Redactieblog

1090 x bekeken

De juiste coöperatievoorzitter?

Kreeg een mailtje uit Nieuw-Zeeland. Of het hier ook kan gebeuren dat externe bestuursleden een nieuwe voorzitter ‘kapen’. Nee. Toch vraag ik me af of we hier wel altijd de juiste persoon op de voorzittersstoel hebben zitten. De coöperatie waar het om ging, is Fonterra; de club die deze week begonnen is met de beurshandel in stemloze aandelen en die met A-Ware een nieuwe kaas-weifabriek gaat neerzetten in het werkgebied van DOC.

Fonterra heeft een krachtige en sympathieke voorzitter, Henry van der Heyden (tweede generatie Nederlander). Hij is twaalf jaar voorzitter. Een jaar geleden kondigde hij zijn vertrek aan. In augustus stemde het bestuur voor zijn opvolging tussen twee kandidaten. De stemmen staakten. Eén kreeg steun van de externe bestuursleden en de andere van de boerenleden. De stem van de voorzitter gaf uiteindelijk de doorslag, waardoor de boerenbestuursleden het feitelijk aflegden tegen de externe leden.

Redelijk extreem allemaal, maar boeiend en leerzaam. In december stemmen de leden, volgens hun driejaarlijks rotatieschema, nog over de nieuwe bestuurstermijn van de kandidaat-voorzitter. Het zou een revolutie zijn als deze man niet tot het bestuur herkozen zou worden.

In Nederland gaat het allemaal heel anders. Hier poldert men, ondersteund door een benoemingscommissie, totdat iedereen het eens is over één kandidaat. Afhankelijk van het besturingsmodel hebben externe bestuursleden/ commissarissen daarbij ook een stem, maar die zijn altijd in de minderheid. Soms moet de ledenraad ook nog instemmen. In Nederland wordt het voorzitterschap niet snel ‘gekaapt’.

Bij ons gebeurt er iets anders. Bij coöperaties met het populaire ‘directiemodel’ (directie bestuurt de coöperatie, boerenbestuur is slechts toezichthouder) is de directeur de formele voorzitter van de coöperatie. Dat geeft soms uitdagende situaties, zoals bleek tijdens de crises bij AB Oost (verliezen en ontslag directeur), Agrico (verkoop frites-aardappelpoot aan Aviko) en DOC (wegstemmen DMK-fusie). De directeur bestuurt dan formeel zijn eigen aandeelhouder, terwijl leden in zo’n situatie eigenlijk hun gekozen ‘boerenbestuur’ willen aanspreken. Een onnatuurlijke situatie. Helemaal oké dat de directie de onderneming bestuurt. Maar waarom zou je als leden het bestuur van de vereniging, als eigenaar van de onderneming, ook uit handen geven?

Of registreer je om te kunnen reageren.