Redactieblog

1902 x bekeken 6 reacties

Bedrijfsopvolging

Gebrek aan opvolgers is vooral een teken dat de schaalvergroting nog lang niet ten einde is.

Zomaar een bericht in de pers: het aantal bedrijfsopvolgers in de landbouw is aan het afnemen. In vijf jaar tijd is het gedaald van 36 naar 32 procent. Ik heb de cijfers van Agridirect nog eens wat nader bekeken. Allereerst de aantekening dat onduidelijk is waar de cijfers op gebaseerd zijn. Zijn alle bedrijven bevraagd of gaat het om een steekproef? Zo ja, hoe is die dan tot stand gekomen? Bij het LEI vertrouw ik dergelijke uitkomsten direct, bij andere partijen wil ik graag wat meer details weten. Maar goed, laten we ervan uitgaan dat de uitkomsten kloppen.
Het eerste wat opvalt, is dat de trend dalend is in alle sectoren van de landbouw. Hoewel het aantal opvolgers daar nog redelijk groot is, is de daling het scherpst in de categorie veeteeltcombinaties. Dat zijn bedrijven die verschillende soorten dierhouderij combineren; ze zijn minder gespecialiseerd en de afzonderlijke takken zijn kleiner. Uit de mededelingen van Agridirect valt op te maken dat ook voor de wat kleinere bedrijven in de intensieve veehouderij vaak geen opvolger klaarstaat. Bij de lage varkensprijzen van de afgelopen jaren is dat voorte stellen. Het tweede opvallende is niet de trend, maar het lage niveau van opvolging bij akkerbouwbedrijven. Slechts 25 procent heeft een opvolger.
Er worden allerlei oorzaken genoemd voor deze ontwikkelingen. Veel wordt gewezen naar de lastige financiering bij een overname. Dat zal zo zijn, maar op de achtergrond speelt een heel andere oorzaak: de opschaling in de landbouw is nog lang niet ten einde. Relatief kleine takken intensieve veehouderij heb ik al genoemd, en ook in de akkerbouw is nog een belangrijke slag te verwachten. Steeds grotere machines en de opkomst van precisielandbouw zorgen ervoor dat één arbeidskracht steeds grotere oppervlakten aankan. En dat betekent dat in die sector veel vraag is naar los land. Dat maakt de overname van complete bedrijven voor opvolging minder aantrekkelijk.
Ik neem aan dat vooral kleinere bedrijven minder snel worden overgenomen. Op basis van CBS-gegevens valt vast te stellen dat het twee derde deel kleinste bedrijven, in NGE’s gemeten, zorgt voor krap 20 procent van de land- en tuinbouwproductie. Als die bedrijven na verloop van tijd stoppen, nemen de overige bedrijven een kwart in omvang toe. Omdat er natuurlijk ook grotere bedrijven zijn zonder opvolger, kan de groei van de blijvers nog wat groter zijn.
De dalende opvolgingsbereidheid zet dus niet zozeer de landbouwproductie onder druk. Ook is er geen sprake van spontane braaklegging. Nee, het is vooral een signaal van opschaling. De maatschappij vindt die opschaling misschien ongewenst, maar boeren en tuinders gaan er wel van uit.

Laatste reacties

  • trekker123

    Wat een verrassing. Of had er iemand gedacht dat de ontwikkelingen van techniek en economie bij de landbouw vanaf 2012 ophouden wanneer dat in andere sectoren gewoon doorgaat? Je hoeft niet eens zo ver te reizen om te zien dat wat wij in Nederland groot vinden vaak helemaal niet zo groot is. Zoals bij voorbeeld een Engelse akkerbouwer zich nog steeds afvraagt waarom een boer in Flevoland zijn percelen allemaal in stukjes opdeelt. Die vindt 35 tot 50 hectare wel een mooi perceel maar kan zich ook niet voorstellen dat een akkerbouwer met minder dan 200-300 hectare zich nog volwaardig boer durft te noemen. Zo kunnen wij het ons als Nederlanders inmiddels ook al niet meer voorstellen dat iemand met 30 melkkoeien meent een mooi bedrijf te hebben waarvan je toch zou verwachten dat er voor een opvolger nog brood in zit. Daar hoef je ook niet eens zo ver voor te reizen, dat is ook weer waar. Maar groot en klein zijn begrippen die met de tijd mee groeien.

