Redactieblog

1079 x bekeken 21 reacties

Tweede tak niet alleen winstgevend

Eigenlijk lezen we altijd enthousiaste verhalen over de opbrengsten van een tweede tak op het bedrijf. Is dat allemaal wel zo goed?

Ik betwijfel het. Ik zie het in mijn omgeving. Boeren, die niet altijd uitblinken in kwaliteit, beginnen met een tweede tak. Natuurlijk, er zijn ook prima voorbeelden. Vooral boerinnen die thuis werk zoeken en starten met zorg, recreatie of kaasmaken. Het is dan minder een tweede tak, maar meer een invulling van de tijd die de boerin over heeft. De opbrengsten van haar harde werken moet je dan afzetten tegen een baan buitenshuis. Tien tegen één dat ze thuis minder verdient en ook minder vrije tijd heeft.

Dan de boer. Als die veel tijd en aandacht besteedt aan de tweede tak, bestaat de kans dat hij steken laat vallen op zijn kerntaak, het bedrijf. Kijk maar eens naar de kostprijzen van de verschillende bedrijven van de boekhoudbureaus. Die liggen ver uit elkaar. Op veel bedrijven valt nog veel te verdienen.

Vaak wordt een tweede tak aangetrokken omdat de eerste niet voldoende opbrengt. Niet altijd verstandig. Een tweede tak zou alleen begonnen moeten worden door boeren die hoog scoren op bedrijfsrendement. Wie onder aan de lijst bungelt, kan beter eerst zorgen voor een beter inkomen op de boerderij. Wellicht wordt daar meer mee verdiend dan met het opstarten van een tweede tak.

Dit alles nog afgezien van de investeringen. Een tweede tak vraagt ook geld. Die kan best eens voorrang krijgen boven nuttige investeringen in het kernbedrijf. Dat levert op den duur verlies op.
Daarom neem ik de bedragen die verdiend worden met een tweede tak, altijd met een korreltje zout. Er staat nooit bij wat met de eerste tak extra verdiend zou kunnen worden, dan wel wat er door de komst van de tweede tak wordt verloren.

Vergaderboer

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Beste Vergaderboer, graag wil ik even ingaan op dit stukje omdat je naar mijn idee een nogal vertekend beeld hebt van de situatie betreffende "kwalitatief goede of slechte" boeren. Heb je er wel eens bij stilgestaan dat het niet ontwikkelen van een bedrijf ook te maken kan hebben met andere factoren dan kwaliteit van de ondernemer? Zo heb je zelf het geluk gehad om je grond te kunnen kopen op een gunstig moment. Het gevolg is dat, door de prijsstijging van de grond, je eigen vermogen (op papier) flink is toegenomen. Daardoor heb je een forse liquiditeitstoename kunnen realiseren, met als gevolg enorme mogelijkheden om je bedrijf verder te ontwikkelen. Hierbij speelt ook nog mee dat de rente die je betaalt voor die investeringen laag is. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld een pachter Een pachter heeft in plaats van de voordelen van de grondprijsstijging te maken met de nadelen. Voor de duidelijkheid: Een pachter kan helemaal niets investeren omdat hij a) een veel te hoge rente betaalt b) gebonden is aan een maximum per ha ( 5000 euro) c) te snel moet oflossen bij gebrek aan zekerheden. Deze "slechte" ondernemers zitten dus helemaal klem. Daar komt nog eens bij dat de "deskundigen" hebben bedacht dat de pacht flink omhoog kan omdat "eigenaren ook 4% betalen". JIj en ik weten wel beter hé Vergaderboer? Maar Nederland en deskundigheid... dat gaat nu eenmaal niet samen. In ieder geval wil ik je meegeven dat het nogal denigrerend is om zo over je collega's te praten, terwijl je blijkbaar zelf te dom bent om de dingen te zien zoals ze zijn.

  • no-profile-image

    @kritische lezer:
    kun je me misschien uitleggen hoe je een forse liquiditeitstoename bereikt via een flinke toename van je eigen vermogen (op papier) als gevolg van enkel een prijsstijging van grond?

  • no-profile-image

    Heel simpel, Martin. Je gaat naar de bank, je neemt een hypotheek op de overwaarde van de grond en dat kun je gebruiken als liquide middelen. En geloof me, dat loopt behoorlijk op! De grondprijs stijgt nu al jaren met minimaal 1000 euro per jaar, dus tel uit je winst.

