Redactieblog

3079 x bekeken 19 reacties

De productie stijgt maar het inkomen niet

Nieuwe technieken leiden tot hogere productie, tot lagere prijzen en een achterblijvend inkomen.

Vorige week zag ik in verschillende kranten een bericht staan over het boereninkomen. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) had berekend dat de inkomensontwikkeling in de landbouw in de laatste twintig jaar achtergebleven is bij de rest van de economie.

Hoge productie, nauwelijks meer inkomen

Ten opzichte van 1995 is het inkomen per arbeidsjaar in de landbouw maar 10% gestegen, en de jaarlijkse schommelingen zijn groot. Tegelijkertijd is de productie sterk gestegen, met 22%. Die stijging is gerealiseerd met ruim 40% minder bedrijven en 20% minder arbeidskrachten. Als u op de website van het CBS de publicatie bekijkt, ziet u het bovenstaande samengevat in mooie grafieken. Dan ziet het er nog dramatischer uit dan ik het kan opschrijven.


De vraag die in krantenberichten werd opgeworpen, was hoe dat nu kon. De productie is gestegen, maar dat heeft nauwelijks tot meer inkomen geleid. Het leverde me zelfs telefoontjes van journalisten op.

U zit in een tredmolen

De verklaring is tamelijk simpel en terug te vinden in de studieboeken over landbouweconomie uit de jaren 1950-’60. Ik heb niet veel boeken, bij de laatste verhuizing heb ik bijna alles bij het oud papier gedaan, maar de echte klassiekers heb ik bewaard. Een van die klassieke landbouweconomen is Cochrane, een Amerikaanse professor. Hij kwam eind jaren vijftig met het beeld van de tredmolen. U zit in een tredmolen, maar dat wist u zelf waarschijnlijk al.

Voorlopers met hoger inkomen

Cochranes technologie-tredmolen loopt als volgt. Enkele boeren, voorlopers, gaan een nieuwe techniek toepassen waardoor ze productiever worden dan hun collega’s. Hun productie stijgt, hun kosten per eenheid dalen. Het groepje is zo klein dat hun hogere productie geen invloed op de prijzen heeft. Ze verdienen dus extra inkomen. Dat zien hun buren ook. Die besluiten de nieuwe techniek ook toe te passen. Er komen meer en meer boeren die meer kunnen produceren.

Dalende prijzen door voorlopers en volgers

Dat heeft uiteindelijk invloed op de prijs van hun producten: de prijzen dalen. Voorlopers en volgers zijn weer terug bij af, hun productie is gestegen, hun prijzen zijn gedaald en uiteindelijk zijn ze er niet op vooruitgegaan. Er is ook een groep die er zelfs op achteruitgaat; de achterblijvers die de nieuwe techniek niet toepassen. Hun productie is niet gestegen, maar hun prijzen zijn wel gedaald door toedoen van voorlopers en volgers. Ziedaar de tredmolen, de sector doet een stap vooruit, maar blijft op de bodem van de tredmolen staan.

Dezer dagen komt bij Wageningen Academic Publishers een dik Engelstalig wetenschappelijk boek uit waaraan ik heb meegewerkt, over boerenprotestbewegingen in de westerse wereld. Bewegingen die het liefst de tredmolen stil wilden zetten, maar het lukte niet.

Lees ook: Inkomen blijft achter bij productiestijging

Laatste reacties

  • Farmer4life2

    Probeer ik al jaren aan te geven. Meer produceren helpt niet. Waarom zouden we uberhaupt meer voedsel produceren dan men op de wereld nodig heeft. Dat is pas milieu technisch slecht.

    Een achterblijver wil niemand zijn. Zie de kleine boeren

  • agratax(1)

    Volgens mij wordt deze trend door de Vrije Wereld markt nog versterkt. De grote plantage bedrijven op de pampa hebben sowieso lagere productie kosten dan de koplopers in de oude productie gebieden, bv. West Europa of USA etc. Zij produceren het overschot waar de familie bedrijven in de akkerbouw aan onderdoor gaan, omdat de opbrengst de kosten niet dekt. De veehouderij profiteerde nog een poosje van deze goedkope voedergrondstoffen, tot dat ondernemers op de pampa wegens de lage prijs voor hun graan en zaderijen zelf de vlees productie ter hand namen. Gevolg Overproductie en daarmee het einde van de (familie)bedrijven, die dankzij deze goedkope import konden bestaan.

  • iptho1

    kijk na varkens en legkippen.
    Dan weet je wat er over een aantal jaar gaat gebeuren met de melkvee.
    Het is niet mooier voor te stellen.
    Ik hoop dat ik het verkeert zie.

  • farmerbn

    Wat is inkomen. Als ik investeer krijg ik meer kosten en gaat mijn inkomen omlaag ook al produceer ik meer. Zie hierboven het artikel. Maar mijn bedrijf is wel extra in waarde gestegen en dat staat niet in het artikel. Dus we moeten niet alleen kijken naar inkomen maar ook naar waarde-vermeerdering.

