Redactieblog

1738 x bekeken 17 reacties

Zachte landing

Bij een vrije markt horen fluctuerende landbouwprijzen. En snel dalende prijzen leiden tot de roep om ingrijpen.

Bij de discussie over de afschaffing van het melkquotum is gepleit voor een 'zachte landing'. Daarmee werd bedoeld dat de melkquotering niet pats-boem beëindigd moest worden, omdat de melkprijs dan met een klap naar beneden zou gaan. Een jaar of vijf geleden is toenmalige landbouwcommissaris Fischer-Boel ermee aan de slag gegaan. Het quotum zou in stapjes verruimd worden om langzaam naar de nieuwe situatie toe te werken. Daaraan hebben we de quotumverhogingen met 1 procent in de periode 2009-'13 te danken. Nederland heeft daarna pogingen gedaan om ook voor de recente jaren nog wat te regelen. Uiteindelijk lukte het niet om daar voldoende medestanders voor te krijgen. De zachte landing had op dat moment echter een ander motief. Het ging minder om de melkprijs, en meer om voorkomen dat de groeiers in 2014 nog superheffing zouden moeten betalen.
De zachte landing is nu opnieuw terug in de politieke arena. In het Europees Parlement gaan stemmen op om maatregelen te nemen voor de zuivelsector. Het gaat nu niet meer om het gecontroleerd afbouwen van de quotering, of om de superheffing, maar om heel iets anders: bedwingen van fluctuerende prijzen. En daarmee zijn we terug bij een heel oude discussie: moet de markt de prijs bepalen of leidt dat tot ongewenste situaties? Niet voor niets dat de herintroductie van de zachte landing uit sociaaldemocratische hoek komt, de hoek waar men de markt niet zo vertrouwt. En ze staan niet alleen, want ik vertrouw de markt ook niet. Tenminste, ik denk nog steeds dat een vrije markt voor landbouwproducten tot grote prijsfluctuaties leidt. Dat was bij het begin van het Europese landbouwbeleid rond 1960 het geval, en dat is nog steeds zo. Natuurlijk, in een halve eeuw zijn de markten doorzichtiger geworden, de zuivelcoöperaties zijn groter geworden en beter in staat om risico's te spreiden, en tijdelijke opslag van overschotproductie is gemakkelijker geworden. Het blijven echter inelastische markten; een kleine hoeveelheidsverandering leidt tot een relatief grote prijsverandering. Producenten kunnen hun productie niet zo gemakkelijk aanpassen als de vraag daalt of stijgt.
Met de grote vraag naar zuivel uit China en omgeving is het lang goed gegaan, maar nu er wat hobbels komen – achterblijvende groei, Russische roulette en snelle uitbreiding van de productie – daalt de prijs snel. Het zijn bewegingen die bij een vrije markt horen. Ieder die beweerde dat fluctuaties iets van vroeger waren, had de theorie niet goed bestudeerd. De roep om ingrijpen heet deze keer zachte landing, en over een jaar of drie jaar weer anders. De roep om ingrijpen zal steeds opnieuw ontstaan: steeds als prijzen snel dalen.

Laatste reacties

  • Zents beheer

    Fasten your seatbelts !
    Welkom op de vrije markt.

  • alco1

    Er is al vele jaren vrije markt werking op de melkbeurs. De quotering in deze vorm is al vele jaren een wassen neus.

  • Fermer

    Je zult het de komende jaren beleven, alco1!

  • John*

    ga maar op de kostprijs focussen. over de marktprijs heb je niets te zeggen.

  • Fermer

    De marktprijs bedraagt de hoogte/laagte die de politiek wenst, en zal mbv. de multinationals zo blijven, zie het in de benen houden van failliete glastuinbouwbedrijven. Op die manier zal de marktprijs nooit stijgen.
    @John, vertel jij dan even hoe de Nederlandse boer z'n kostprijs zal kunnen reduceren, met alle regelgeving die er al is en nog komt, en met technisch al zeer goede resultaten.

  • alco1

    Een goede zin @emmerei. 'De marktprijs bedraagt de HOOGTE / LAAGTE die de politiek WENST'. Kortom quotering zoals die altijd geweest is, is maar een wassen neus.
    Je zegt het nu zelf.

  • melkveehouder .