  • no-profile-image

    Uit eigen ervaring kan ik jullie zeggen dat er geen mooiere tweede tak is dan een windturbine op je erf, je hebt er totaal geen werk mee en het levert wel mooi geld op en zo kun je al je
    energie stoppen in je melkveebedrijf in mijn geval.

  • no-profile-image

    Dan ben je vast ook geen pachter, Ijzerman. Een pachter heeft nl. ook geen geld voor welke tweede tak dan ook. Voor een pachter zijn nl. àlle mogelijkheden afgesloten.

  • no-profile-image

    Ik ken pachters die wel uitbreiden en door goed nadenken, vakmanschap en hard werken danwel steeds meer in eigendom krijgen danwel steeds meer omzet te genereren.
    Zelf zit ik in een sector zonder grond, en kan ik steeds verder groeien door bovengenoemde punten. Geluk is op lange termijn volgens mij geen factor van belang voor een goede ondernemer.

  • no-profile-image

    Ik ken ze ook Piet, ik ken zelfs iemand die 3 bijbanen heeft om de pacht nog te kunnen betalen. Die persoon zal vast goed nagedacht hebben en hard werken doet-ie zeker! Maar met vakmanschap heeft dit natuurlijk niets te maken, wel met liefde voor het vak. Ik ken óók iemand die, net als Vergaderboer, de mogelijkheid heeft gekregen om zijn grond wèl op tijd te kopen, mét de 40% regeling. Dat voordeel komt er ook nog bij. Doordat hij, net als Vergaderboer, zijn grond op een gunstig moment (vóór de prijsstijgingen begonnen) kon kopen heeft hij inmiddels al een andere kavel bijgekocht. Inmiddels is zijn bezit 90 ha. Als je dan, wat is voorgekomen, met een prijsstijging wordt geconfronteerd van 2000 euro per ha. per jaar, dan heb je wel een winst (op papier) van 180.000 euro. Dat is geld dat je niet hebt maar dat je wèl kunt gebruiken. Dat boert wel wat prettiger dan een krantenwijkje erbij. Denk je ook niet?

  • no-profile-image

    Met vakmanschap niets te maken? De verschillen in saldi tussen een goede en een matige boer zijn dermate groot dat dit op lange termijn het verschil maakt.
    Ik heb teveel cijfers van boerenbedrijven gezien om te geloven in geluk of pech. De boer die verdwijnt roept of altijd dat alles te duur is, of neemt teveel risico, of beweert dat hij altijd pech heeft terwijl hij gewoon zijn werk verprutst.

  • no-profile-image

    Als je bedrijf zo slecht rendeerd dat je drie bijbanen nodig hebt om de pacht te betalen zou ik er onmiddelijk mee stoppen en een volledige baan buiten huis zoeken.

  • no-profile-image

    Piet, die verschillen in saldi zijn zo groot doordat die "goede" ondernemers veel meer geld ter beschikking hebben. Je zult toch hoop ik wel begrijpen dat deze mensen volop kunnen invensteren en dan ook nog tegen een lage rente. Je krijgt dan een cumulatie; die investeringen renderen ook weer waardoor je weer meer kunt investeren enz. Daar komen die verschillen in saldi vandaan. Het is wat simpel om te stellen dat mensen die die mogelijkheden niet hebben, prutsers zijn. Sterker nog: het konden nog wel eens betere ondernemers zijn omdat ze met de geringe middelen die ze ter beschikking hebben, het toch voor elkaar krijgen om er wat van te maken. Vergeet niet dat ze niet al die stillle reserves hebben en gemiddeld ook nog eens 3 à 4% meer rente betalen. Dit gaat dus 3-dubbel op als je de te hoge pacht ook nog meerekent. Mozes, de betreffende boer is, doordat hij met slechte grond zit in een akkerbouwgebied, zodanig met de pacht omhoog gegaan, dat dat onmogelijk KAN renderen. Je kunt dan stoppen, maar persoonlijk zou ik liever de "deskundigen" van het LEI aansprakelijk stellen voor wat ze hebben aangericht.