  • agratax2

    Beste Strijker. De machines worden groter en dus moet schaalvergroting doorgaan. Best maar bij grote machines horen grote percelen en niet veel kleine stukjes. Grote machines zijn op onze Nederlandse achtertuintjes te veel tijd kwijt met verkassen, draaien en wendakkers afwerken. Hiermee wordt een heel groot deel van de schaal voordelen te niet gedaan en zal het breekpunt waar nog voordeel te halen zijn eerder bereikt zijn dan men de boer voorrekent. Dat opvolging ontbreekt heeft niets te maken schaalvergroting maar eerder met het willen / kunnen overnemen vanwege sociale en economische omstandigheden. Er is geen potentiële opvolger die maar geen boer wordt omdat zijn buurjongen graag een groot bedrijf wil hebben. Deze gedachte (die ik in uw stuk lees) is wel erg sociaal gedacht en geheel tegenstrijdig aan het marktdenken. Ik weet de een is uw ideaal en de ander is uw boterham (economie en markt)
    @Trekker123. Waarom mag de man die minder dan 300 ha bewerkt zich geen boer noemen, als hij meer omzet en meer inkomen heeft dan de man met meer dan 300 ha. Wie is dan de betere boeren ondernemer? In jouw ogen hoe groter hoe beter. Hier kan ik niet in mee gaan heb te veel gezien van duizenden hectares met jaar na jaar verlies en hun buren met minder dan 100 ha hadden in dezelfde jaren vette winsten.

  • GJ Bunt

    Misschien een late reactie,is het mogelijk om in uw blad eens goed aandacht te schenken aan jonge mensen met aantoonbare capaciteiten om een bedrijf te leiden die nergens uit de verf kunnen komen?
    De aanleiding tot deze vraag is het volgende:Wij zijn een jong gezin met 3 kinderen en momenteel werkzaam als bedrijfsleider op een klein vleesvarkens-bedrijf,de overige tijd verhuur ik mezelf als Zzp-er in de kalveren en varkens.
    Binnen nu en 2 jaar wordt dit bedrijf beeindigd.
    Het ouderlijk varkensbedrijf biedt geen mogelijkheden tot overname.
    We zien veel bedrijven te koop staan,er wordt zeer weinig verkocht.
    Graag zou ik zien dat deze problematiek onder de aandacht werd gebracht.
    In ons zzp-netwerk kennen we veel jonge mensen die dit graag willen EN kunnen.
    Gr.fam.GJ Bunt

  • minasblunders1

    Zeg Bunt, de overheid is juist bezig om de boeren uit te roken. En dan kom jij je aanmelden? Nou, ga je gang. Liefst op een bedrijf waar je 1000 euro pacht moet betalen terwijl je oogst (gras) geen 1000 euro oplevert. Ben benieuwd hoe lang je gaat draaien. Overigens zijn deze pachtprijzen ontsproten aan het zieke brein van die sukkels van het LEI, waar Dirk Strijker kennelijk erg veel vertrouwen in heeft.

  • minasblunders1

    Mijn reactie is verwijderd zie ik. Nog maar eens dan: Bunt, de overheid is juist bezig om boeren uit te roken. En dan kom jij je aanmelden? Ga je gang, liefst op een bedrijf waar je duizend euro pacht moet betalen, terwijl de opbrengst van je land de duizend euro niet haalt (gras). Deze pachtprijzen zijn overigens ontsproten aan het zieke brein van LEI medewerkers, waar Dirk Strijker kennelijk een enorm vertrouwen in heeft.

  • minasblunders1

    Oké, hij was kennelijk niet verwijderd. Kwam opeens weer tevoorschijn.

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.