Redactieblog

4275 x bekeken 21 reacties

Dure grond dodelijk

"Deense toestanden dreigen ook hier", zegt Hanna somber. "De bedrijfsopvolging wordt daar een probleem. Jongeren willen wel boer worden, maar ze krijgen de financiering voor de overname niet rond. De bedrijven zijn te groot geworden."

Dat verbaast me niet. Gemiddeld heeft een Deens bedrijf een oppervlakte van ruim 160 hectare. In 1990 was dat ongeveer 55 hectare. Een bedrijf kost daar nu zo'n 6 miljoen euro. Bij dalende grondprijzen is het geen wonder dat de banken aarzelen.

Andere oplossingen voor financiering van grond

"Er moeten andere oplossingen worden gevonden voor de financiering van grond", vindt Hans. "Het Deense probleem komt hier ook. Dat duurt geen jaren meer. In Amerika en Nieuw-Zeeland is het helemaal geen regel dat boeren ook eigenaar zijn."

Pachtboeren beginnen en eindigen met weinig geld

"Dan moet je als boer wel meer verdienen", zegt Hanna. "We zien het met pachtboeren. Die beginnen met weinig geld en eindigen ook zo. Geen pensioen en in een huurhuis. Boeren met eigen grond hebben daarmee aan het eind van de rit goed geboerd. Dat is hun pensioen. Ze kunnen er een mooie bungalow van kopen."

Boer verdient te weinig als boer

Zo is het. Een boer verdient te weinig als boer. Door de stijging van de grondprijzen is de boer met eigen grond aan het einde van zijn loopbaan redelijk vermogend. Daarbij kan de grondbezitter ook steeds lenen om grond bij te kopen. Bij stijgende grondprijzen groeien grotere eigen bedrijven sneller en blijven pachters achter.

Te groot om over te kunnen nemen

"En dan loopt het spaak, net als in Denemarken", knikt Hans. "Ook in ons land zijn de bedrijven straks te groot om nog over te kunnen nemen. De fosfaatrechten zorgen ervoor dat grond nog duurder wordt. Daarom moeten andere oplossingen worden gevonden voor grond. Niet meer iedere boer voor zich, maar bijvoorbeeld via een boerengrondbank. Boeren zouden daar aandelen in kunnen kopen en zo toch werken aan een pensioen als ze stoppen."

Schaalvergroting zorgt voor grote problemen

Een mooi plan, maar niet nieuw. De schaalvergroting zorgt echter wel voor grote problemen, die schreeuwen om een oplossing. Een mooie kans voor de landbouworganisaties om visie te tonen. En dan niet alleen de LTO, maar ook NMV en DDB.

Laatste reacties

  • veldzicht

    Deze verhalen hoorde je ook toen de grond nog 20.000
    gulden per ha.koste en de bedrijven veel kleiner waren.

  • wmeulemanjr1

    @veldzicht, even voor de duidelijkheid, gemiddelde melkprijs is niet beter dan toen land 20.000 per/ha koste. Je kan jezelf ook kapot financieren. Kan maar 1 keer!

  • piethermus1

    Toen grond 20000 gulden kostte, kostte een trekker, stal of bewaarloods ook een fractie van nu. In die zin staan de waardes van die productiemiddelen zoals grond, gebouwen, machines in verhouding tot elkaar. Blijkbaar vallen sommigen dan wel over de grondprijs en niet over de prijs van een trekker of bewaarloods. Wellicht komt het omdat sommigen graag, grijpgraag en gretig buurmans grond goedkoop in willen pikken i.p.v. er gewoon geld voor willen geven. Van een trekker en bewaarloods of stal weten zij dat ze op de prijs amper invloed uit kunnen oefenen, maar op de grondprijs hopen sommigen blijkbaar door tendentieuze praat dat ze er wel invloed op kunnen hebben.

  • pinkeltje

    Dit gezever hoor ik inmiddels al 50 jaar lang. Voor wie het niet redt om het bedrijf over te nemen is er geen nood. Je kunt het voor goed geld verkopen aan iemand die dat linksom of rechtsom wel kan versieren. Gemiddeld genomen zijn Nederlandse bedrijven nog steeds erg klein. En inderdaad, vooral grond is veel te duur als je dat in eigendom wilt overnemen. En dat gaat ook gewoon zo blijven. Het wordt immers alleen aan de hoogst biedende betaald en er zijn legio alternatieve bestemmingen. Zeker als de economie weer wat aantrekt. Komende jaren nog een paar honderdduizend woningen erbij?

  • ed12345

    Als het te overnemen bedrijf te groot en of te duur is om in zijn geheel overgenomen te worden kan er toch voor een gedeelte een grondbeleggings maarschappij bij gehaald worden
    Vergaderboer u verteld of boeren eigenaar het ZOVEEL gemakkelijker hebben .Zo ben ik gestart en nu bijna aan het stoppen .Ik kan u wel vertellen dat de hypoteek aflossen wel eens behoorlijk zwaarder op de maag lag dan als het een pacht geweest zou zijn

  • ed12345

    Pinkeltje die woningen komen er toch Per huis wonen er nu minder mensen dan pakweg 20 jaar terug .Dus ook al zou de bevolking niet zo harg groeien zijn er toch steeds meer woningen nodig

  • pinkeltje

    Nou, dan weten we dat de grondprijs voorlopig niet naar beneden gaat. En dat is wereldwijd hetzelfde verhaal. Particulieren vluchten in aandelen vanwege de lage rente en beleggers vluchten in grond. Brengt beiden niet veel op maar grond blijft grond, wat er ook gebeurt. Overstromingen en vulkaanuitbarstingen daargelaten.

