231 x bekeken

’De rillingen liepen over mijn rug en nu nog steeds’

Tweede Kamerlid Henk Jan Ormel werkte tijdens de MKZ-crisis in 2001 als dierenarts mee aan het vaccineren van dieren in de driehoek. Die ervaring maakte dat hij politiek actief werd. Afschaffing van het non-vaccinatiebeleid en het voorkomen van het ruimen van gezonde dieren was zijn voornaamste doel.

Bang was hij niet. Toch staat de honkbalknuppel die de boer in zijn keuken bewaarde en dreigde te gebruiken zodra er iets mis zou gaan, in het geheugen van Henk Jan Ormel (56) gegrift. Het CDA-Kamerlid was tien jaar geleden praktiserend dierenarts met een praktijk tegen de MKZ-driehoek Apeldoorn-Deventer-Zwolle. Tien dagen assisteerde hij bij de vaccinatiecampagne. ”Ik heb daar anderhalf uur aan tafel gezeten”, vertelt Ormel. ”Praten, praten, praten. Maar uiteindelijk hebben wij alle dieren rustig en probleemloos kunnen inenten.”

In februari 2001 ziet hij op televisie de apocalyptische beelden van de MKZ-uitbraak in Groot-Brittannië. Als dat ons maar bespaard blijft, dacht hij. Het bleek ijdele hoop, want op 21 maart van dat jaar werden in Olst vier besmette koeien ontdekt. De vaccins die Ormel en zijn collega’s toedienden, droegen bij aan het indammen van het virus, maar konden massale ruimingen niet voorkomen; in drie maanden tijd vond een kwart miljoen besmette én gezonde dieren de dood.

”Het was voorjaar, vrij koud, maar ook zonnig. Als ik ’s ochtends thuis wegreed, zag ik de schapen in de wei en dan kwam ik in de driehoek: niets. Er heerste een soort wezenloze leegte en overal hingen zwarte vlaggen. In de legerkazerne van Stroe was een verzamelcentrum ingericht, waar wij kleding en entstof kregen. Vervolgens gingen alle dierenartsen met twee of drie helpers het gebied in. Je parkeerde vlakbij de boerderij en verkleedde je op de weg. Blauwe overall, witte laarzen en haarnetje; voor elke adres een nieuwe set. Vervolgens liep je als een soort ruimtemannetje naar het bedrijf. De rillingen liepen mij dan over mijn rug. Nu nog steeds.”

Hoe houdt een mens dat vol?
”Wij waren met honderden dierenartsen en hadden maar één doel: het verdrijven van die ziekte. Dat was wat ons dreef. Zelf ben ik er een dag of tien bij betrokken geweest, maar mijn praktijk continu. Je praat met elkaar en vloekt met elkaar. Wij voelden een soort maatschappelijke opdracht en dus was het een kwestie van het hoofd boven water houden, er doorheen.”

En dan staan boeren u met honkbalknuppels op te wachten.
”Als dierenartsen waren wij allemaal gewend met boeren om te gaan. Mede daardoor is de campagne betrekkelijk rustig verlopen. Die boer met honkbalknuppel stond op de oprijlaan toen wij kwamen aanlopen, wees naar mij en zei: ik wil alleen met jou praten. Soms sla je net de verkeerde toon aan, of tref je iemand die opgefokt is, maar uiteindelijk heb ik altijd volledige medewerking gekregen. Weet je wat ik zo ontroerend vond? Je komt in een vreemd gebied en verricht ingrijpende zaken. Toch heb ik na die tijd van veel boeren bedankkaartjes gekregen. Zij waren al hun vee kwijt, zaten in spanning te wachten op financiële compensatie... zó ontroerend.”

Dierziekten maakten Ormel politiek bewust. Na de uitbraak van varkenspest in 1996 werd hij lid van het CDA (’Van Aartsen gebruikte de ziekte om de reconstructie erdoor te duwen’) en de MKZ-crisis vormde de aanleiding zich aan te melden voor de kandidatenlijst voor de Kamerverkiezingen. ”Vanwege mijn ervaringen heb ik contact gezocht met de landbouwwoordvoerder van het CDA Joop Atsma en zei tegen hem: ik ben lid van de partij en dierenarts, als je informatie nodig hebt kun je me bellen. Zo is het balletje gaan rollen. Een jaar later zat ik in de Kamer.”

Wat wilde u bereiken?
”Dat het non-vaccinatiebeleid werd afgeschaft zodat het niet meer nodig zou zijn gezonde dieren te ruimen.”

Dan zult u niet tevreden zijn.
”Het non-vaccinatiebeleid kent verschillende stromingen. Angelsaksische landen geloven dat je met vaccineren dragers creëert en zijn daarom tegen. Dan is
er de pragmatische stroming, die niet wil vaccineren uit handelsbelang. Gelukkig kan er tegenwoordig sneller worden gevaccineerd, maar dat is nog onvoldoende. We moeten ervoor zorgen dat producten van gevaccineerde dieren kunnen worden afgezet.”

De sector werkt aan een convenant om dat mogelijk te maken.
”De betrokken partijen moeten er snel uitkomen, maar ik vrees dat er sprake is van een gebrek aan gevoel van urgentie. Er is MKZ in Libië en Bulgarije, in Zuid-Korea zijn drie miljoen dieren gedood; dat is maar een vakantietrip van Nederland verwijderd. Wij kunnen in Den Haag wel afspraken maken, maar die moeten ook door landbouwvertegenwoordigers worden ondersteund. Als de veehouderij haar maatschappelijke acceptatie verliest omdat er opnieuw gezonde dieren moeten worden gedood, zijn we veel verder van huis.”

U zegt: als er MKZ uitbreekt, zijn we onvoldoende voorbereid.
”Daar maak ik mij wel zorgen over. Het draaiboek schrijft voor dat bij een uitbraak een ’standstill’ van 72 uur volgt en in die periode bieden wij een noodvaccinatieplan aan bij Brussel. Dus zelfs bij een uitbraak binnen onze grenzen wordt er niet in heel Nederland gevaccineerd.”

U wilt het draaiboek aanpassen?
”Dat ga ik in de Kamer voorstellen. Wij moeten het opnieuw onder de loep nemen. Het is beter om daar afspraken over te maken in vredestijd, dan te wachten totdat de oorlog uitbreekt.”

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.