104 x bekeken

'Het had slechter gekund, maar het is niet goed'

Centraal bij de Provinciale Statenverkiezingen woensdag stond de vraag of het kabinet-Rutte een meerderheid zou behalen in de Eerste Kamer. Juist om die reden zien CDA, PvdA en Partij voor Dieren - drie verliezers - toch lichtpuntjes in de voorlopige uitslag. Een sfeerverslag.



Het is negen uur als de eerste prognoses binnenkomen. Op de gang van het Haagse partijbureau kijken CDA’ers met gifgroene sjaals gespannen naar het scherm waarop Ferry Mingelen de vurig gewenste duidelijkheid zal geven. ”Het valt eigenlijk wel mee voor het CDA”, concludeert de NOS-verslaggever enigszins verrast als de voorlopige uitslagen in beeld komen. Hij heeft gelijk, want daar waar de christendemocraten in de peilingen op 9 senaatszetels uitkwamen, loopt de teller nu door tot 11. De zaal slaakt een zucht van opluchting.

Reden voor feestvreugde is er echter niet. De partij is de klap van 9 juni, toen de Tweede Kamerverkiezingen uitliepen op een halvering, duidelijk nog lang niet te boven. Ook in de Eerste Kamer verliest het CDA bijna de helft van het aantal zetels en mede daardoor lijkt een meerderheid voor de coalitiepartijen onhaalbaar. Terwijl de bezoekers de uitslagen met elkaar analyseren, kraaien de oppositiepartijen op het scherm achter hen victorie.

Bleker

”Mijn eerste reactie is: zuinigjes”, reageert staatssecretaris Henk Bleker (landbouw) op de prognose. ”Het had slechter gekund, maar het is niet goed. Als je van 21 naar 11 zetels gaat, kun je niet zeggen dat het wel meevalt.” Bleker, die zich de afgelopen maanden heeft opgeworpen als het gezicht van het CDA en steeds vaker genoemd wordt als nieuwe partijleider, kost het terugwinnen van het vertrouwen van de kiezer tijd. ”We hebben zeker nog drie jaar nodig om te herstellen. Alleen regeren is niet genoeg, wij moeten ook ons nieuwe verhaal beter in beeld hebben en vervolgens uitdragen.” Wat de invloed van zijn eigen optreden is geweest op de boerenachterban, kan hij nog niet zeggen. ”Laten we even afwachten.”

Blekers analyse wordt grotendeels gedeeld door de huidig partijleider Maxime Verhagen, die later op de avond de zaal toespreekt. Hij heeft het over een ’dubbel gevoel’, spreekt zijn teleurstelling uit over gedeputeerden en statenleden die hun baan kwijtraken en stelt dat het CDA ’terug naar de inhoud’ moet. ”Wij zullen er keihard tegenaan moeten”, houdt Verhagen zijn toehoorders voor. ”Een halvering van het aantal kiezers kom je niet snel te boven, maar wij hebben een vloer om op te springen.”

Even verderop, in cultureel centrum Paard van Troje, hebben de sociaal-democraten hun tent opgeslagen. Er hangt een wat onbestemde sfeer op de bijeenkomst. De PvdA verliest in de peilingen licht terrein ten opzichte van de Provinciale Statenverkiezingen van 2007, wat geen reden tot zorg, maar ook niet tot vreugde is. Met weinig succes probeert oud-Tweede Kamerlid Niesco Dubbelboer de sfeer erin te houden. Ook als de eerste prognose positief uitvalt voor zowel de partij als de gehele oppositie blijft het aanvankelijk rustig. Net als bij het CDA ligt de herinnering aan 9 juni hier nog vers in het geheugen; de PvdA lag toen lang voor op de VVD, maar verloor uiteindelijk nipt de strijd om de grootste partij.

Partijleider en fractievoorzitter in de Tweede Kamer Job Cohen is later wat meer uitgesproken en weet zijn achterban tot geklap en gejuich te bewegen. ”Als je kijkt naar de uitslag is die voor ons niet slecht, maar voor het land geweldig”, zegt hij verwijzend naar het verlies van de coalitie als geheel. ”Wij vinden dat het een andere kant op moet met Nederland. En als deze uitslag werkelijkheid wordt, is dat precies wat wij hebben bereikt. Het moet eerlijker en ja, dat kan nu ook.”

Bij de Partij voor de Dieren zeggen ze het nog minder omfloerst. Kamerlid Esther Ouwehand: ”Dit betekent dat de Crisis- en herstelwet niet permanent wordt, de bezuinigingen op Ecologische Hoofdstructuur worden teruggedraaid en de nieuwe middelenwet niet wordt aangenomen.” Een verbod op het fokken van nertsen is juist wel dichterbij gekomen, stelt zij. Volgens Marianne Thieme hebben ’dier, natuur en milieu gewonnen’ en is het politieke draagvlak voor megastallen afgenomen.

Op dat moment staat de partij, die net als de Christenunie en Jan Nagels 50Plus in het senaatsgebouw is samengekomen, er nog redelijk voor en hoopt op een verdubbeling naar twee zetels. Later op de avond wordt duidelijk dat er dan wel een wonder moet gebeuren, want de partij is veel kiezers en daarmee ook een aantal statenleden verloren. Volgens Eerste Kamerlid Niko Koffeman, die dus waarschijnlijk de enige senator voor de dierenpartij blijft, is een licht verlies echter niet zo erg. ”Voor ons is het vooral van belang dat de coalitie hier geen meerderheid behaalt”, legt hij uit. ”Of wij dan een of twee zetels in Eerste Kamer krijgen, doet er dan weinig toe; wij hebben toch niet zo veel in de melk brokkelen.”

Als aan het begin van de nacht bijna alle stemmen zijn geteld, ziet het plaatje er heel anders uit dan een paar uur eerder. Coalitie en oppositie zijn elkaar tot één zetel genaderd, in het nadeel van het kabinet. Veel hangt nu af van de statenleden van provinciale fracties en de toedeling van de restzetel. Het zal nog tot 23 mei – de dag van de senaatsverkiezingen- duren voordat bekend is of de springvloer van het CDA bestendig is, de PvdA Nederland een andere kant kan opsturen en de Partij voor de Dieren een megastalverbod dichterbij weet te brengen.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.