1088 x bekeken 5 reacties

Polenconstructie is een doodlopende weg

De zogenoemde Polenconstructie wordt vaak als voedingsbodem benut om op oneigenlijke wijze kostenvoordelen te behalen, schrijft Peter Baltus. ’In de paddenstoelenteelt is de constructie doodlopend.’

Onlangs werd bekend dat de Nederlandse overheid in een rechtszaak de opgelegde boete heeft ingetrokken voor het tewerkstellen van 24 Poolse medewerkers. Deze medewerkers werkten volgens een zogenaamde Polenconstructie op een champignonbedrijf. Uit meerdere uitspraken in beroepsprocedures blijkt intussen dat de meeste, soms zeer hoge, boetes overeind blijven. De conclusie van een reeks nauw betrokken organisaties: niet aan beginnen want dergelijke constructies zijn een doodlopende weg.

In de champignonteelt wordt vaker gebruik gemaakt van constructies. De oogst wordt dan opbed verkocht aan een andere buitenlandse firma, of werk uitbesteed. De ondernemer geeft hierbij aan geen bemoeienis te hebben met de oogst van de champignons; hij werkt onder de noemer ’grensoverschrijdende dienstverlening’. In de volksmond wordt deze constructie de Polenconstructie genoemd. In de praktijk gebeurt dat tegenwoordig vooral via Bulgarije en meerdere andere landen.

Wat is een constructie?
Grensoverschrijdende constructies kunnen worden aangegrepenom arbeidskrachten naar Nederland te halen die niet naar Nederlandse maatstaven worden uitbetaald, en om de eis van een tewerkstellingsvergunning te omzeilen.

Bij grensoverschrijdende arbeids- en/of betalingsconstructies kan het gaan om ’het verkopen van de champignons op het bed’ aan een buitenlandse onderneming, of ’aanneming van werk’ door een buitenlandse partij die vervolgens arbeidskrachten in Nederland laat werken, maar ook om een buitenlands bedrijf dat arbeidskrachten bij Nederlandse bedrijven inzet.

Iedereen die in Nederland komt werken, ook al heeft deze persoon een buitenlandse werkgever, heeft wettelijk recht op minimaal het wettelijk minimumloon. Als een cao van toepassing is, is deze ook voor deze arbeidskrachten van toepassing. Het is bekend dat er in Nederland buitenlandse arbeidskrachten aan het werk zijn in reguliere arbeidsprocessen, die niet het loon krijgen waar ze recht op hebben. Het grensoverschrijdende karakter en de ondoorzichtigheid van de constructie maken de controle op naleving van wet- en regelgeving lastig.

De overheid heeft het Champignon Interventie Team opgezet die de bedrijven in de sector inspecteert. Ondernemers die gebruik maken van een constructie zullen in ieder geval geïnspecteerd en gecontroleerd worden. De constructies worden steeds kritisch beoordeeld. Van belang hierbij is dat niet (alleen) gekeken wordt naar het etiket dat is verbonden aan de manier van werken, maar dat nadrukkelijk óók wordt gekeken naar de werkelijke wijze van werken in de praktijk.

Een teler die een kwalitatief goed product in de markt wil zetten, zal het gehele productieproces willen (en zeer waarschijnlijk ’moeten’) beheersen om voor zijn producten te kunnen instaan. De champignonteler wil sturing aan het proces, de champignonteelt is in al zijn facetten ’zijn’ bedrijfseigen proces. Het is immers zijn terrein, zijn gebouwen, zijn apparatuur, zijn grond- en hulpstoffen, kortom zijn vermogen. Hij zal leiding willen geven aan de inzet en toezicht houden op het verloop en de voortgang, ook als er een ’derde partij’ bij het proces betrokken is.
Dit zijn elementen die in de rechtspraak terugkomen. Voorheen aangeduid met ’gezag’ uitoefenen, tegenwoordig gevat in de termen ’leiding’ en ’toezicht’. Dit is ook van invloed voor de belastingheffing. De Wet Arbeid Vreemdelingen stelt overigens dat een ieder die een ander werk laat verrichten als werkgever gezien moet worden. Hierdoor kan een ondernemer snel als werkgever gezien worden.

De constructie wordt vaak als voedingsbodem benut om op oneigenlijke wijze kostenvoordelen te behalen met beloning, belasting, premies en huisvesting.

