366 x bekeken

Europese boetes zijn zeldzaam, maar wel bijzonder hoog

EU-lidstaten die zich niet houden aan de Brusselse wetgeving riskeren hoge boetes. Kamerleden vrezen dat Bleker met Natura 2000 de eerste miljoenensanctie voor Nederland in de wacht zal slepen.

Een dure hobby, bezuinigen op natuur. Want door te korten op de Ecologische Hoofdstructuur – zoals het kabinet nu doet – bestaat er een gerede kans dat de doelstellingen van het Europese natuurwerk Natura 2000 in gevaar komen, en dat vindt Brussel niet leuk. Mogelijk gevolg: torenhoge boetes, die het bespaarde bedrag nog wel eens ver kunnen overstijgen.

Dat suggereerde althans Tweede Kamerlid Stientje van Veldhoven (D66) deze week tijdens een debat over Natura 2000. Zij baseerde zich op een korte passage en een goed verstopte voetnoot in een recent rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). De onderzoekers schetsen daar de financiële risico’s bij het niet voldoen aan de afspraken. En die lijken aanzienlijk.

Want hoewel de precieze hoogte van een eventuele boete niet valt te voorspellen, kan het al snel gaan om een bedrag met zes nullen. Het is namelijk mogelijk dat het Europese Hof van Justitie in het geval van overtreding een boete oplegt van ruim 300.000 euro voor elke dag dat de ongewenste situatie voortduurt. Gezien het feit dat de achteruitgang van natuurwaarden niet een-twee-drie is te stoppen, kan staatssecretaris Henk Bleker (landbouw) daarom maar beter alvast beginnen met sparen.

Maar wordt de soep wel zo heet gegeten? Boetes vormen het ultieme middel van Brussel om een lidstaat aan te zetten tot het voldoen aan Europese regelgeving. Voordat het zover is, heeft er echter eerst een lang proces van onderhandelen plaats. De meeste geschillen worden in die fase opgelost. Lukt dat niet, dan kan de Commissie naar het Hof in Luxemburg stappen om haar gelijk te halen. Pas bij een tweede veroordeling dient het land in overtreding uiteindelijk de portemonnee te trekken.

Het is daarbij van belang onderscheid te maken tussen twee vormen van financiële sancties: de dwangsom en de forfaitaire som. De eerste is een voorwaardelijke boete, die wordt kwijtgescholden als de lidstaat alsnog zijn verplichtingen nakomt, terwijl de tweede een echte boete is, waar niet aan valt te ontsnappen.

Sinds de invoering van de boetes in de zogeheten inbreukprocedure, ruim tien jaar geleden, legde de Europese rechter deze slechts negen keer op. Griekenland had in 2000 de twijfelachtige eer het eerste slachtoffer te zijn en Portugal was in 2009 het laatste. Frankrijk heeft tot nu toe het diepst in de buidel moeten tasten: eind 2008 werd in een visserijzaak een dwangsom van 57 miljoen en een forfaitaire boete van 20 miljoen opgelegd. Overigens is niet duidelijk of de boetes in alle gevallen zijn betaald. De Commissie beschikt over bijzonder weinig middelen om lidstaten daartoe te dwingen.

Moet Bleker zich zorgen maken dat hij voor Nederland de eerste boete in de wacht sleept, zoals Van Veldhoven hem voorhield? Daar lijkt het vooralsnog niet op. Het aantal opgelegde sancties is klein en de meeste zijn voorwaardelijk. Anderzijds, indien het Hof meent dat er met opzet een loopje is genomen met de regels, wordt niet op een miljoen meer of minder gekeken. En dan blijken de natuurbezuinigingen plotseling inderdaad een typisch geval van goedkoop is duurkoop.

Of registreer je om te kunnen reageren.