121 x bekeken

Een heel seizoen aan regen te weinig: serious business

Na regen komt zonneschijn, maar geldt dat andersom ook? Daar lijkt het niet op.

Al weken hopen boeren tevergeefs dat een aantal fikse regenbuien de dorst van hun uitgedroogde gewassen zullen ledigen. De grotendeels uit water bestaande veendijken dreigen te bezwijken door een combinatie van verdamping en een gebrek aan neerslag. En natuurgebieden hebben te kampen met brandgevaar en insectenplagen, die een bedreiging vormen voor bomen en planten.

De aanhoudende droogte dit jaar is de ergste sinds 1976. Nederland kampt met een watertekort, dat alleen in de hand kan worden gehouden door maatregelen te treffen. Daarom is bij de Haringvliet het beheer van vis- en zoutriolen aangepast, het drinkwaterpunt bij Scheelhoek gesloten en doorspoeling van het Volkerak-Zoommeer slechts beperkt mogelijk. Op het IJsselmeer en Markermeer worden hogere streefpeilen gehanteerd om de waterbuffer te vergroten. Bovendien hebben zeven waterschappen een beregeningsverbod afgekondigd.

Oorzaken
Volgens crisiscoördinator Frank Kroonenberg van het KNMI zijn er drie hoofdoorzaken voor de droogte. Van grote invloed is dat de Alpensneeuw al in januari is gesmolten, terwijl dit normaal pas in het voorjaar gebeurt; juist nu dat zo nodig is, levert smeltwater dus geen bijdrage aan de waterstand. Daarnaast hangt er al maanden een hogedrukgebied boven Europa, waardoor storingen en dus neerslag amper het vasteland kunnen bereiken. Tenslotte leiden hoge temperaturen tot een bovengemiddelde verdamping.

Gevolg daarvan is dat er dit jaar over heel Nederland slechts zo’n 45 millimeter regen is gevallen, 125 millimeter minder dan gemiddeld. In ons omringende landen is het overigens niet veel beter. Ook in Duitsland en Frankrijk is er sprake van buitengewone droogte. ”Wij komen bijna een heel seizoen aan neerslag tekort”, zei Kroonenberg vandaag tijdens een persconferentie bij Rijkswaterstaat in Den Haag. ”Het moet nu minstens twee weken van ’s ochtends tot ’s avonds regenen om op een normaal peil te komen.”

Tekort
Of dit gaat gebeuren, valt te betwijfelen. Volgens de meest recente verwachtingen van het KNMI valt er de komende week nauwelijks regen, met een voorzichtige uitschieter van ten hoogste 5 millimeter op maandag. Tegelijkertijd stijgt de temperatuur weer tot ruim boven de 25 graden. Voor de lange termijn verwacht het KNMI daarom eenzelfde beeld; ook in de rest van juni is de kans op aanhoudende droog weer groot.

De vraag is of het watertekort daardoor dusdanig kan oplopen dat maatregelen niet meer helpen. Dat is zeker mogelijk, maar groot is die kans niet. Op dit moment is er voldoende water beschikbaar voor de komende twee weken. Dus ook als het veertien dagen niet regent, zijn er geen grote problemen te verwachten. Daarna ontstaat er echter een nieuwe situatie, waarbij de verschillende ’watervragers’ nog scherper met elkaar gaan concurreren om de beschikbare voorraad.

In dat geval werkt Rijkswaterstaat met een zogeheten verdringingsreeks, bestaande uit vier categorieën. Opvallend is dat natuur daarin een vrij prominente plaats inneemt. Zo maakt een klein aantal kwetsbare gebieden, waaronder de Nieuwkoopse Plassen, deel uit van de eerste groep, waaronder verder waterkeringen en veengebieden vallen. Nutsvoorzieningen zoals drinkwater en energie behoren tot de tweede categorie, terwijl landbouw pas in de laatste twee aan bod komt. Binnen die groepen is er geen sprake van een prioriteitsvolgorde met als gevolg dat de agrarische sector moet concurreren met onder meer industrie, waterrecreatie en binnenvisserij. Wel wordt voorrang gegeven aan een aantal ’kapitaalintensieve’ gewassen.

Eenmalig?
Krijgen we nu de komende jaren veel vaker met een dergelijke droge periode te maken, of is dit een eenmalige situatie? Volgens KNMI-onderzoeker Bart van den Hurk is dat laatste het geval. Het neerslagtekort van dit moment is immers niet een effect van de opwarming van de aarde, maar van een bijzondere samenloop van omstandigheden. ”Een dermate a-typische situatie past niet in de gemiddelde verandering van het klimaat”, zegt hij. Dat wil echter niet zeggen dat er niets aan de hand is. De lentes worden namelijk gemiddeld genomen wel telkens een tikkeltje droger, met als gevolg dat het doorsnee voorjaar steeds meer op die van 2011 zal gaan lijken. Van den Hurk: ”Droogte is serious business’. Boeren weten er alles van.

Of registreer je om te kunnen reageren.