  • no-profile-image

    Nou, Kritische Lezer. Ik heb het voorrecht gehad om bij de agro-afdeling van een bank mee te kijken. Daar zag ik dat vakmanschap heel erg belangrijk is. Op basis van vakmanschap en een goed saldo kan een pachtboer prima geld lenen voor een nieuwe stal. Lenen voor grond is wel lastiger vanwege onvoldoende zekerheid. Wel is het zo dat een mindere vakman/ondernemer als pachter geen geld kan lenen maar als laag gefinancierde eigendomsboer wel. Ook klopt het dat je op basis van zekerheden zoals grond een lagere rente betaald, maar dat is zeker geen 3 à 4%. Eerder 0,5% tot 1%.
    Natuurlijk zit er verschil in mogelijkheden tussen een groot eigendomsbedrijf met lage financiering en een pachtbedrijf en of bedrijf met hoge financiering. Ik heb dan ook veel respect voor de bedrijven met weinig mogelijkheden die er toch wat van maken, maar ook daar is vakmanschap de sleutel. Ik heb niet zoveel met mensen die de omstandigheden de schuld geven. Dat soort ondernemers, weet ik uit ervaring, mocht wel eens in de spiegel kijken.

  • no-profile-image

    Piet, een goed saldo op een pachtbedrijf is bijna niet meer mogelijk. Toch hangt financiering daar wel mee samen. Er zijn dus weinig pachters die nog investeren. Dit is een bekend gegeven: zie hiervoor de discussie bij het BLHB. De enkeling die nog wel geld krijgt voor de bouw van een stal, moet veel te veel rente betalen en aflossen in een te kort tijdperk. Een bank zal een stal ook nooit als zekerheid zien, gezien het feit dat je er nooit meer iets voor terug krijgt, het is dan ook niet slim om hieraan te beginnen. Ik zal je eens een ander voorbeeld geven: zelf ben ik ook zo'n "prutser" die de grond niet heeft kunnen kopen en dus gedwongen pachter is. Onlangs heb ik (door een accountant) laten uitrekenen wat het verschil voor mij zou zijn geweest als ik wel had kunnen kopen. Ik heb het dan over 1998/1999. De uitkomst: als ik nu als pachter zou stoppen, dan zou dat met een negatief saldo zijn van 28.000 euro. Als ik nu als eigenaar zou stoppen dan lag dat saldo boven de 1.000.000 euro. Voor de goede orde: er is alleen gerekend met de stijging van de grondprijs en het mislopen van de 40% regeling. Verder is er uitgegaan van mijn bedrijf zoals dat nu is, dus zonder ontwikkeling. Dit is nl. niet te berekenen. Er zijn dus 2 mogelijkheden: er is wel degelijk een enorm verschil tussen eigenaren en pachters óf de accountant is ook een prutser.

  • no-profile-image

    Hoewel ik ook van mening ben dat de ene boer bij gelijke omstandigheden een veel beter inkomen realiseert dan de andere vind ik de discussie over pacht en eigendom interessant. Ik pacht grond, maar heb er ook behoorlijk wat bijgekocht. Dan blijkt, net als bij de kritische lezer, het rendement op de gekochte grond over langere termijn erg goed is. Ook dit is echter weer ondernemerschap. De ondernemer koopt grond, pachter vindt de grond altijd te duur. Daarom eindigt de pachter arm en de bezitter van grond rijk(er). Dat horen we veel te weinig van de accountantsburo's, die in mijn geval eigenlijk altijd hebben afgeraden grond te kopen. Gelukkig was mijn bank wel zo bereidwillig me geld te lenen. Daardoor heb ik nu onderpand voor nieuwe leningen. Want ook nu is het nog verstandig grond te kopen.

  • no-profile-image

    Daar zeg je zoiets Jan, gelijke omstandigheden! De ene grond is de andere natuurlijk niet en daarmee is er een verschil in mogelijkheden. Als jij je saldo moet halen uit grasland terwijl je een veel te hoge pacht hebt, dan is dat ondoenlijk. Ik weet niet wanneer jij grond bijgekocht hebt, maar feit is wel dat zo'n 15 jaar geleden het gat tussen een pachter en eigenaar veel minder was, om niet te zeggen nihil. Bovendien was er toen als pachter ook nog wel wat te verdienen. Dat is inmiddels wel veranderd. De meeste mensen denken echter nog steeds dat pachten aantrekkelijker is dan kopen. Dat is al lang achterhaald, zo blijkt wel uit de praktijk. Of het op dit moment aantrekkelijk is om grond te kopen durf ik niet te zeggen. Zelf verwacht ik dat de prijs zal instorten.

