Commentaar

3015 x bekeken 22 reacties

Hier in Nederland groeit bedrijf niet zomaar kapot

Te grote leningen brachten enthousiaste Deense boeren aan rand van afgrond.

In Denemarken zijn 1.200 boeren, met name melkveehouders, technisch failliet. Hun schulden zijn groter dan hun bezittingen. Het gros ervan zal binnen vijf jaar moeten stoppen met een grote restschuld. Het zijn de voorlopers, de hardst gegroeide bedrijven, die gaan omvallen.
Aanjager voor hun groei was de grondprijsstijging vanaf ongeveer 2003, die de waarde van bedrijven verdubbelde. Die papieren winst werd voor velen onderpand voor leningen om verder te groeien. Er werd gefinancierd op basis van de vrije verkoopwaarde van het bedrijf, niet op basis van rendement en ondernemerschap.
Dat ging goed tot in 2009 de grondprijzen gingen dalen en daarmee de vrije verkoopwaarde van het bedrijf. Er is al meer dan een derde af, de schuld bleef gelijk. Door het dure voer is er nog nauwelijks rendement en stagneert de rentebetaling. Onhoudbaar op termijn.
Banken worden nu in veel gevallen (mede) schuldig gehouden aan de netelige financiële positie van de bedrijven. Ze zouden verkeerd hebben geadviseerd, de toekomst te rooskleurig hebben voorgesteld.
Het is een begrijpelijk, maar onterecht verwijt. De boer zelf is verantwoordelijk voor het aangaan van een financiering, dus ook voor de afweging welk risico hij zal gaan lopen. Naast best case-scenario’s moeten worst case-scenario’s staan. Net zo min als in de jaren zeventig Nederlandse banken verantwoordelijk waren voor mestoverschot en ammoniakproblematiek, zijn nu Deense banken schuldig aan te zware financieringen. Wat niet wil zeggen dat banken niet enige verantwoordelijkheid hebben die verder gaat dan het eigen risico.
De Nederlandse boer mag zich gelukkig prijzen met banken die – wat hun drijfveren daarvoor ook mogen zijn – bij kredietverstrekking niet gauw verder gaan dan 70 procent van de executiewaarde, en cashflow en ondernemerschap laten prevaleren boven rooskleurige vooruitzichten. Ze voorkomen kapot groeien door misplaatst enthousiasme.

Laatste reacties

  • joannes

    Is dit verhaal gesponserd door de banken? Zet dat er dan even bij!

  • detelg1

    Helemaal mee eens Johannes.

    Het valt al veel meer mensen op dat agrarisch dagblad de boerderijpraktijken overneemt. Alleen maar Rabo, coöperaties en Lto wat de klok slaat. Kijk maar naar die lage publiciteitsgeile NVV artikels van de laatste tijd. Het lijkt toch nergens meer op. Pure roddeljournalistiek, niks meer aan en volledig partijdig. Zo nog even doorgaan agd, dan kun je er over een tijdje mee stoppen.

  • Deense boerin

    De deense banken gaan niet vrijuit hoor. De Danske Bank heeft onlangs haar excuses aangeboden voor hun aandeel in de financiële crisis. En diverse banken zijn nu (succesvol) aangeklaagd omdat ze hun klanten valutaswaps en renteswaps hebben aangesmeerd. En ja, de klant ondertekend natuurlijk altijd zelf nog, maar geloof me, als de bank een heel positief verhaal houdt, wat bevestigd wordt door de boekhouder, dan teken je als klant zijnde.

  • minasblunders1

    Een goed stukje. Eindelijk iemand die snapt wat er in de praktijk gebeurt. Maar waarom dit in Nederland niet zou kunnen gebeuren is me onduidelijk. Als hier de grondprijs niet meer stijgt, komen er ook zat 'betere ondernemers' in de problemen.

  • agratax2

    Wat in Denemarken met de financiering van de boeren is gebeurd, was in Nederland de normaalste zaak bij huizen financiering voor de burger. Hier zal ieder het met me eens zijn dat de 70 % grens / executie waarde grens met 50 % is overschreden en dat zonder aflossingsverplichting. In geld uitgedrukt zou ons land wel eens verder onder water kunnen staan dan Denemarken en per inwoner meer ongedekte schuld kunnen hebben dan de Denen. @Deense boerin. Waarom een mooi verhaal van de bankdirecteur wel geloven en een nog mooier verhaal van de winkeljuffrouw of marktkoopman in twijfel trekken en niet meteen happen maar eerst nog een nachtje slapen? Voor mij zijn bankdirecteuren niet anders dan kooplieden, die in geld handelen en dus net zo (on)betrouwbaar zijn als andere kooplieden.

