190 x bekeken

Dienst Regelingen in staat van grote verwarring

Dat het bij Dienst Regelingen niet op rolletjes loopt, is genoegzaam bekend. Hoe groot de problemen echt zijn, blijkt uit de ruim 330 e-mails met klachten die Tweede Kamerlid Ger Koopmans (CDA) naar aanleiding van een oproep op internet ontving. De aanstelling van Marc Calon als wonderdokter stelt niemand gerust.

Een willekeurig voorbeeld. In de zomer van 2009 krijgt een boer bezoek van de Algemene Inspectiedienst (AID) voor controle op de perceelsopgave. De ondernemer deelt de inspecteur mee dat Staatsbosbeheer van plan is op één van zijn percelen een fietspad aan te leggen, maar dat hij dit op het moment van het invullen van de Gecombineerde Opgave (GO) nog niet wist. De AID’er maakt er melding van in zijn rapport. Wanneer de boer bijna een jaar later door Dienst Regelingen (DR) zijn toeslagrechten krijgt uitbetaald, blijkt dat hij voor 500 euro wordt gekort. Reden? Opgave van te veel hectares. Na een onaangenaam telefoontje met het LNV Loket besluit de man geen bezwaar te maken. Voor de GO van 2010 tekent hij alsnog netjes het fietspad in en dat is dat. Althans, dat denkt hij. Want wanneer DR hem in november vraagt de registratie van zijn percelen te controleren, blijkt het paadje plotseling verdwenen.

De e-mailbox van Tweede Kamerlid Ger Koopmans stroomde de afgelopen weken vol met dergelijke Kafkaëske verhalen. De CDA’er had een oproep geplaatst om problemen met DR bij hem te melden. Dat heeft hij geweten. Eind vorige week stond de teller op ruim 330; niet eerder kwam er op een dergelijke actie van de christendemocraten zo veel respons. De mails worden gebundeld en dinsdagavond tijdens een debat met staatssecretaris Henk Bleker (landbouw) over dit onderwerp aan hem overhandigd.

Sommige verhalen zij zo absurd dat ze bij een buitenstaander op de lachspieren werken; hoe is het mogelijk dat ogenschijnlijk eenvoudige processen zo moeizaam verlopen? Voor de betrokken boeren is het echter bittere ernst, zeker in die gevallen waar er meer geld mee is gemoeid dan de paar honderd euro die de ondernemer van het fietspad is misgelopen. Een enkeling klaagt zelfs in zulke grote financiële problemen te zijn gekomen, dat het einde van het bedrijf in zicht is. Overdreven? Wellicht. Maar dat het oorlog is tussen boeren en Dienst Rommeltje, zoals één van hen de uitvoeringsinstantie van Bleker noemt, staat vast.

De grootste gemene deler is dat velen nog geen zekerheid hebben over de juistheid van hun opgave van vorig jaar. Gevolg daarvan is niet alleen dat zij nog altijd wachten op de subsidie waar zij recht op hebben, maar ook dat het correct invullen van de nieuwe GO (deadline 15 mei) nagenoeg onmogelijk is. En na de recente mededeling van DR dat het maken van opzettelijke fouten kan leiden tot een driejarige uitsluiting van Europese steun zit de schrik er goed in. Of zoals een briefschrijver stelt: "Je krijgt er hartkloppingen van."

Koopmans is geschrokken van de verhalen die hij heeft ontvangen. "Dit is echt niet normaal", zegt hij. "Natuurlijk wist ik dat het niet goed ging, maar dat er sprake is van zo’n brede, harde en onderbouwde kritiek, dat is nogal wat." Het Kamerlid vindt dat Bleker orde op zaken moet stellen door heel nauwkeurig de regels die DR hanteert onder de loep te nemen en alle overbodige en zelf bedachte protocollen te schrappen. "En hoewel ondernemers er niet zo veel aan hebben, moet hij ook zeggen: sorry."

Een eerste stap heeft Bleker inmiddels gezet. Anderhalve week geleden benoemde hij PvdA’er Marc Calon, net als hijzelf oud-gedeputeerde in de provincie Groningen, tot speciaal adviseur in deze kwestie. Voor 1 juli moet hij voorstellen voor verbetering klaar hebben. Ook dienen er criteria voor een nieuwe algemeen directeur te worden opgesteld, aangezien de dienst deze sinds 1 maart ontbeert.

Maar van Calon krijgt vooralsnog niemand warme gevoelens. Als lid van het eerste uur van de adviesraad van DR wordt hij niet onafhankelijk geacht. Volgens LTO’er Wiebren van Stralen heeft Calon in elk geval de schijn tegen. "Als je ziet hoe het de afgelopen jaren is gelopen, want we hebben het er al een tijdje over, vraag ik mij af of je de dienst door eigen mensen moet laten doorlichten. Het zelfreinigend vermogen van DR is niet van dien aard dat je zegt: zo, dat is opgelost."

De SP heeft juist over dit onderwerp schriftelijke vragen gesteld aan Bleker. Kamerlid Henk van Gerven wil weten waarom niet is gekozen voor een onafhankelijk persoon en is bovendien benieuwd naar de vergoeding die Calon krijgt. Koopmans is minder kritisch. "Ik ken hem als een krachtig bestuurder. Voor de rest maakt het mij niet uit of Bleker daar nu Calon of Sinterklaas neerzet, hij heeft gewoon de zaak op te lossen. Het resultaat telt."

Nog een voorbeeld uit het dossier. In verband met het vervallen van de slachtpremie vraagt een boer vorig jaar voor het eerst bedrijfstoeslagen aan. DR vertelt hem dat hij recht heeft op zo’n 26.500 euro en adviseert dit uit te laten betalen op zes hectare. De ondernemer vinkt bij zijn GO de betreffende hokjes aan en gaat ervan uit dat daarmee alles in kannen en kruiken is. Helaas.
Afgelopen januari ontvangt hij een beschikking. Daaruit blijkt dat de rechten over al zijn grond - bijna 25 hectare - zijn uitgesmeerd. Het gevolg van die fout is dat hij slechts 6.300 euro ontvangt; ruim 20.000 euro minder dus. Vanwege gemaakte fouten bij de opgave wordt hij ook nog eens met 182 euro gekort. Zijn daartegen gemaakte bezwaar is nog altijd in behandeling, waardoor ook voor hem het invullen van de nieuwe GO problemen oplevert.

Of alle klachten in de mailbox van Koopmans gegrond zijn, is niet duidelijk. DR wil er hoe dan ook niet op reageren. Een woordvoerster laat weten dat het niet verstandig is voorafgaand aan het Kamerdebat naar buiten te treden. Op het hoofdkantoor in Assen lijkt men geschrokken van alle negatieve publiciteit en wordt naarstig gezocht naar een antwoord daarop. Niet alleen boeren verkeren in staat van opperste verwarring, ook DR weet het even niet meer.

Of registreer je om te kunnen reageren.