  • veldzicht

    Land te duuur?als je het vergelijkt wat toen een trekker koste of arbeidsloon per uur en de productie stijging per man en bedrijf loopt het aardig in de pas,toen was het (te) duur en dat is het nu nog.de boeren die gewoon door zijn gegaan en regelmatig land kochten zijn nu wel spekkoper
    en die niets deden zijn de toekomstige stoppers.

  • agratax2

    @ed12345. een deel van de grond door verkopen en terug pachten, betekent dat er pak weg 60 % van de koopsom voor krijgt en in het gunstigste geval een erfpachtrecht op hebt. Hiermee schiet je als jonge boer weining op. Een oplossing is dat de rest van de familie de grond houdt en je een pachtcontract geeft, met alle familie sores die daar doorgaans bij hoort. De Denen hebben midden vorige eeuw voor dit probleem de oplossing gezocht in Risico dragend kapitaal aantrekken en hiermee een deel van het eigendom en de zeggenschap over te dragen aan de kapitaal verschaffer (geen bank).

  • agratax2

    Zogauw overname van een bedrijf onmogelijk is geworden en alleen mogelijk is door verkoop van de grond, is de landbouw ondanks zijn enorme inspanningen en productie verhoging NIETS mee opgeschoten. We moeten helaas concluderen dat de landbouw zichzelf uitlevert aan het grootkapitaal. Grootkapitaal dat nu de boerenprijzen dicteert door de openmarkt, die de wereldprijs bepaalt aan de hand van de laagst productie kosten. DEze kosten liggen helaas niet in West Europa en Noord Amerika maar in Zuid Amerika en Afrika waar de grondprijs laag is en de arbeid weinig kost en schaalgrootte oneindig is.

  • Meralco

    Zoals eerder al is opgemerkt is (te) dure grond een wereldwijd probleem. Ik was begin dit jaar op de Filipijnen bij een rijstboer op bezoek. Grond die enige tijd geleden nog onverkoopbaar was, is nu duur, waardoor het saldo ondanks 3 oogsten per jaar laag is. Voedselproducten in de supermarkt, zeker groenten, zijn daar erg duur vergeleken met Nederland. Ook (geïmporteerde) melk is er erg duur, vanaf circa 1,20 euro.

  • info36

    Waar iedereen telkens aan voorbij gaat en wat in Nederland een zware stempel drukt op de landbouw is dat 80% van de grond die de laatste 25 jaar is verhandelt is gekocht door een boer die in meer of mindere mate is uitgekocht en die vaak daardoor verviervoudigt in omvang wat een gigantische druk geeft op de grondmarkt. Dit ligt nog steeds aan de grondpolitiek die ontstaan is in de jaren 70. Dit heeft verstrekkende gevolgen voor de situatie in de Nederlandse landbouw. De huidige grondprijzen zijn desastreus voor de ontwikkeling van de landbouw. Pachten zijn veel en veel te hoog, grote bedrijven zijn haast niet meer over te nemen enz.

  • landboer

    Als de grond te duur is wordt het vanzelf goedkoper...

  • farmerbn

    Landboer heeft gelijk. Als bv in je dorp veel land te koop komt dan is het eerste stuk erg duur maar het wordt dan steeds goedkoper. Kopers gaan immers naar de bank en lossen af in 30 jaar zodat ze weer een lange tijd braaf zijn. Als bijna elke boer weer braaf is wordt de volgende koopgrond goedkoper. Dus als je ziet dat er in je buurt veel oudere boeren wonen die gaan stoppen, moet je rustig afwachten en niet te snel het eerste en duurste land kopen.

  • veldzicht

    farmerbn,de wens van de gedachte maar zo gaat het niet
    in de practijk,er zijn vaak zo veel potentionele dat er helemaal niks zakt en iedereen denkt laat ik nu maar toeslaan anders zit ik er weer naast.

  • Tonnis

    Land is niet te duur, de producten zijn te goedkoop.

  • Farmer4life2

    Er zijn zoveel grondkopers. Allereerst de boeren zelf. Daarbuiten de overheid (bbl) natuurbeheer clubs. Verzekeringsmaatschappijen, particulieren, projectontwikkelaars, gemeenten, provincies. De grond gaat alleen goedkoper worden als het niet meer betaald kan worden.

    Het grootste probleem in de landbouw is over financiering. Als de rente naar een "normaal" percentage gaat, krijgen veel boeren het zwaar. De marge is te laag. Als boeren hun grond kunnen verhuren voor 1000 euro de ha verdienen de meesten meer dan nu en het langjarig gemiddelde.

    Het gevaar zit hem in de rente.

  • hooghoes

    De grond is niet duur ,we betalen er alleen te veel geld voor !!! Emotie buurmans grond enz .gewoon niet doen

  • Rip

    Eenzijdige reacties. Ze gaan over de prijzen van grond, maar niet over het probleem van de onmogelijke overname van boerderijen door jonge boeren. De landbouw is de enige sector waar een eenmansbedrijf zoveel moet investeren om boer te kunnen zijn . De middenstanders zijn allemaal bijna verdwenen.Als ze groot worden, zijn ze ook niet meer te financieren. Zou crowdfunding een oplossing kunnen zijn?

  • toin

    Grond en bedrijfs overnamen staan los van elkaar ik snap niet waar die link van daan komt

    grond is niet meer dan kapitaal ( pensioen) want waar de eene genoeg heeft aan 15 hectare eigendom koopt de ander met 100 hectare en een ruw voer overschot nog bij

  • Peltjes

    toin: Pensioen? Bij verkoop ja. Maar een mager pensoentje bij bedrijfs opvolging door zoon/dochter.

Laad alle reacties (17)

Of registreer je om te kunnen reageren.