  • Mozes

    Agratax, ik deel jou ervaring dat bankmedewerkers gewoon kooplieden zijn die zich voordoen als adviseur.
    Tegelijk heb ik ook de ervaring dat de bank waar ik zaken mee doe(Rabobank Centraal Twente) niet financiert op basis van onderpand maar op basis van betalingscapaciteit voor rente en aflossing. Als je dan ook nog een veiligheidsmarge in acht neemt kan er weinig misgaan. Wat dat betreft kan ik mij wel aansluiten bij Geert Hekkert.

  • Noorman

    Natuurlijk zijn de banken medeschuldig. Die hebben ook de verantwoordelijk richting andere bankklanten om leningen op verantwoorde basis te verstrekken. Als een investeringsproject mislukt zijn het niet de bankraadgevers, maar de andere klanten in de bank die het verlies mogen ophoesten. De melkveehouder heeft alleen zich zelf ermee. Daarnaast wordt met het verstrekken van onveratwoordlijke leningen ook de grondprijzen verhoogd waarmee de sektor geen dienst wordt bewezen.

  • bertes

    steeds als er weer grond te koop staat. kopen die boeren met het laagst rendement. de tuiners met wel rendement huren.
    gewoon 7 of 8 euro betalen.

  • Sjaak

    Gezien de reakties hier, zal Geert Hekkert de Nederlandse landbouwfinanciering ongetwijfeld onder de loep gaan nemen en binnenkort met een rectificatie komen...

    Ook hier in NL is sprake van misplaatst enthousiasme en voerde rendement niet de boventoon bij financieringsvoorwaarden, maar zekerheid!
    Overigens is cash-flow niet hetzelfde als rendement....de cashflow van een bedrijf kan het rendement betekenen op de financiering voor de bank, maar hoeft geen positief rendement te betekenen op de investering voor de ondernemer! Dat laatste vindt de bank natuurlijk niet zo erg....:)

    Feit is dat, wanneer hier de vrije verkoopwaarde halveert, er exact hetzelfde gebeurt als in Denemarken!

  • joannes

    Wanneer ik de grondprijzen zie, vraag ik me af, of die nog agrarisch rendement kunnen opleveren? Natuurlijk in combinatie met percelen die incompleet zijn of exploitaties die net die paar laatste ha erbij moeten hebben om een boete te voorkomen, een bedrijfssituaties compleet te maken, af wat dan ook.... en dan vaak ook nog in combinatie met (ruim) voldoende kapitaal, uit het verleden of uit rendabele bedrijfsvoering, is een paar dure ha snel gemotiveerd en geen enkele bedreiging voor de toekomst. Maar...... wanneer banken diezelfde transaktie prijzen, tegen die veilige 70%, gaan financieren zou het zomaar kunnen, dat de overwaarde in die unieke transactie precies, of slechter, de veiligheids marge is bij dat ander bedrijf voor een gezond rendement. Kortom, laten we hopen dat die banken weten wat ze doen en niet zaken dubbeltellen, waar natuurlijk alle belang bij is voor diezelfde banken en de buurman die zich rijk rekent met theoretische waardes. Daar in Denemarken zijn ze duidelijk te ver gegaan. Een bijzonderheid is daarbij dat de rente tarieven nog nooit zo laag zijn geweest en dat, toevallig vanmorgen de nu.nl rapporteerde dat pesioenfondsen tegen het eind van het jaar een hogere renteopbrengst verwachten, die natuurlijk dan negatief is voor hypotheeknemers. Dan gaat het mes aan twee kanten snijden in het kapitaalsintensieve agro bedrijf: krappe rendementen en hogere rentelasten.

