Boerenblog

1022 x bekeken 11 reacties

Voedselzekerheid begint bij de grond

Milieujournalist Fred Pearce schrijft over milieu, klimaatverandering en duurzame landbouw. Deze blog is een vertaling van Pearce’s Agriculture and Ecosystems Blog over het herstellen van landschappen.

Vooraf een korte toelichting over Fred Pearce. Pearce is journalist en woont in Londen. Hij schrijft onder meer voor het tijdschrift New Scientist en kranten als The Guardian en The Independant. Hij schreef dertien boeken, waaronder Peoplequake, When the Rivers Run Dry en The LandGrabbers. Deze blog is een vertaling van zijn Agriculture and Ecosystems Blog over het herstellen van landschappen.

Global Soil Week
'Tijdens de opening van Global Soil Week op 27 oktober in Berlijn vertelde Maurizio Guadagni, agrarisch ontwikkelingsspecialist bij de Wereldbank, over het belang van een gezonde bodem voor het verbeteren van agrarische systemen. Guadagni is verbonden aan het initiatief Bridging Agriculture and Conservation, in juli gestart door Bioversity International samen met mondiale partners. Zijn standplaats is Brazilië, het hart van climate smart agriculture. Bodems zijn vergeten onderdelen van het ecosysteem, zegt Guadagni. Maar hij wil dat veranderen. Voor hem is de bodem en de diversiteit ervan de sleutel tot voedselzekerheid. Biodiversiteit is nodig om de gevolgen van de klimaatverandering te reduceren. Koolstofemissies worden verdubbeld als bossen worden gekapt voor landbouwdoeleinden.
"Sinds de publicatie van het rapport Turn Down the Heat in november 2012, waarin wordt voorspeld dat de temperatuur op aarde komende periode met 4 graden stijgt, is bij de Wereldbank de focus op klimaatverandering sterk toegenomen", aldus Guadagni. "Onze nieuwe president Jim Yong Kim besteedt veel aandacht aan dit probleem en de samenhang met landbouw, een onderwerp dat mij na aan het hart ligt. Mijn aandacht gaat uit naar de bodem", zegt Guadagni. Verbeterde bodems kunnen koolstof vastleggen en vertragen zo de klimaatverandering. Ze houden het water vast en verbeteren het aanpassingsvermogen van de landbouw aan uitersten in het weerbeeld, die ontstaan door klimaatverandering.

Meer koolstof in de bodem
Het Intergovernmental Panel on Climate Changes schat dat 14 procent van de kooldioxide-uitstoot in de wereld afkomstig is van de landbouw. Dat cijfer verdubbelt als daarin het kappen van bossen voor landbouwdoeleinden wordt meegenomen. Landbouw is echter ook de oplossing, vindt Guadagni. Daarom besteedt hij veel tijd aan het overtuigen van beleidsmakers van de economische voordelen van het nemen van maatregelen om met klimaatverandering om te gaan. Hij laat daarin ook de vele voordelen zien voor boeren, op korte en lange termijn. Zijn doel is behoud en opslag van koolstof in de bodem door middel van no-till landbouw. "Als je niet ploegt tussen gewassen, blijft organisch materiaal als gewasresten in de bodem in plaats van te worden geoxideerd, waardoor het in de lucht verdwijnt. Zo houdt de boer meer koolstof in de bodem. Het werkt als onderdeel van een reeks van technieken, die bekend staat als duurzame landbouw. Dat is gebaseerd op het hele jaar door bodembedekking en omvat een verhoogde vruchtwisseling."

Regenwoud
Niets is beter in het vastleggen van koolstof dan het regenwoud (zie foto). Dat zou moeten worden behandeld als een vergelijkbare carbon credit bij eventuele toekomstige deals voor het opzetten van een wereldwijd koolstofhandelssysteem, vindt Guardagni."De Wereldbank heeft een lange staat van dienst op het gebied van duurzame landbouw - de uitdaging blijft mainstreaming van het klimaat als een kritische pijler van duurzaamheid. Evenals het vastleggen van koolstof, verhoogt  duurzame landbouw de bodemvruchtbaarheid. Bovendien handhaaft duurzame landbouw het niveau van de biodiversiteit in de bodem en verbetert het de agrarische winstgevendheid."