  • no-profile-image

    @kritische lezer:
    hypotheek nemen op overwaarde: vervang grond door (1e, 2e of 3e) woning en je hebt een vd belangrijjkste oorzaken vd kredietcrisis in de USA te pakken. De waardestijging stopt toch eens en dan valt de motor achter dit opzetje weg.

    Op zo'n moment is te hopen dat je zo wijs (of gelukkig) bent geweest ook de inkomstenkant van het verhaal goed te regelen. Heb je dat niet gedaan, dan kon je wel eens met een erg groot en acuut liquiditeitstekort te maken krijgen als gevolg van te weinig inkomsten, waardoor je de gestegen hypotheeklasten niet (meer) kunt betalen. Gelukkig heb je dan nog de grond om voor een goed prijsje te verpatsen.
    Als niemand anders die al voor je aan het verkopen is tenminste!

  • no-profile-image

    Je hebt hier helemaal gelijk Martin. Maar je moet het geld ook niet gebruiken om op te maken, je moet dat geld gebruiken om je bedrijf te ontwikkelen. Maar inderdaad vraag ik me ook wel eens af hoe het gaat aflopen als de luchtbel er uit wordt gehaald. Naar mijn idee gaat dat gebeuren als de pachters ermee gaan stoppen. Deze zullen het de komende jaren op moeten geven, met als gevolg dat de grondprijzen instorten. Dan hebben de eigenaren een probleem, zeker als de rente dan ook nog eens gaat stijgen. Een oplossing voor dit probleem, dat op zeker moment zeker gaat komen is inderdaad: zorgen dat de inkomstenkant op orde is, waarbij ik aanteken dat in het verleden behaalde resultaten geen garantie zijn voor de toekomst.

  • no-profile-image

    Zo tussen de regels door lezende lees ik dat de auteur de vrouw is van vergaderboer omdat hij alleen maar bezig is met de boerderij zodat zij dan maar ondertussen de blogs maakt, mooie eertse baan voor haar en een tweede tak voor hem waarvoor alleen zijn goedkeuring nodig is.

  • no-profile-image

    Is niet nodig, Zandbergen. Vergaderboer heeft al de meest lucratieve tweede tak die je je bedenken kunt: op tijd zijn grond in eigendom. Als het nu echt een kerel was, zou hij reageren op deze reacties. Normaal een grote bek, maar nu hoor je hem niet.

  • no-profile-image

    Klopt Kritische Lezer, Vergaderboer heeft een grote bek, maar iets nuttigs zeggen? Lees zijn onzin, al is het dan door zijn vrouw genoteerd, om iets te hebben om te lachen.

  • no-profile-image

    Kritische Lezer,
    Waarom hebt u er niet voor gezorgd dat u op tijd grond in eigendom kreeg? Bij mij in de buurt zijn veehouders die grond wel honderd kilometer verop hebben gekocht. Niet om zelf te gebruiken, ze verpachten het aan plaatselijke akkerbouwers.
    Ze hebben het gekocht voor het geval een tweede zoon ook boer wil worden. Of als in de toekomst in de eigen regio de boerderij te klein is en niet voldoende uitbreidingsmogelijkheden heeft.
    Als u elders grond had gekocht had u van de pachtopbrengst de pacht bij huis kunnen betalen. Dan zou het voor u niets meer uitmaken hoe hoog de pachtprijs zou zijn.
    Uw situatie is niet ontstaan doordat u niet de mogelijkheid had de gepachte grond te kopen maar is ontstaan doordat u niet op tijd de juiste keuzes hebt gemaakt.

  • no-profile-image

    Punt is Mozes, dat ik mijn eigen grond met de 40% regeling had kunnen kopen. Dat is beter te financieren dan grond elders voor het volle pond. Ik was in die tijd ook nog vrij zwaar gefinancieerd op mijn pachtersinvesteringen. Afgezien daarvan heb ik ook helemaal geen belangstelling voor grond elders, dit zou neerkomen op belegging. Maar niet getreurd: ik heb dat accountantrapport natuurlijk niet voor de lol op laten stellen.

Laad alle reacties (17)

Of registreer je om te kunnen reageren.