  • trekker123

    Het is vrij simpel. Als je tot aan je oren gefinancierd zit en het zit een beetje tegen dan ben je als eerste aan de beurt. Zakt ondertussen ook de grondprijs dan wordt de bank een beetje zenuwachtig. Maar een stijging van grondprijs is alleen leuk als pensioenvoorziening, het maakt het bedrijf niet rendabel en maakt het voor de opvolgers alleen maar moeilijker. Zoals een stijging van de huizenprijs het ook voor de starters op de woningmarkt steeds moeilijker maakte. Veel boeren hebben geïnvesteerd zoals mensen ook woningen kochten. Niet kijken naar wat je kunt opbrengen maar kijken naar wat je gefinancieerd kunt krijgen. Met het idee dat wie vroeger nooit grond heeft gekocht nu geen boer meer is en dat als je rekent er toch niks kan. Je had boeren eens moeten horen als een bank geen trek had in financiering omdat ze meer zekerheid eisten. Achteraf weten we het allemaal wel. Banken hebben inderdaad ook een beetje schuld maar je bent er ook zelf bij als je je handtekening zet. Adviseurs zijn prima maar je moet zelf hun oordeel op waarde schatten. Net zo min als 'dat de buurman toch ook grond en qoutum kocht en er een stal bij bouwde' is het ook geen excuus dat ze bij de bank wel bereid waren een lening te verstrekken. Wanneer het je overkomt is het heel sneu, anderzijds is dat de werkelijkheid van de boze buitenwereld. Ondernemen is risico nemen. Gegarandeerde winst bestaat niet.

  • minasblunders1

    Stijging van de grondprijs is niet alleen leuk als pensioenvoorziening; de stijging van de grondprijs is zo hard gegaan (het pensioen is zó groot geworden) dat je een dief bent van je eigen portemonnee als je hier niet nu al gebruik van gaat maken. Je kunt nu al een deel van je pensioen opnemen en gebruiken als belastingvrij inkomen. Zo heb je alle mogelijkheden om de schaalsprong te maken. Er zit natuurlijk wel een risico aan, dat zie je aan Denemarken.

  • Bacon

    Helemaal mee eens Johannes,de banken willen de schuld in de schoenen van de boeren schuiven daar ze zelf een net zo'n grote of nog grotere boosdoener zijn.
    Ik ken een boer die door de bank geadviseerd werd een vergunning aan te vragen voor uitbreiding.Die boer finacieerde uit eigen zak de kosten voor aanvraag en bouwleges.Eenmaal vergunning rond met daarnaast een goed bedrijfsplan gaven ze hem te kennen ja wij doen even niet mee met name ingegeven door het risisco wat ze nu voorzien zakkende grondprijzen en zakkende bedrijfswaarde men heeft het al over 30%.Deze boer hadden ze dus wel even leuk op kosten gejaagd/geadviseerd.Overigens overdrijven de banken nu wel hun probleem met bedrijven die zwaarder gefinacieerd zitten dan ze werkelijk waard zijn,op basis van de papieren winst die in het verleden de mogelijkheid gaf je finaciering uit te breiden is nu omgezet in een papieren verlies.Dit hoeft geen probleem te zijn zolang in ieder geval de rente hierover maar wel betaalt word,echter grijpen de banken het papierwaarde verlies aan om de klant tussentijd een hogere rente aan te zeggen op basis van de risico's die zij lopen wat dus leid tot grotere problemen voor die ondernemingen.Smakeloos beleid dus.

  • minasblunders1

    Niks smakeloos aan, Bacon. Het is nog altijd een eigen keuze geweest van de ondernemer. Deze ondernemers komen overigens in dezelfde positie als de pachtboeren: niet meer aan geld kunnen komen, niet meer kunnen investeren, strak aflossen, hogere rente betalen...Met dit verschil dat het bij pachtboeren geen eigen keuze is geweest. Die hebben het te danken aan de 'rekenkundige kwaliteiten' van jawel.....Wageningen!

  • joannes

    Bacon, een extra argument waarom die banken niet vrijuitgaan is hun ¨incentives¨ politiek waar jij ook indirect melding van maakt. Banken belonen hun medewerkers met provisies voor geslaagde hypotheek transacties in de beoordelingen en salaris of promotie kansen. Dat zelfde geldt voor het voorkomen van, of alert reageren op, een slechter risicoprofiel bij de hypotheek nemer. Het gevolg is dat rente kortingen, of uit onderhandelde rentetarieven, worden gegeven voor nieuwe akties en daar tegenover, bij risico profiel bedreigingen, worden rentetarieve verhoogd voor verhoogd bankrisico. Het verschil kan eenvoudig 1 % zijn en bij bv een tarief van 4 % is dat 25% meer of minder rentelasten van........ stel 1 milj is ipv bv 35.000€ naar 45.000€ in een qua rendement lastige periode. Het werkt dus verdedigend naar bankrisico maar agressief negatief voor het bedrijfsrisico voor de boer. Banken kunnen praten wat ze willen maar ze handelen altijd: eigenbelang eerst. En dat betekent: verleidt worden om vervolgens met een prikband geleid te worden als niet volgens verwachting draait!