Kleine boeren
Hoe zit het met kleine boeren? Guadagni erkent dat zij wellicht niet het makkelijkst te overtuigen zijn van deze aanpak. "Gemechaniseerde bedrijven zullen gemakkelijker zijn over te halen om van teelttechnologie te veranderen dan de kleine boeren. Grote bedrijven hebben meer technische vaardigheden. Bovendien is voor gemechaniseerde bedrijven no-till voordeliger, omdat ze hiermee flink besparen op brandstofkosten. Maar in het zuiden van Brazilië werken kleine boeren samen in coöperaties. Zo kunnen ze machines rendabel maken. Daar heb je boeren met 10 hectare of minder die ook duurzame landbouw bedrijven."

Beursgenoteerde landbouwbedrijven
Guadagni is bezorgder over de commercieel ingestelde boeren die geen voordelen op korte termijn zien in duurzame landbouw. Grote beursgenoteerde landbouwbedrijven moeten aan het eind van het jaar winstgevende balansen tonen. Zij kunnen zich geen jaar met mindere goede cijfers veroorloven en zijn dan ook bang om nieuwe teeltmethoden te introduceren. Het is volgens hem belangrijk deze boeren duidelijk te maken dat  betere bodems direct een betere opbrengst leveren, omdat ze droogte beter kunnen doorstaan. Hij heeft een eenvoudige boodschap. "Meer vruchtbare bodems met meer organische stof, kunnen meer water vasthouden en bewaren tijdens een droogte. Vochtige bodems zijn ook koeler. Dat betekent dat het risico van hittegolven afneemt. No -till doet dit, en het is snel in te voeren."

Droge steppen
Op de droge steppen van Kazachstan in Centraal-Azië, 's werelds zevende grootste tarwe-exporteur, heeft Guadagni boeren weten te overtuigen op no-till over te gaan. "No-till heeft er een opbrengstverhoging gerealiseerd van maximaal 40 procent tijdens droge jaren en 30 procent onder –normale omstandigheden", vertelt hij. "Bij no-till beschermen de gewasresten en stoppels de bodem tijdens de winter, De boeren vertelden dat de stoppels de sneeuw op de grond vasthouden. Het smeltwater trekt in de bodem, waardoor het koel en vochtig blijft in de lente . Op droge steppen zien de boeren direct de voordelen van no-till."

Waterefficiëntie
Net als velen ziet Guadagni water als een belangrijke uitdaging om de wereldbevolking te blijven voeden. Hij hamert op het afremmen van de enorme waterverspilling op landbouwbedrijven. Die maken gebruik van ongeveer 70 procent van het zoetwater. De oplossing ligt in toenemende mate in waterefficiëntie. De Wereldbank heeft altijd betoogd dat marktwerking daaraan kan bijdragen. "Het belangrijkste is dat boeren betalen op basis van de hoeveelheid water die ze daadwerkelijk gebruiken, dus ze krijgen een prikkel om te bezuinigen", legt Guadagni uit. "De meeste irrigatiesystemen rekenen een vast bedrag voor de toegang tot water, waarna de boeren zo veel kunnen afnemen als ze willen. Boeren hoeven niet per se dure investeringen te doen in zaken als druppelirrigatie. Verbeteringen aan overstromingirrigatie - bijvoorbeeld door het nivelleren van hun velden - kunnen aanzienlijke besparingen opleveren."

Oplossing
De oplossing ligt in landbouwdoelen die de productiviteit bevorderen en milieudoelen die het milieu beschermen. Hierin kan het Bridging Agriculture and Conservation Initiative een belangrijke rol spelen. Het is zoeken naar de samenhang tussen landbouwproductiviteit en milieubescherming. Guadagni is hoopvol gestemd over waterverbruik maar vooral over bodembehoud. Hij hoopt dat het Bridging-initiatief de aandacht van boeren en overheden kan richten op het verband tussen water en bodem. Op die manier kunnen enorme winsten worden behaald op het gebied van milieu als op het gebied van levensonderhoud van de boeren.

Laatste reacties

  • alco1

    Natuurlijk moeten we zuinig zijn op onze bodem en de hierboven vermelde maatregelen ter verbetering diende we ons goed ter harte te nemen.
    Het stoot me echter wel tegen de borst dat het gebruik voor landbouwdoeleinden altijd wordt genoemd als veroorzaker van zoveel achteruitgang.
    De noodzaak om steeds meer mensen te voeden is namelijk de grote veroorzaker. De landbouw is daarin slechts een schakel.
    De landbouw doet zelfs heel veel goede dingen, zoals van afval producten hoogwaardige producten te maken. Waar anders nog veel meer bossen voor gekapt zouden moeten worden.
    Kortom, Als veel meer mensen vegetarier worden is dit juist slechter voor onze aardkloon.

