Redactieblog

784 x bekeken

Vangnet

De vraag van zuivelorganisaties om een prijzenvangnet van drie maanden lost geen enkel probleem op.

In het Verdrag van Rome van zestig jaar geleden, de grondslag van de Europese Unie, was stabilisatie van de prijzen een kerndoelstelling van het landbouwbeleid. En toen Mansholt en consorten het Europese landbouwbeleid invulden, speelde diezelfde stabilisatie zelfs een hoofdrol. De prijzen van landbouwproducten werden losgekoppeld van de wereldmarkt, en met variabele invoerheffingen, variabele exportsubsidies en opkoopregelingen werden de prijzen gestabiliseerd. De achterliggende gedachte was dat de markten voor landbouwproducten zo grillig waren, dat de prijzen zonder overheidsingrijpen op en neer zouden vliegen. Dat die markten zo grillig waren had te maken met de inflexibele productie en de al even inflexibele consumptie.
Met de MacSharry-hervormingen van 1992 en wat daarna kwam is de stabilisatie van prijzen losgelaten. De melkquotering – die binnenkort wordt afgeschaft – is een van de laatste stukjes oud beleid. Ik heb me bij allerlei gelegenheden afgevraagd wat er nu eigenlijk veranderd was sinds een halve eeuw geleden. De markten zijn volgens mij nog net zo grillig als toen. De productie en de consumptie zijn nog net zo inflexibel als altijd. Wel zijn boeren mondiger en beter opgeleid, de boerderijen zijn groter, en ook de verwerkers en de handelsbedrijven zijn veel groter. Al die partijen zijn daardoor beter in staat zich in te dekken tegen al te snelle prijsveranderingen. De boeren echter nog het minst.
Recent klopte een aantal zuivelorganisaties bij de Europese landbouwcommissaris aan om toch weer een vangnet te organiseren. Het zou om een geïndexeerd vangnet moeten gaan. Ik weet niet precies wat dat is, het belangrijkste was dat bij een snelle prijsdaling de boeren drie maanden beschermd zouden moeten worden. Ik vermoed dat het ook om ingrijpen bij prijsstijging gaat, want anders zou de zuivelindustrie niet aan zo'n plan meedoen. Het voorstel heeft me verbaasd. Niet dat ik het nut van stabilisatie niet zie, dat heb ik hierboven net uitgelegd. Wat me verbaast is de termijn. Drie maanden is niks. Drie maanden met lage melkprijzen vallen voor elk gezond bedrijf goed te overleven. De afgelopen jaren zijn de periodes met lage prijzen in de zuivel veel langer geweest dan drie maanden; het ging eerder om perioden van anderhalf jaar of langer. Een vangnet voor een veel langere periode dan drie maanden heeft allerlei nadelen, daar ben ik me van bewust, en misschien is het middel erger dan de kwaal. Maar eentje voor drie maanden heeft ook nadelen, en heeft geen enkele zin. Voor zo'n korte periode is het eenvoudig termijncontracten af te sluiten. Daar heb je geen overheid voor nodig, dat kan de zuivelindustrie zelf wel. En alles wat je zonder overheid kunt, is winst.

Of registreer je om te kunnen reageren.