  • agratax2

    Waar gaan alle statistieken van uit? Juist van niet bestaande gefingeerde bedrijven om zo een 'eerlijk' vergelijk mogelijk te maken. Het was altijd een bedrijf op pachtbasis want dan had je niet meer te financieren dan roerende zaken die iedere boer nodig is. Helaas bestaat deze boer niet net zo min als de Gemiddelde boer bestaat. Het is dan ook onzinnig om het beleid te baseren op het >gemiddelde< bedrijf. Dit gemiddelde zal per dag hoger worden, omdat wie onder het gemiddelde zit beleidsmatig moet afvallen. Dit leidt in extreme vorm tot twee bedrijven 1 boven en 1 onder het gemiddelde met als resultaat 1 laatste overblijver waarvan net duidelijk is of hij blijft of net. hij is nl. de gemiddelde en die kan bij de afvallers of bij de blijvers horen. De NMA zal hem op zij plicht wijzen een deel van zijn bedrijf af te stoten om zijn wettelijk verboden monopoly positie op te geven. Het spel begint weer van voren af aan.

  • minasblunders1

    Klopt Agratax. Maar tegenwoordig kun je de vergelijking pacht/eigendomsbedrijf niet meer maken. Al jarenlang hebben eigendomsbedrijven een onzichtbare inkomstenbron en die wordt in die vergelijking niet meegenomen. Als het LEI stelt dat pachters en eigenaren evenveel verdienen, gaan zij volledig voorbij aan de investeringen die eigenaren doen op basis van de stijging van de grondprijs. Zij kunnen door afschrijvingen hun inkomen laag houden. Pachters kunnen niet meer aan geld komen, kunnen daardoor niet investeren en hebben dus geen afschrijvingen meer. Zo houden zij ook nog een beetje inkomen. Maar om dit verschil te snappen is voor Wageningen al gauw een brug te ver..

  • Mozes

    Als gefinancierd wordt op basis van betalingscapaciteit zal stijging van de grondprijs niets uit maken. Alleen het saldo telt.

  • schoenmakers1

    ik snap niet dat iemand met een pachtbedrijf kan klagen, het is altijd veel intresanter geweest om te pachten als te kopen, meestal zijn het de vriendjes van de bestuurders die hiervoor in aanmerking kwamen, ik en in het verleden mijn vader en daarvoor ook nog mijn opa hebben altijd geprobeert hier een kans te maken, maar altijd ging het aan onze neus voorbij, nee de pachters hebben altijd een grote gift gekregen van de verpachtende overheid

  • minasblunders1

    Mozes, ZEKERHEDEN daar gaat het om. Door de grondprijsstijging heb je extra mogelijkheden bij de bank om de schaalsprong te maken. Daar komt dan weer een beter saldo vandaan. Maar de basis is de zekerheid die je hebt.

    Schoenmakers, ik begrijp uit jouw reactie dat jij wel een eigenaar bent. Dan praat je dus over grond pachten als grond pachten NAAST je eigendomsbedrijf. Zo'n (bij)pachter zit ook altijd beter natuurlijk, want hij hoeft niet op deze grond te investeren, geen pensioen op te bouwen. De machines e.d. heeft hij al: geïnvesteerd op zijn eigendomsgrond. Dit is dus ook al niet te vergelijken met iemand die volledig pachter is.

    Waarom heb je de grond gekocht trouwens, als je meent dat je als pachter beter af bent?

  • jeanjean

    Beste mensen tot en met n° 20 , weet één van jullie wat eigenlijk het embleem van rabo-bank voorstelt ??

  • joannes

    @jeanjean; Wat de denken van: Coöperatieve Centrale Raiffeisen-Boerenleenbank B.A wat afgekort RABO van de eerste 2 letters Raiffeisen-Boerenlenbank! Oorspronkelijk van en voor Boeren!

Laad alle reacties (18)

Of registreer je om te kunnen reageren.