  • agratax2

    alco1 Zie dit niet als aanval op de landbouw. Het is meer ons waarschuwen om onze bodem niet nog verder uit te buiten. Ik ben met de schrijver eens, dat als we al onze oogstbare producten gaan gebruiken, we de bodem structuur geweld aan doen. Ik heb gezien in Iran waar het toe leidt als alle stoppel en stro door de geiten wordt 'geoogst' er blijft een dode structuur loze bouwvoor achter. Volgen we de moderne groene economie, dan zullen we de bodem uitmergelen, zij willen immers alles te gelde maken stro, bietenblad etc.

  • Mozes

    Het sluit aan bij een probleem wat ik onlangs in een andere discussie genoemd heb: een voldoende hoge C/N coëfficiënt in de mest om het bodemleven op peil te houden.

  • alco1

    Die dode structuur zie je ook al in de OVP. En dat is nog wel zonder de mens te voeden. Alleen maar een hobby van sommige 'Natuurwetenschappers'.

  • agratax2

    Mozes. Deels heb je gelijk. Maar voldoende organische stof betekent een beter bodemleven, een grotere waterberging door binding van vocht aan het org.st. en org. materiaal dient als voedsel voor bodemleven. Hierdoor verbetert de structuur van de bouwvoor en dat resulteert weer minder energiebehoefte bij de bewerking. Dit bodemleven is op hun beurt voedsel voor o.a vogels etc. Door stro toe te voegen aan de bodem komt jouw C/N gehalte de verkeerde kant op als er geen N wordt toegevoegd.
    alco1. OVP worden mijns inziens overbegraast en dus is de toevoer aan org. materiaal (afgestorven gras etc.) niet aan de orde. Weg voer voor bodemleven, gevolg woestijn vorming net als in de over begraasde steppen waar geiten het laatste gras uit de grond plukken en daarna is het en woestijn waar water weg loopt en niet meer in de bodem door dringt..

  • alco1

    Genoeg 'voer' voor de mestwet.

  • Mozes

    Agratax, het probleem met de huidige mest is dat er veel N inzit in verhouding tot de koolstof. Om in veevoedingstermen te spreken: er treedt als het ware pensverzuring op in de bodem. Stro toevoegen met veel koolstof en weinig stikstof kan een oplossing zijn.

    Een idee: de onderste halve meter van de maïs brengt maar 2 á 3% van opbrengst op. Het is slecht verteerbaar en heeft dus weinig voedingswaarde voor het vee. Hoe groot is het voordeel voor de bodem als wij deze onderste halve meter laten staan en onderwerken?

  • alco1

    Teveel N Mozes zullen intensieve bedrijven wel hebben die veel liters per ha leveren. Extensieve bedrijven hebben veelal veel lagere waardes in de mest zitten.

  • gifsoja.nl

    Wordtin NL toegepast door (oa) Kees en Conny Steendijk op Noord-Beverland. 'De innovaties die Kees en Conny ontwikkelen en toepassen dwars tegen alle normale manieren van werken in gaan. Met 75% minder zaaizaad, zonder land te ploegen en dus minder brandstof komen zij tot vergelijkbare tarwe opbrengsten als hun gangbare collega akkerbouwers. Onder de biologische collega akkerbouwers maakt Kees Steendijk een onuitwisbare indruk. Met name zijn hoge opbrengsten zijn indrukwekkend. Zijn ideeën verdienen navolging, zeker nu de biologische landbouw enorm bekritiseerd wordt als een methode met lagere opbrengsten. Kees en Conny laten zien dat biologische graanteelt net zoveel kan opbrengen als reguliere teelt met minder inputs dan regulier: minder zaaizaad, minder grondbewerking en veel minder brandstof verbruik.'

    http://www.biokennis.nl/Dossiers/niet_kerende_grondbewerking_in_agv/Pages/default.aspx

  • schoenmakers1

    mozes 7, het onderste deel van de mais laten staan, en vervolgens stro bijkopen om voldoende structuur in het voer te hebben, ik heb het zien gebeuren

  • agratax2

    Mag ik concluderen dat er met een goede bodem structuur en goede balans tussen de voeding elementen een top opbrengst te behalen is zonder de over bekende chemicalien kast open te trekken? Als dat zo is, dan betekent dit dat in een gezonde bodem en bij een lager plantaantal een gezond gewas groeit. Gezien deze ervaring zijn de gangbare boeren op de verkeerde weg gezet, de weg van bestrijden en niet die van voorkomen.

Laad alle reacties (7)

Of registreer je om te kunnen reageren.