Redactieblog

676 x bekeken

Vrije markt goed voor coöperaties

Sinds de crisis beleven we een opleving van coöperaties, zegt men. Klopt dat?

Een maand geleden werd ik na een presentatie aangeschoten door een Utrechtse hoogleraar 'collective action', vakgroep sociaal-economische geschiedenis. Een Belgische vrouw, Tine de Moor. Of ik haar kon helpen aan een dataset over de oprichting van coöperaties. Ze was speciaal geïnteresseerd of ik een opleving van coöperaties zou waarnemen in de eerste twee decennia na 1900 en in de jaren sinds 1990. Voor haar oratie 30 augustus: ter onderbouwing van een theorie met ook data uit coöperatieve hoek. Een leuk klusje.
Zo’n 7.500 coöperaties op een rij gezet. De 3.000 die nog bestaan plus een iets groter aantal dat ooit bestond, maar die door slaap, conversie, faillissement, fusie of overname inmiddels het licht uitdeden. Wat blijkt? Vanaf 1719 wordt in de 18e eeuw een handvol onderlingen opgericht. Aan de oprichting van de eerste boerenleenbank in 1855 ging een twintigtal onderlingen vooraf. De eerste inkoop- en agrarische coöperaties zijn er al, als in 1897 de hausse begint: een vijftigtal per jaar, vooral kredietcoöperaties. Het wordt rustig begin jaren 20. Pas na de oorlog trekt de groei weer aan met enkele tientallen per jaar. Vanaf 1993 schiet het aantal omhoog tot rond de 200 per jaar. Opnieuw precies wat De Moor hoopte. Er is wel degelijk sprake van een tweede generatie coöperaties. Waarvan overigens slechts eenderde overleeft. Werk voor adviseurs wellicht.
Wat verklaart de groei? De economische crisis? Nee, want dieptepunt waren de jaren 30 en ook nu ging de groei de crisis ruim voor. De Moor zoekt het in privatisering en verhoogde ontwikkeling van de vrije markt. De grote aantallen van nu zie je in de sectoren zorg, energie en professionele dienstverlening (incl. ZZP’ers). Ja, in die sectoren is flink meer marktwerking gekomen. Minder overheid, meer coöperatie. Ook: nieuwe coöperaties door de wegvallende quotering en kenniscoöperaties die het gat van verdwijnende productschappen vullen? Ik ga luisteren 30 augustus.

Of registreer je om te kunnen reageren.