Werknemers krijgen niet het loon waar zij recht op hebben en collega-ondernemers worden
geconfronteerd met een oneerlijke concurrentie. Kortom, een ongelijk speelveld en steeds groter risico van imago-schade voor niet alleen de champignonteelt maar de hele agrarische sector.
In de zaak waar enige tijd geleden Kamervragen over gesteld zijn, is de boete ingetrokken. In andere zaken, waaronder in hoger beroep is de opgelegde boete ongewijzigd gebleven. Een voorbeeld hiervan is de uitspraak van de rechtbank Arnhem op 10 mei 2011. Daarbij heeft de rechter een boete van 299.000 euro opgelegd aan een champignonbedrijf in een zaak met een Polenconstructie. In november heeft de Raad van State eveneens een boete voor een champignonbedrijf, dat bezwaar had gemaakt tegen de boete, overeindgehouden.

Conclusie
Constructies in de paddenstoelenteelt zijn een doodlopende weg. De overheid zit de sector op de huid en zet alles op alles om in boeterapporten aan te tonen dat er wel degelijk sprake is van leiding en toezicht. Belangenorganisaties adviseren ondernemers om niet in constructies te stappen of er mee te stoppen.

Ondernemers (teelt en handel) die gegarandeerd hun product telen zonder constructies en een goed en sociaal personeelsbeleid voeren, kunnen zich in de markt onderscheiden met het Fair Produce-keurmerk. Retailers kunnen dankzij Fair Produce zien dat het product geteeld is met een eerlijke beloning voor de werknemers.

Peter Baltus (projectleider LTO Noord), namens het Champignon Interventie Team, Groente en fruit handelsplatform Frugi Venta, CNV Vakmensen, FNV Bondgenoten en de LTO-vakgroep Paddenstoelenteelt

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Ik vind lofenswaardig dat mensen tegen beter weten in proberen de te dure loonkosten in Nederland te rechtvaardigen.

    Er is natuurlijk nog een andere oplossing, om zonder een Polenconstructie te werken, in Nederland alles sluiten, en de productie naar het buitenland verplaatzen

  • no-profile-image

    Henri jouw voorstel van verplaatsen van de bedrijven naar goedkopere gebieden zal gebeuren. De open grenzen, die goedkope arbeid mogelijk moesten maken, worden op slinkse wijze weer gesloten. De arme Nederlandse arbeider, die liever werkeloos is dan champions plukt moet beschermt tegen de Midden Europese werknemer, die lieve werkt voor een Eurootje minder dan thuis zit met een minale of geen uitkering. Ik hoef maar te wijzen op een bontproducent die over de hele wereld zijn hokken bouwt, maar niet in Nederland en de tuinbouw zal hetzelfde gaan doen. Het waer staat nog niet hoog genoeg aan de lippen.

  • no-profile-image

    Pietertje

    Han, Hendri, verplaatsen naar het buitenland is een serieuze en legale optie en de overweging hoort bij een goede ondernemer. Het ontduiken van de regels in Nederland hoort niet bij een goede ondernemer. In Nederland zijn afspraken waar we ons aan moeten houden om eerlijk met elkaar te concureren. Als de één zich wel aan de regels houdt en de ander niet heb je geen gelijk speelveld. De prijs zakt dan steeds verder weg zodat uiteindelijk niemand meer een boterham verdient, inclusief de werknemer. Dit is precies wat in de afgelopen jaren in de paddenstoelen gebeurd is, waardoor de sector nu in zeer zwaar weer zit.
    Alles is in Nederland nu eenmaal duurder, grond, arbeid etc. We kunnen hier een goede toekomst hebben als we ons onderscheiden met kwaliteit.

  • no-profile-image

    Dirk Meenesga

    Inderdaad, hier aan de spelregels houden betekend finito bedrijf.
    Dus vertek dan maar liever.

  • no-profile-image

    zou het probleem niet veel kleiner zijn indien de retail/ketenpartner zou eisen dat champignons volgens nederlandse cao geoogst zouden worden? zoals ikea bijv. ook eens onder druk gezet is om geen producten in landen te laten maken waar dit door kinderen gebeurt? Volgens mij zijn er zelfs afspraken gemaakt ( greenery?) in die richting echter, de "keten"verschuilt zich achter het motto "zolang het juridisch mag, mag het van ons ook". En zo lijden weer diegene die ter goeder trouw zijn.

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.