  • kleine boer

    En arbeidsvreugde in een nieuwe stal of met nieuwe machine werkt vaak net ff wat prettiger

  • John*

    de variatie in productieresultaten en kostprijs is heel groot. het gemiddelde bedrijf bestaat niet en daardoor zullen alle sectoren toekomst blijven houden in NL.

  • John*

    ow ja alle markten verzadigd. innoveren en de kostprijs verlagen blijft de basis om te overleven. Misschien de marge verhogen door extra kwaliteit leveren of flexibele afspraken maken. maar dat is niet voor iedereen weggelegd.

  • margarietha 30

    Reactie op farmerbn;waardevermeerdering heb je niks aan als je niet verkoopt en wacht met verkopen als de waarde gehalveerd is.zie de glastuinbouw was eerst ook goud waard.

  • info36

    En kostprijs verlagen is de grootste dooddoener. Dat gaat in Nederland niet, daar stijgen de kosten alleen maar, de pacht, de mestafzetkosten enz.. Die eeuwige gedachte van velen dat je het hier voor lage opbrengstprijzen kunt doen is zo dom en vaak ook niet nodig.

  • agro1

    feed the world and starve.

  • Farmer4life2

    Fosfaatrecht, nu enorm duur. Iedereen heeft een stal staan en velen zijn nog niet vol.

    Over 10 jaar is de helft van de boeren weg. De slagkracht van de overgebleven boeren kan nimmer te nooit zo groot zijn dat zij al het land en fosfaatrechten overnemen en groeien op zelfde schaal dat de andere boeren stoppen.

    Vermindering waarde fosfaatrechten...... Want grond zakt niet, meerdere verschillende kopers.

    Leuk, eerst 200 koeien fosfaat 800.000 euro waard, dan nog 600.000

  • Farmer4life2

    En die 1 miljard liter melk wat er dan mogelijk minder komt in Nederland, helpt echt niet om de prijs te verhogen. Als er al minder melk komt.

  • alco1

    Alles in de wereld zit in een trendmolen.
    Schaats tijden.
    Voice competitisch.
    Dat zijn de natuur wetten. Het zwakste dier wordt als eerste een prooi.
    Leg je er bij neer. Er is niets aan te doen en degenen die op tijd de Pijp aan Maarten geven zullen misschien ter zijner tijd de beste ondernemers blijken te zijn.

  • agratax(1)

    @farmerbn. Waarde vermeerdering van je bedrijf door de jaren heen is prachtig, maar tijdens je leven wil je toch wel graag de bakker en de kruidenier kunnen betalen om van de studie van je kinderen maar te zwijgen. Je wilt je kinderen toch niet met een toren hoge schuld hun werkzame leven laten beginnen.

  • John*

    opbrengstprijs zal altijd de kostprijs van de beste 20% volgen.. Zo kijk ik ook naar mijn leveranciers. Je mag best leveren maar als pietje dezelfde kwaliteit kan leveren voor minder komt toch pietje leveren. pietje zijn afzet groeit en jantje die achterblijft zal meer verliezen tenzij hij stappen onderneemt om mee te blijven komen met de markt. De andere stap die jantje kan ondernemen is zijn bedrijf verkopen en stoppen.

    In een verzadigde markt blijft innoveren noodzakelijk om te overleven.

  • vink

    Waardevermeerdering? Geldt alleen voor grond en evt. misschien rechten. Evt. het woonhuis maar wonen moet je toch. Dure stallen en inventaris zijn na 20 jaar niets meer waard! Vraag maar aan varkenshouders die wel willen maar niet kunnen stoppen.

  • farmerbn

    Natuurlijk weet ik dat je van waardevemeerdering niet de bakker kunt betalen. Ik wide alleen aangeven dat kijken naar inkomen niet voldende is. Je moet eigenlijk jaarlijks berekenen wat je bedrijf waard is en het verschil met het vorige jaar optellen bij je inkomen. Als je dat structueel doet dan ga je anders investeren: Minder vaak ijzer kopen en meer grond of minder luxe maar grotere stal zodat de melkomzet groter wordt.

  • farmerbn

    Als je in het buitenland woont en je wilt op termijn de boerderij in zijn geheel verkopen dan moet je zorgen dat de vraagprijs in verhouding staat met de verdiencapaciteit. Een koper kan dan bij voortzetting van het bedrijf de banklening die hij krijgt , voldoen. Dus bij een hoge verkoopprijs hoort een hoge verdiencapaciteit en dat krijg je niet door veel blinkend ijzer maar door een investeringsstrategie gedreven op omzet en marge.

  • JONAS MTS

    De op- en neer gaande resultaten zijn van alle generaties. De vaste kosten bezorgen ons hoofdbrekens. Mede daardoor is het inkomen in de sectoren fors gedaald.

Laad alle reacties (15)

Of registreer je om te kunnen reageren.