    Als je de strategie van bedrijven buiten de primaire landbouw een beetje volgt, dan zie je dat ze aan risicospreiding doen door niet groter te worden in één tak van het bedrijf, maar er een nieuwe (gelieërde) tak er bij te nemen. De landbouw heeft zich erin laten luizen door te specialiseren in combinatie met hoge financieringslasten. De weg terug naar gemengde bedrijven is hierdoor afgesneden. De gemengde bedrijven deden automatisch aan prijsvorming: als een product niet genoeg opbracht, dan werd het jaar erna hierin niet, of veel weiniger, energie in gestoken. De afnemer had het risico verstoken te blijven van het product als hij geen fatsoenlijke prijs betaalde. Vandaag de dag speelt dit probleem niet meer omdat bedrijven geen kant opkunnen. Als je dan ook nog gebruik kunt maken van gegevens van de verplichte meitelling en de informatie die de adviseurs van bedrijven (vaak onbedoeld) doorspelen, dan maak je als afnemer c.q. multinational je eigen prijs. Van marktwerking is geen sprake meer. Ook de belangenbehartiging door de landbouworganisatie is door tegengestelde belangen van de gespecialiseerde bedrijven een ondoenlijke zaak geworden.

  • Mozes

    @melkveehouder, als multinationals hun eigen prijs maken waarom hadden wij dan eind 2007, 2011 en 2013/2014 zo'n hoge melkprijs?

  • Fermer

    @alco, quotering voorkwam een koude sanering in de melkveehouderij begin jaren '80. In die opbouwtijd zou dit na die sanering een veel hogere melkprijs betekent hebben. Dat voorkwam de politiek met die quotering. De politiek bepaalde de melkquota, dus een tekort met goede melkprijzen werd altijd voorkomen. Nu is de goedkope melkaanvoer, zelfs na een sanering, verzekert, mede door de grotere EU met de oostelijke staten als groeigebied op melkproductieniveau, mbv. de kennis, subsidies en investeringen uit de W. Europese landen en diens industrien.
    @mozes, de hoge melkprijzen van die jaren zijn vooral betaald om in de jaren erna verzekert te zijn van (over)aanbod. Zie het als een investering van de multinationals in de nabije toekomst.

  • agratax2

    Ik vraag me af WIE beter wordt van deze onstuimige markt. De producent niet, de consument niet en het arme hongerende deel van de wereldbevolking ook niet. Zou het dan niet tijd worden om een ander economisch systeem voor voedsel productie en vermarkting te ontwikkelen? Een waarbij alle boven genoemde antwoorden met JA beantwoord kunnen worden.

  • alco1

    @agratax. HOE !!!!

  • W Geverink

    Melkveehouder #7 & Emmerei #10. Triest maar waar. Veel boeren hebben zich door mooie praatjes en hoge melkprijzen gek genoeg laten maken om hele dikke leningen aan te gaan zonder dat er ook maar enige vorm van zekerheid tegenover staat. Boeren vertonen kudde gedrag en als er maar eentje over de brug is...

  • alco1

    Laat de prijs van grond maar iets gaan zakken, dan durft niemand meer.
    En dan kan het nog weleens hard bergafwaarts gaan met het zgn. Bedrijfsvermogen.

  • Zandboertje

    Als je de gemm melkprijs van de afgelopen jaren als uitgangspunt neemt, dan is de landing toch allang voorzien van zachte materialen? Of is er alleen beton en ijzer gekocht van het melkgeld van de laatste jaren? Dan kun je harder ploffen, maar geheel zelf veroorzaakt

  • melkveehouder .

    @alco1. Ik heb inmiddels het donkerbruin vermoeden dat de invoering van grondgebondenheid bij de melkveehouderij meer bedoeld is om het bedrijfsareaal, en daarmee feitelijk ook de grondprijs, in de benen te houden om op die manier de sector tegen zichzelf in bescherming te nemen. Bij o.a. de intensieve veehouderij is het op dit punt mis gegaan, met voor veel bedrijven catastrofale gevolgen.

  • Fermer

    Goede reacties op dit item,@melkveehouder. Vraag is natuurlijk of de grondgebondenheid op tijd komt bij al een groot aantal bedrijven met een torenhoge veebezetting, maar om de waarde in de grond te behouden zullen de banken en de boeren straks de grondgebondenheid koesteren ondanks de belemmering in groei.

  • alco1

    @Melkveehouder. Wat je zegt in #15 zet me wel aan het denken. Er zweeft altijd iets boven ons.

Laad alle reacties (13)

Of registreer je om te kunnen reageren.