door deze sterke analyse.  De eindconclusie van Pelleboer, nl dat de overheid schuld treft door het te hoge pachtnivo, klopt niet. Het zijn toch echt de boeren zelf die de keuze maken, om in te gaan op deze  hoge pachtprijzen en daarbij horende teelten.

  • DJ-D

    Met name boeren die zijn uitgekocht, die de kontzak vol hebben. Hebben invloed op de hoge prijzen.

  • H Zonderland


    Hoge grondprijzen komen door de lage rente, fiscale voordelen en de hoge ambities van boeren al dan niet versterkt door adviseurs. RVOB is verworden tot een incassobureau die de (overheids)opdracht heeft zoveel mogelijk geld binnen te harken dus zit er wel degelijk een overheidstintje aan de sterk gestegen pachtprijzen. Het structuurbeleid wat Domeinen voerde t.b.v. versterking van hun pachtbedrijven is achteloos het afvoerputje in gegaan. Dan ontstaat er een situatie dat je als pachter zijnde alleen maar kan overleven door heel intensief te gaan boeren. Dat is echter korte termijn want in de polders neemt het aantal kavels met AM-besmetverklaringen, en andere bodemgebonden ziektes  hand over hand toe.

  • cross

    Roverheid afschaffen, die dient elite en plundert boeren. Terug gaan naar kleine gemende bedrijven zonder gif en gestoorde regels. Laat boeren aan boeren zelf over, biologisch of permacultuur. Consument betaalt en bepaalt, btw geld is nep, terug naar circle economy.

Laad alle reacties (30)

Of registreer je om te kunnen reageren.